Jetisý óńirinde teńiz deńgeıinen 1 425 metr bıiktikte Jońǵar Alataýynyń eteginde tabıǵı taza bal óndiriledi. Munda Eskeldi aýdanyndaǵy «TekTau» JShS 300-deı aranyń uıasyn ustap, omartashylyqpen aınalysýda. Seriktestik jylyna 100 tonna ónim óndirýge qaýqarly. О́zi óndirgenimen qatar olar baldy jergilikti omartashylardan da satyp alady. Baldyń sapasy men tazalyǵy ózderiniń arnaıy zerthanasynda tekserýden ótedi. О́nimderin otandyq naryqqa, BAÁ men Reseıge jáne Qytaıǵa eksporttap otyr.
Seriktestik dırektory Rýslan Kýtlýkovtyń aıtýynsha, kásiporynnyń basty mindeti – tabıǵı taza ónim óndirý. Soǵan sáıkes kompanııa «TekTau-dyń» baly ár shańyraqta bolýǵa tıis» degen urandy ustanym etip alǵan.
«Baldyń sapasy men tazalyǵy óndiristiń búkil kezeńinde baqylanady. Onyń standartqa saı bolýyn jiti qadaǵalaımyz. Ár tutynýshymyzdy naǵyz taý balynyń dámimen tamsandyrsaq deımiz. Bizdiń zerthanamyzda baldyń quramyndaǵy dárýmender men paıdaly qasıetterdi tómendetýge áser etetin zattardy anyqtaımyz. Sol sııaqty aralardyń ómir súrýine qolaıly orta qalyptastyramyz», deıdi R.Kýtlýkov.
«TekTau» JShS baldyń 4 túrin – taý, orman, qyr baldaryn jáne Altaı taýynyń balyn óndiredi. Baldyń qaptamasyna erekshe kóńil bólinedi. Máselen, taý baly jóke aǵashynan jasalǵan, ishi balaýyzben óńdelgen bóshkege, sol sııaqty shaǵyn plastıkalyq ydystarǵa quıylady. Oǵan qosa baldyń barlyq túri shyny qutylarǵa, al bal uıashyqtary aǵash qoraptarǵa salynady. Mundaı ásem bezendirilgen brend ónimdi taptyrmas syılyq der edik.
«Aradan kóp nárse úırenýge bolady. Ol bizge paıdaly ónim berip qana qoımaı, eńbekqorlyqqa, shydamdylyqqa úıretedi, toppen jumys isteýdiń artyqshylyǵyn túsinýge kómektesedi. Aranyń bal jasaý prosesindeı kúrdeli prosesti eshteńemen salystyrýǵa bolmaıdy. Mysal úshin birneshe derekti keltire ketsem. Ara gúl shyrynyn óziniń artqy eki aıaǵynda bolatyn arnaıy qýys – «bal saýytynda» saqtap, ony omartaǵa jetkizedi. «Bal saýytynyń» syıymdylyǵy shamamen 70 mıllıgramm, biraq ony toltyrý úshin araǵa 1-1,5 myń gúlge qonyp shyǵýyna týra keledi», deıdi omartashy.
Onyń aıtýynsha, óńdelgen shirneni uıashyqtyń bir tor kózinen kelesi bir tor kózine aýystyryp, jeldetip, artyq ylǵalyn ábden ketiredi. Munyń ózi 8-10 kúndeı ýaqytty alady. Bul kezde odan áli jetilmegen bal shyǵady. Onyń býlanýyn tezdetý úshin aralar qanattarymen jeldetedi. Omartanyń janyna kelgende estiletin ýil – sol dybys. Ara baldy osylaı jasaıdy.
Shyryn uıashyqta tıisti qoıýlyq deńgeıine jetkende balǵa aınalady. Baly bar uıashyqtar balaýyzben jabylyp, ónim pisip-jetiledi. Bir kılo bal alý úshin omartadaǵy aralar shamamen 10 mln gúldi aralap shyǵady. Árıne, baldy bir emes, birneshe ara jınaıdy. Biraq bir aranyń ózi atqaratyn jumys az emes, bir kúnde jumysshy ara 5-7 myń gúlge qonady eken.
Ara sharýashylyǵymen aınalysýdyń ereksheligin baıandaı otyryp Rýslan Kýtlýkov aralar týraly taǵy bir tańyrqatar derek aıtty.
«Bir qyzyǵy, qaı jaqta shyryndy gúlderdiń kóp ekenin bildirip, basqa aralardy kómekke shaqyrǵanda ol bıleıdi. Onyń jyldamdyǵy men bı qımyldary shyryndy alqaptyń qashyqtyǵy men baǵytyn kórsetedi. Qazirgi kezde bizdiń alqapta 300-deı aranyń uıasy ornalastyrylǵan. Kompanııamyz bal sharýashylyǵymen 2015 jyldan beri aınalysady, kásiporyndy 2018 jyly ashtyq. Osy ýaqyt aralyǵynda edáýir tájirıbe jınaqtap, joǵary biliktilik deńgeıine jettik. Qazirgi kezde bizdiń balymyzdyń naryqta óz orny bar, eksportta da baǵalanyp, el azamattarymen qatar BAÁ men Qytaı turǵyndary da turaqty tutynatyn boldy», deıdi sharýa ıesi.
Jalpy «TekTau» JShS Eskeldi aýdanyna qarasty Syrymbet aýylynda ornalasqan. Onda baldy qaptaý sehy, baldy krıstaldandyrýǵa arnalǵan termokamerasy bar. Jáne qoıma oryndary men keńse de sol jerde. Kásiporynda 10 adam jumys isteıdi.
Aıta ketsek, Jetisý oblysynda byltyr 280 tonna bal óndirilgen. Omartashylyqqa jasalatyn memlekettik qoldaý jergilikti bıýdjetten qarastyryldy.
Jetisý oblysy