Arqadan Jetisýǵa at terletip kelgen Azamat Abyroev jer jánnatynan súıgenimen qatar, súıikti isin de tapqan. Jergilikti jurt qaraǵandylyq jigitti baýyrǵa basyp, kásibin ilgeriletýge járdemdesipti. Búginde onyń bútin qalany qamtamasyz etýge qaýqarly bódene sharýashylyǵy bar. Oǵan qosa qystaı jylyjaı sharýashylyǵymen aınalysady, al kelinshegi jylyjaı jemisterinen túrli taǵam daıyndaıdy.
Erinbegen adam kez kelgen kásipti shyr aınaldyrady. Sarqan aýdanyna kelgende jańa tynysy ashylǵan Azamattyń iskerligine mańaıdaǵy jurt tamsana qaraıdy. Nege tamsanbasyn, mundaǵy halyqtyń oıyna kelmegen san alýan istiń tetigin tapqan talapty jas turǵyndardy jumyspen de qamtamasyz etip otyr. Áleýmettik jeliden kórgenin úıde qaıtalap kórýge qushtar kásip ıesi bódeneden bólek bal arasyn da baptaıdy. Byltyr onyń omartasynda 23 ara uıasy bolsa, bıyl onyń sany 50-ge jetken. Aldaǵy ýaqytta ara uıasyn 200-ge jetkizý josparynda bar. Bal tehnologııasyn tolyq meńgergen soń bul kásip túrin odan ári damytýǵa beıil. Qazir kásipker bódene sharýashylyǵyna muqııat zer salyp otyr, tipti áńgimesiniń bári alaqandaı ǵana qustyń qyzyǵy jaıynda.
Bul iske shaǵyn aýylǵa qonys aýdarǵannan keıin kelgen. Jas otbasy áýelde Almatyny panalap, úlken shahardan jumys izdeıdi. Alaıda Jetisýdyń tumsa tabıǵatyn tamashalaǵan soń, qalaǵa qaıtqysy kelmeıdi. Qazir otbasylyq shaǵyn sharýashylyqta kúnine 1 myń jumyrtqaǵa deıin ónim alynady. Jyl sońyna deıin fermer bódene sanyn ulǵaıtý arqyly onyń kólemin 10 myńǵa jetkizýdi josparlap otyr.
«Qaraǵandynyń týmasy bolǵandyqtan joǵary oqý ornyn da sol jaqtan bitirdim. Al jubaıym Sarqan aýdanynyń Qarǵaly aýylynda týyp-ósken. Aýylǵa 2019 jyly kóship keldik, osynda kelgeli jańa tynysym ashylǵandaı. Aýa, azyq-túlik taza, balalar erkin. Biraq munda qarap jatpaı, jumys isteý kerek. Tájirıbe júzinde kóz jetkizgennen keıin dıetalyq et pen jumyrtqa óte paıdaly ekenin bilip, bódene ósirýdi qolǵa aldym. Týysymyz osy bódene arqyly densaýlyǵyn jaqsartty. Buryn aýyl sharýashylyǵyn jete bilmeıtinmin. Keıin bárin ınternettiń kómegimen úırendim. Byltyrdan bastap ara sharýashylyǵymen de aınalysa bastadym. Jylyjaıymyz bar, qyzanaq, qııar, kók shópter ósiremiz», deıdi A.Abyroev.
Qazir Azamattyń shaǵyn fermasynda 1 myń bódene bar. Inkýbatorǵa shamamen 7 500 jumyrtqa salynǵan. 17 kúnnen keıin balapan jaryp shyǵa bastaıdy, shamamen qyrqynshy kúni analyqtary jumyrtqalasa, qyryq besinshi kúnge qaraı atalyqtary soıyla bastaıdy. Bastapqy kezde 3 500 qus bolǵan. Ekologııalyq taza ettiń 1 kılosyn Azamat 3 500 teńgeden satady, 1 jumyrtqanyń quny – 25 teńge.
Azamat jergilikti fermerlerdiń arqasynda qus azyǵy máselesin sheship aldy.
«Buryn Reseıde óndiriletin daıyn azyqty alýǵa májbúr boldym. Bul qaltaǵa edáýir salmaq salatyn. Qazir shıkizatty jergilikti fermerlerden satyp alyp, qurama jemdi ózim daıyndaımyn. Jaqynda taǵy 100 tonnaǵa tapsyrys berdim», deıdi isin jańa bastaǵan kásipker.
Qazir fermer kúnine 1 myń jumyrtqa alady, jyl sońyna deıin qus sanyn 10-15 myńǵa deıin kóbeıtý arqyly jumyrtqa kólemin 10 myńǵa deıin jetkizýdi josparlap otyr. О́nimdi ótkizý máselesi de sheshildi. Almatydaǵy saýda núktesimen kelisimge otyrǵan, onda bódeneniń jumyrtqasyn, sondaı-aq muzdatylǵan qalpyndaǵy etin jiberedi. О́nimdi jergilikti turǵyndar da satyp alady.
