Astana Hub jobalarynyń ıgiligi

– Maǵjan Dinmuhameduly, tehnopark az ǵana ýaqyttyń ishin­de Ortalyq Azııadaǵy IT-star­taptardyń eń iri ekojúıesine aınaldy. Áý basta kózdelgen negiz­gi maqsat oryndaldy dep aıtýǵa bola ma?

– Ras, búginde Astana Hub-tyń aty alys-jaqyn shetelderge tanyla bastady. Biraq biz muny­men toqtap qalmaq emespiz. Aldymyz­da úlken mindetter tur. Esterińiz­de bolsa, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev otandyq IT-ın­dýstrııanyń aldyna naqty min­detter qoıdy. Sony oryndaýǵa atsalysýy­myz kerek. Iаǵnı IT-qyz­metter eksportynyń kólemin 500 mln dollarǵa jetkizip, 100 myń joǵary bilikti IT-maman daıarlaý úshin barymyzdy salamyz. Osy maqsatqa qol jetkizý úshin startaptardy syrtqy naryqqa shyǵarýǵa arnalǵan Scalerator baǵdarlamasyn júzege asyryp jatyrmyz. Buǵan qosa IT-mektepterdi qarjylandyrý boıynsha Tech Orda baǵdarlamasy jumys isteıdi. Sonymen qatar Astana Hub-ta kapıtaldandyrylýy 1 mlrd dollardan asatyn otandyq iri kompanııanyń paıda bolýyna kúsh salmaqpyz.

– Tehnoparkke qyzyǵýshylyq tanytatyn sheteldik kompanııalar kóp pe?

– Az nemese kóp dep naqty baǵa berýge áli erte. Dese de, búginde habta 943 IT-kompanııa tirkelgen. Onyń 181-i – sheteldikterdiń qaty­sýymen jumys isteıtin kompanııa. Tehnoparktegi aıryqsha tanymal kompanııalardyń qatarynda Cerebra, ApartX, Kids Security, Oquda, DarynOnline, Okoo, Super­moms Club, UvU Ridesharing, CTO­gram, iDos Games bar.

– Astana Hub qazaqstandyqtar kúndelikti turmysta ıgiligin kó­retindeı qandaı jobalardy jú­zege asyrdy? Sanamalap beri­ńizshi.

– Sıfrlandyrý ómirdiń bar­lyq salasyna boılap enip barady. Sondyqtan halyqqa paıdaly ónimder usyný qashanda mańyzdy. Tehnopark kompanııalarynyń qyz­metterin kúndelikti ómirde paıdalanatyndar kóp. Máse­len, turǵyndar Damumed arqyly emhanaǵa kezekke turady. Documentolog-te jumys isteıdi. Sol sekildi Clockster jumys ýaqytyn baqylaý júıesin paıdalanady. Bul qatardy osylaı jalǵastyra berýge bolady.

– Tehnopark eldiń ekonomıkasyna qansha­lyqty úles qosyp jatyr?

– Bizdegi kompanııalardyń tórt jyldaǵy jıyntyq tabysy 383 mlrd teńgeni qurady. Onyń 123 mlrd teńgesi – qazaqstandyq IT-taýarlar men qyzmetterdi eksporttaýdan túsken kiris. Kompanııalar ekonomıkaǵa 172 mlrd teńgeden astam ınvestısııa tartty. 12 myń­nan astam jumys orny ashyldy. Osynyń ózi kóp dúnıeden habardar etip tur dep oılaımyn.

– Astana Hub kásipkerlerge IT-bıznesti damytýdyń barlyq kezeńinde, ıaǵnı ıdeıadan bastap, syrtqy naryqqa shyǵýǵa deıingi aralyqta qoldaý kórsetetinin bilemiz. Osy úderis qalaı júredi?

– Iá, tehnopark Qazaqstanda IT-kásipkerlikti qoldaý boıynsha jan-jaqty jumys júrgizedi ári biz iri IT-kompanııalarmen serik­testik ornattyq. Bul rette Astana Hub qyzmeti tórt negizgi ba­ǵytqa negizdelgen. Birinshi, daryn­dy jastardy IT-salasyna tartý boıynsha aqparattyq jumys júrgizý. Ekinshi, bilim berý baǵ­darlamalary aıasynda oqytý. Úshin­shi, bıznes-baǵdarlamalar, sa­lyqtyq jeńildikter, arnaıy vıza­lyq rejim, zamanaýı jumys orynda­rymen qamtamasyz etý jáne bas­qa da is-sharalar arqyly qoldaý kórsetý. Tórtinshi, syrtqy naryqqa shyǵýǵa nemese seriktesterimizben – venchýrlyq qorlarmen, IT-kom­pa­nııalarmen yntymaqtastyq orna­týǵa kómektesý. Osylaısha, kásip­kerlerge IT-bıznesti damytýdyń ár kezeńinde qoldaý kórsetemiz.

