VATIKAN – Papa Fransısk osy aptada Qazaqstanǵa barǵanynda Orys pravoslavıe shirkeýiniń basshysymen kezdesemin dep úmittengen edi. Alaıda Patrıarh Kırıll mundaı kezdesýden birneshe apta buryn bas tartty.
Seısenbi kúni Fransısk turǵyndarynyń basym kópshiligi musylmandar bolyp sanalatyn burynǵy keńes respýblıkasyna sapar shegip, shaǵyn ǵana katolıkter qaýymymen júzbe-júz sóılespekshi jáne Qazaqstan uıymdastyryp otyrǵan álemdik dinder kóshbasshylary konferensııasyna qatyspaqshy.
«Bul sonshama din ókilderimen kezdesýge jáne qazir bizdiń Álem muqtaj bolyp otyrǵan beıbitshilikke degen ortaq umtylys tán baýyrlar retinde dıalog júrgizýimizge sebep bolady», dedi Fransısk jeksenbi kúni Áýlıe Petr alańyna jınalǵan myńdaǵan adamnyń aldynda.
Alaıda Qazaqstannyń katolık dindarlary Kırılldiń bolmaýyn ýystan shyǵyp ketken múmkindik dep sanaıdy. «Men úshin ókinishti jaıt, – dedi Qaraǵandy eparhııasynyń epıskopy Adelıo Dell’Oro. – Sezd alańynda olardyń kezdesýi beıbitshilik ornatý prosesine eleýli úles bolyp qosylar edi. Soǵan ókinemin. Biraq qaıtemiz, kónemiz de».
Dinaralyq sezd – Qazaqstanda, soltústiginde Reseımen, shyǵysynda Qytaımen shekaralas jáne 130-ǵa jýyq etnostyq top úshin óz úıi bolyp otyrǵan elde úsh jylda bir ret ótkiziletin mańyzdy oqıǵa. Bul osy eldiń syrtqy saıasatynyń jáne kópmádenıetti, kópetnosty halqynyń kórinisi, ony kópten beri Shyǵys pen Batystyń arasyndaǵy qıylys dep te ataıdy.
«Qazaqstan – dıalog jalań uran bolyp sanalmaıtyn jer, bul qazaq brendi deýge bolady, – dedi Qazaqstan epıskoptyq konferensııasynyń baspasóz hatshysy monsenor Petr Pytlovan. – Qazaqstan tek osy sezd ýaqytynda ǵana emes, odan keıin de qazirgi álem betpe-bet kelip otyrǵan ártúrli problemalardy sheshýdiń múmkin joldarynyń biri retinde dıalog júrgizýdi usynady».
Áýlıe II Ioann Pavel Qazaqstan táýelsizdik alǵannan keıin on jyl ótkende, 2001 jyly osy elde bolǵanynda Qazaqstannyń árkelkiligin atap ótip, stalındik qýǵyn-súrgin kezinde, 1936 jyldan bastap etnostyq polıaktar Batys Ýkraınadan Qazaqstanǵa tutas derevnıalarymen jappaı deportasııalanǵanyn, al Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ýaqytynda Keńes ókimeti júzdegen myń etnostyq nemisti, cheshenderdi jáne basqalardy nasısterge jaqtas dep aıyptap, Qazaqstanǵa deportasııalaǵanyn eske salǵan bolatyn. Deportasııaǵa ushyraǵan kóptegen adamnyń urpaqtary osynda qalyp, keıbireýleri eldiń katolıktik qaýymyn qurdy. 19 mıllıon halqy bar elde onyń músheleriniń sany 125 myńǵa jýyq.
Qazaqstan epıskoptary Fransıskten úsh kúndik sapary barysynda burynǵy tutqyndalǵandarǵa arnalǵan keńestik eńbek lagerine barýdy ótingen edi. Alaıda 85 jastaǵy Papa tizesin jaraqattap alǵanyna baılanysty múgedek qolarbasymen jáne taıaq ustap júrgendikten, bul ótinishti oryndaýdan bas tartty. Onyń baǵdarlamasynda kongreske qatysatyn dinı kóshbasshylarmen jeke kezdesýlerge arnalǵan ýaqyt bar. Vatıkan olardyń tizimin jarııalamasa da, kezdesýge qatysýshylardyń arasynda Kaırdegi sýnnıt ortalyǵy ál-Azhardyń uly ımamy sheıh Ahmad at-Taıeb bolady dep kútilip otyr.
«Eger Fransısk pen Kırıll kezdesken bolsa, onda Qazaqstan araaǵaıyn bolyp shyǵar edi. Biraq bulaı bolmaǵany tipti jaqsy. О́ıtkeni mundaı jaǵdaıda Qazaqstan ýkraınalyq daǵdarysqa aralasyp jatqan el sııaqty bolyp kóriner edi», deıdi Ortalyq Azııa boıynsha sarapshy ári halyqaralyq beıbitshilik jolyndaǵy Karnegı qorynyń ǵylymı qyzmetkeri Temýr Ýmarov.
Daıyndaǵan
Káribaı MUSYRMAN,
«Egemen Qazaqstan»