ÁSKERGE KО́KTEMGI ShAQYRÝ

Táýelsiz elimizdiń erteńgi tiregi – búgingi jasóspirimder. Sodan da olardyń boıyna otansúıgishtik, patrıottyq tárbıe berý kún tártibinen túspeı-aq keledi. Jasóspirimderdiń mektep qabyrǵasynan ózin áskerı qyzmetke daıyndap, dáris alýy elimizdiń shańyraǵy shaıqalmaýyna kepildik beretini sózsiz. Sondyqtan búginde jasóspirimderge mektepterde áskerı-patrıottyq tárbıe berýdiń jaı-japsary qalaı ekendigin bilý maqsatymen Qyzylorda qalasyndaǵy  №222 orta mektepke at basyn burǵanbyz. Barý barysynda mekteptegi alǵashqy áskerı daıyndyq baǵdarlamasy men áskerı daıyndyq aýlasy jáne bólmesimen egjeı-tegjeıli tanysyp, mektep dırektory Asqar Ánýaruly men alǵashqy áskerı daıyndyq pániniń oqytýshy- uıymdastyrýshysy Jalǵasbaı Tyshqanbaevty áńgimege tarttyq. Asqar ÁNÝARULY: – Mektepte oqýshylarǵa ás­ke­rı-patrıottyq tárbıe berý tek qana 10-11-synyptarda ótiletin alǵashqy áskerı-daıyndyq saba­ǵyn­da ǵana emes, sonymen qatar, bar­lyq synyp oqýshylaryna sy­nypta jáne synyptan tys ótiletin is-sharalar arqyly beriledi. Mektepte áskerı-patrıottyq is-sharalar ár oqý jyly basynda josparlanyp, ótkizilip otyrady. Uly Otan soǵysy, Aýǵan so­ǵy­sy, tyl ardagerlerimen, qalalyq qorǵanys isteri jónindegi bas­qar­ma qyzmetkerlerimen, áskerı qyz­mettegi mektep túlekterimen kez­de­sýler, keshter uıymdastyrylyp, oqýshylarǵa patrıottyq tárbıe berý josparly júrgiziledi. Mektep janyndaǵy “Sarbaz” áskerı-patrıottyq klýby tııanaqty jumys isteıdi. Oǵan al­ǵash­qy áskerı daıyndyq páni oqy­týshy-uıym­dastyrýshysy Jalǵasbaı Tysh­qanbaev jetek­shilik etedi. Áskerı-patrıottyq tárbıe jas­óspirimderdi eline degen súıis­penshilikke, ulttyq ásker qu­ramyn­da adal qyzmet atqarýǵa, adamgershilik qasıetterdi boıyna sińirýge baýlıdy. Osy maqsatta mektebimizde №222, №253, №120, №144 mektepterdiń 11-synyp er balalarymen oqý-dala jıyny ótkizilip, qaladaǵy №5047 áskerı bólimge saıahat jasaldy. Mektebimizde ár oqý jyl so­ńyn­da AÁD kýrsynyń aıaqtalý sal­tanatyna arnalǵan áskerı-patrıottyq jarys ótkizilip turady. Bıylǵy “Sapta júrý jáne án” baıqaýynda avtomatty tolyq emes bólshekteý jáne jınastyrý, oqjatardy jaraqtaý, áskerı ke­dergilerden ótý, granata laqtyrý, kermede tartylý boıynsha 10-11-synyp oqýshylary básekege tústi. Mundaǵy maqsatymyz oqýshy­lar­dyń sapta júrý, pármenderdi oryndaı bilý, áskerı tártipke úıretý sheberlikterin jetildirip, tózimdilikke, shydamdylyqqa tár­bıe­leý jáne patrıottyq sezimin art­tyrý bolatyn. Atalmysh is-sharalar shákirt­ter­ge erliktiń, eńbektiń qadir-qasıetin túsindirýge múmkindik be­rip, eliniń patrıoty bolýǵa tár­bıeleıdi. El aldynda borysh pen mindetti abyroıly atqaratyn jeke tulǵa qalyptastyrýda áskerı-patrıotızmniń máni zor. Qazaq halqy – namysty qol­dan jibermegen erjúrek, batyr halyq. Batyr halyqtyń urpaǵy ekenimizge maqtana otyryp, ata-babalarymyzdan kele jatqan ulttyq dástúrimizdi jalǵastyrý, “Otan úshin jan pıda” degen ataly sóz­di ulyqtaý – bizdiń basty maq­satymyz. Jalǵasbaı TYShQANBAEV: – Oqýshylarǵa áskerı-pat­rıot­tyq tárbıe berý – mekteptegi barlyq oqý-tárbıe berý jumys­tary­nyń