– Osy kúnge deıin qansha IT-mamannyń daıarlanýyna úles qostyńyzdar?

– Astana Hub-tyń eń mańyzdy mindetteriniń biri – elimizde IT-kadrlardy daıarlaý jáne olar­dyń sanyn arttyrý. Tórt jyl ishinde 15 myńnan astam adam Startup School, No-code School, Freelance School, Beta Career, Tech Orda bilim berý baǵdarlamalary boıynsha oqyp shyqty. Memleket basshysynyń 2025 jylǵa qaraı 100 myńǵa deıin IT-maman daıarlaý týraly tapsyrmasy bar. Álbette, mamandardy daıarlaýmen negizinen Joǵary bilim jáne ǵylym mınıstrligi aınalysady. Biraq biz salalyq uıym retinde QR Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsınniń tapsyrmasy boıynsha IT salasyndaǵy adamı kapıtaldy damytý boıynsha jeke baǵdarlamamyz Tech Orda-ny júzege asyryp jatyrmyz. 2025 jylǵa deıin 20 myń joǵary sanatty IT-maman daıyndaýdy josparlap otyrmyz.

– Tech Orda baǵdarlamasy qalaı jumys isteıdi?

– Tech Orda aıasynda qazirgi ýaqytta Qazaqstan boıynsha irik­teýden ótken 50 jeke IT-mektepke ár stýdent úshin 600 myń teńgege deıin qarjy bólinedi. Byltyr Astana Hub jeke qarajaty esebinen 13 IT-baǵdarlamalaý mektebiniń 100 stýdentin qarjylandyrdy. Bıyl jyl sońyna deıin 18 ben 45 jas aralyǵyndaǵy 3 myń stýdent osy baǵdarlama boıynsha oqýǵa túsedi. Demek jyl saıyn bul kórsetkish óse bermek.

Sonymen qatar Astana Hub ba­za­synda álemge áıgili fransýz mektebiniń Ecole 42 qaǵıdatyna negizdelgen Alem baǵdarlamalaý mektebi jumys isteıdi. Munda oqytý muǵalimdersiz, oıyn formatynda júrgiziledi ári tegin. Bul mektep 18-40 jas aralyǵyndaǵy adamdar úshin qoljetimdi. Alem baǵdarlamalaý mektebi iske qo­syl­ǵannan beri 7 ret qabyldaý naý­qany ótip, 400-den astam adam qa­byldanyp, sonyń ishinde 100-den astamy jumysqa ornalasty. Astanadaǵy Alem mektebiniń táji­rıbesin Qazaqstannyń 17 mono­qalasynda paıdalanýdy jos­parlap otyrmyz. Bul, bir jaǵy­nan, jastardyń suranysqa ıe mamandyqty ıgerip, básekege qabi­letti maman bolýyna jol ashsa, ekin­shi jaǵynan kadr tapshylyǵy máselesin sheship, óndiristi sıfrlandyrýdy jedeldetedi. Sondaı-aq aımaqtardaǵy jastardy damy­týǵa jol ashylyp, naryqta jańa kom­panııalardyń paıda bolýyna qosymsha múmkindikter qalyp­tastyrady.

– Astana Hub bıyl Google for Startups kompanııasynyń serik­tesi atandy. Budan ne kútesizder?

– О́zderińiz biletindeı, Astana Hub-ta ınnovasııalyq kásipker­likti qoldaýdyń ozyq tájirıbele­ri engizilip jatyr. Máselen, Techpreneurs – shved ústeli negi­zinde qajetti qyzmetterdi tań­daý jáne jyldyń kez kelgen ýaqy­tynda qosylý múmkindigi bar ınkýbator, Seed Money – revenue share qaǵıdaty boıynsha 20 mln teńgege deıingi startaptardy qar­jylandyrý; Scalerator – star­taptarǵa Soltústik Amerıka, Eýropa jáne TMD naryqtaryna IT-qyz­metterin eksporttaýǵa kómektesý qarastyrylǵan. Sondaı-aq ózińiz aıtqandaı, bıyl Google for Startups kompanııasynyń Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy seriktesi atandyq.