Shaǵyn ferma keńeıtilip, resmı tirkeýden ótkennen keıin Azamat nysannyń irgesin odan ári ulǵaıtyp, zamanaýı jabdyqtar satyp alýdy josparlap otyr. Al ázirshe kásipker bódenege tordy óz qolymen jasap, Almatyda satyp alǵan ınkýbatorǵa arnap úı-jaı salǵan. Ǵajaby sol, kelinshegi de Azamattan qalyspaıdy. Baqshadaǵy, jylyjaıdaǵy jumys negizinen sonyń moınynda. Biraq Áıgerim ony aýyrsynbaıdy, qaıta óz eńbeginiń jemisin kórgenine qýanady.
«Qııar, qyzanaq, kók burysh, tátti burysh ósiremin. Ekologııalyq taza ónimderimizdi birinshi kezekte aýyl turǵyndaryna satamyz. Sonan soń Sarqan qalasyna jármeńkege aparamyz. Jylyjaıdy qolǵa alǵanymyzǵa eki jyl boldy. Byltyr qyzanaq, qııar, shóptiń barlyq túrin ósirdik. Qańtar aıynyń sýyǵynda jerlesterimiz balǵyn kókónisterimizdi satyp aldy. Bıyl qııarǵa basa nazar aýdarsaq deımiz. Jylyjaıda fıtolampalar ornatyp, tamshylatyp sýarýdy qoldanamyz», deıdi Á.Abyroeva.
Jas kásipker Áıgerim Abyroevanyń mamandyǵy – ekonomıst. Jýyrda «Bastaý Bıznes» baǵdarlamasy boıynsha oqyp, qaıtarymsyz grant alý úshin óz jobasyn qorǵap shyqty. Endi otbasymen konkýrs nátıjesin kútip otyr.
«Cherkas aýyldyq okrýginiń ákimi únemi qoldaý bildiredi. Ázirge bizde 30 sotyq jer bar. Negizinde sheshimin tappaı jatqan túıtkilder joq. Alaıda týǵan aýylymda jol jóndelip, medısınalyq qyzmet kórsetý sapasy jaqsarǵanyn qalaımyz, balalardy ázirge shaǵyn ortalyqqa aparyp júrmiz, balabaqsha ashylsa jaqsy bolar edi. Múmkindiginshe halyqty tómen baǵadaǵy sapaly ónimmen qamtamasyz etýge tyrysamyz. Bul – otbasylyq shaǵyn fermamyzdyń basty mindetteriniń biri», dep túıindedi jas fermer.
Qazir Cherkas aýyldyq okrýginde jalpy uzyndyǵy 5 shaqyrym bolatyn oblystyq jáne aýdandyq mańyzdaǵy joldar jóndelip jatyr. Kóktemge qaraı oblystyq mańyzdaǵy Qoılyq – Qarǵaly arasyndaǵy joldyń 10-24 shaqyrymdyq ýchaskesiniń ortasha jóndeýi aıaqtalady. Bul joldyń kóp bóligi aýyl ishimen ótetinin atap ótý kerek.
Aýylda jeke kásibin ilgeriletken Azamattyń eńbekqorlyǵy elge úlgi. Ol memlekettiń qoldaýynsyz-aq súıikti isinen paıda tabýǵa bolatynyn dáleldegendeı. Jigerli jastyń eńbekke qumarlyǵy sondaı, áli de kóptegen sharýanyń basyn qaıyrýǵa belsenip otyr.
«Otbasymmen birneshe jyl megapolıste turdyq, tynymsyz jumys istedim, páterdi jalǵa alyp turdyq, aqsha jetpeıtin. Aýylǵa kóshkenim durys sheshim boldy dep oılaımyn. Aqyryndap aıaqqa turyp kelemiz. Balalarǵa da unady, densaýlyqtary shyńdalyp, tárbıeleri jaqsardy. Árıne, megapolıste turýdyń óz artyqshylyqtary bar, ásirese onda medısınanyń sapasy jaqsy. Biraq men osy jaqtan ózimdi taptym, jermen jumys istegen, fermerlikpen aınalysqan unaıdy. О́zimniń shaǵyn bıznesimniń barlyq satylaryn aldyn ala oılastyryp, uzaq merzimge bıznes jospar jasap, ony iske asyrýǵa barynsha tyrysamyn. Eńbek etseń, jumys kez kelgen jerde tabylady, bar kúsh-jigerińdi salsań, jaqsy tabys tabýǵa bolady. Eń bastysy, erinbeý kerek, shydamdylyq tanytyp, aınalysatyn isińdi jaqsy kórseń nátıjesi de kóp kúttirmeıdi», deıdi ol.
Qazir shaǵyn otbasylyq sharýashylyqta aýyldyń 7 azamaty jumys isteıdi. Olardyń ortasha aılyq jalaqylary – 90-100 myń teńge. Kásipker olardyń bárine istiń mán-jaıyn ózi úıretedi. Aýyldyq okrýgtiń qoǵamdyq ómirine belsene aralasyp, jerlesterine barynsha kómektesýge tyrysady.
Jetisý oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetiniń aqparatyna súıensek, Sarqan aýdanynda ótken 7 aıdyń qorytyndysy boıynsha aýyl sharýashylyǵynda 17 071,4 mln teńgeniń ónimi óndirilgen. Naqty kólem ındeksi – 104,5 paıyz, ıakı 1 485,0 mln teńge ınvestısııa tartylǵan. Eksportqa 508,577 tonna aýyl sharýashylyǵy ónimi shyǵaryldy, sonyń ishinde dárilik shópter, arpa men tary da bar.
Jetisý oblysy