basty mindetteri de, al olarǵa qozǵaýshy kúsh – alǵashqy áskerı daıyndyq pániniń berilýi. Osy turǵyda alǵashqy áskerı daıyndyq oqýlyǵynyń alar orny erekshe. Qazirgi qoldanystaǵy 2006 jáne 2007 jyldary “Mektep” bas­pasynan jaryq kórgen, 10-11-sy­nyp­tarǵa arnalǵan alǵashqy ás­ke­rı daıyndyq oqýlyǵyndaǵy keı­bir materıaldar oqýshylardyń qabyldaýyna qıyndyq keltiredi. Oqýlyqtaǵy erejeler, anyqtama­lar, áskerı qaǵıdalar, túsindir­me­ler naqtylyqty, tujyrymdy­lyq­ty qajet etedi. Oqýlyqtaǵy áskerı termınder men jarǵylardyń qa­zir­gi jalpy áskerı jarǵymen sáı­kes kelmeıtin tustary da kezdesedi. Sóz oraıy kelgende aıta ke­teı­in, 2000 jyly “AOEO” baspa­synan basylǵan “Alǵashqy áskerı daıyndyq” oqýlyǵynyń mate­rıal­dary oqý baǵdarlamasyna sáı­kestendirilip jasalǵan jáne oqýshylardyń qabyldaýyna jeńil. Mektepterde Bilim jáne ǵy­lym mınıstrliginiń 2005 jylǵy №653 buıryǵymen bekitilgen orta, jalpy bilim beretin mekteptiń 10-11-synyptaryna arnalǵan alǵash­qy áskerı daıyndyq baǵdarlama­sy tolyq oryndalyp otyrǵan joq. Atap aıtar bolsaq, 10-synyptarda er balalar men qyz balalar 18 saǵat bólinip oqytylýy tıis. Er ba­lalar basqa taraýlardy ótýi ke­zin­de, al qyz balalar 9 saǵat aza­mattyq qorǵanys, 9 saǵat medısı­nalyq bilim negizderin ótýleri kerek. О́kinishke qaraı, alǵashqy áskerı daıyndyq pánine tolyq júkteme berilip otyrǵan joq. 11-synyptardyń 5 kúndik oqý-dala jıyny kezinde qyz bala­lar­men 30 saǵattyq baǵdarlama boı­ynsha medısınalyq bilim negizderi ótilýi qajet. 5 kúndik oqý-dala jıyny mektepterde ótiletindikten, oqýshylar oqý baǵdarlamasynda kózdelgen ishki tártip erejelerin tolyq meńgermeıdi. Kalashnıkov avtomatynan bastapqy atý jat­ty­ǵýlary oryndalmaıdy. Osy kem­shi­likterdi joıý maqsatynda oqý-dala jıyny dalalyq lagerlerde uıymdastyrylsa, oqýshylardyń qyzyǵýshylyqtaryn arttyrar edi. Mektepterde ómir qaýipsizdigi negizderi sabaqtaryn 1-4-sy­nyptarda synyp jetekshileri, 5-9-synyptarda AÁD páni oqytýshy-uıymdastyrýshysy ótkizýi tıis. Biraq kópshilik mektepterdiń 5-9-synyptarynda ómir qaýipsizdik negizderi páninen synyp jetek­shileri sabaq berip júrgenderi túsiniksiz. Jalpy bilim beretin oqý oryndarynda AÁD pánin oqý-ma­terıaldyq bazasyz, kórneki qural­darsyz, oqytýdyń jańa tehnolo­gııasyna saı qural-jabdyqtarsyz oqytý áste múmkin emes. Ashyǵyn aıtsaq, qazirgi tańda mekteptegi kór­nekilikter, oqý qural-jab­dyq­tary eskirgen, ony aıtasyz paı­da­lanýǵa jaramsyz. Osyǵan baı­la­nysty oqý-materıaldyq bazany nyǵaıtýǵa, kórneki quraldar men tabeldik múliktermen qamtamasyz etýge qarjy bólinse, mektepterdegi AÁD pániniń berilý sapasy áldeqaıda jaqsarǵan bolar edi. Iá, mektep dırektory men alǵashqy áskerı daıyndyq páni­niń oqytýshy-uıymdastyrýshysy aıtsa aıtqandaı, mektepterde oqýshylarǵa áskerı-patrıottyq bilim men tárbıe berýde kúrmeýi qıyn máseleler jeterlik sy­ńaı­ly. Demek, elimizdiń erteńi – jas­óspirimderdi otansúıgishtikke baýlýda atqarylar sharýa shash­etek­ten. Joǵarydaǵy tolǵaqty máseleler Bilim jáne ǵylym mınıstrligi nazaryna iligip, oń sheshimin tabar degen úmittemiz. Erkin ÁBIL. QYZYLORDA.