Qazir Ortalyq Azııa (Qazaqstan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Tájikstan, Túrikmenstan), Mońǵolııa jáne Ázerbaıjan elderiniń startaptary úshin Silkway Accelerator baǵdarlamasyn júrgizip jatyrmyz. Baǵdarlamanyń alǵashqy legi máresine jetip, 13 startap joǵary nátıje kórsetti. Mysaly, startaptardyń biri Túrkııa men BAÁ naryǵyna kirip, quny 35 mln dollardan 100 mln dollarǵa deıin ósti. iDos jobasy 60 myń jańa paıdalanýshyny tartyp, aı saıynǵy kirisin 4 esege arttyrdy. Qyrǵyzstannan kelgen NBFit startapy ónimin AQSh naryǵyna beıimdep, AQSh pen Eýropadan túsetin tólemderdi 20 paıyzdan 30 paıyzǵa deıin ulǵaıtty.

Silkway Accelerator baǵdar­lamasynyń ekinshi legi 2 qyrkúıek­te bastaldy, oqý Astanada off­laın rejimde ótedi ári úsh aıǵa so­zylady. Onyń qatysýshylary tálim­gerlikpen qatar, Astana Hub ja­nynda tegin baspanaǵa, ju­mys or­nyna jáne Seed Money baǵ­dar­lamasy boıynsha 55 myń dol­larǵa deıin qarjy alý múmkindigine ıe.

Jalpy, Astana Hub múshesi bola otyryp, Qazaqstannyń kez kel­gen jerinde jumys istep, tehno­parktiń artyqshylyqtary men ıgilik­terin paıdalanýǵa bolady. IT-salasyna talanttardy kóbirek tartý úshin Astana Hub «Terrıkon alqaby», Abay IT-valley sekildi aımaqtyq IT-habtarǵa belsendi túrde qoldaý kórsetip keledi. Inkýbasııa júrgizip, el boıynsha aımaqtyq agentterdiń, community-menedjerleriniń jelisin keńeıtip jatyr.

– Astana Hub tehnoparki Plug and Play, Iаndeks, MTS, Huawei Mobile Services, Google for Startups, inDriver, Europages sekildi iri IT-kompanııalarmen yntymaqtasa jumys isteıtinin bilemiz. Bıyl bul qatarǵa TikTok ta qosyldy.

– Iá, bıyl jyldam damyp kele jatqan TikTok oıyn-saýyq jáne jańalyqtarǵa arnalǵan platformamen seriktestik ornattyq. Bul platforma arqyly mıllıondaǵan aýdıtorııaǵa startaptardy jar­namalaýǵa múmkindik bar. Este­rińizde bolsa, Digital Bridge 2022 ha­lyqaralyq IT-forýmynda Qazaq­standa IT-startaptar úshin alǵashqy resmı TikTok offlaın platformasy tanystyryldy. Forým aıasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdyq jáne qazir IT-ónimderdi tanymal etkisi keletin startaptar úshin birlesken baǵdarlamany júzege asyryp jatyrmyz. Barlyǵy 285 ótinim tústi, onyń ishinde EduTech, FinTech, Utility&Services, Ecom&Retail tradem baǵytyndaǵy 218 eń perspek­tı­valy úmitker baǵdarlamaǵa qa­tysý múmkindigine ıe boldy. Qa­ty­sýshylar arasynda Glovo, Docu­mentolog, Mitwork, Aviata, Mechta, Atameken Business, i-teka.kz, Clockster sekildi iri kompa­nııalar da bar. Baǵdarlama barysynda qatysýshy­lar TikTok for Business komandasynan tálimger­lik, biregeı kontent, TikTok-tyń barlyq qural­yn úırený jáne tıimdi naý­qandardy bas­taý múmkindigine, son­daı-aq sarapshylardyń turaq­ty chat qoldaýyna ıe bolady. Baǵ­darlama­nyń sońynda startaptar ózderiniń TikTok jyl­jytý stra­tegııalaryn usyna alady. Úzdik qa­tysý­shy­lar 10 myń dollar kóle­minde grantqa qol jetkizedi.

Áńgimelesken

Farhat QAIRATULY,

«Egemen Qazaqstan»