Jasyratyny joq, qazir kásipodaqtar qyzmetine qatysty ártúrli pikirler aıtylyp qalatyny bar. Kóp rette kezindegi qoǵam ómirindegi, eńbekkerlerdiń muń-múddesin qorǵaýdaǵy belsendi is-qımyly osalsyp ketken degen turǵyda syn bildiriledi. Shyndyǵynda solaı da kórinýi múmkin. Alaıda qalyń qaýym arqa tutqan, óz muqtaj-tilekterin artqan bul uıymnyń jurtpen baılanysy burynǵysynsha qalpynda ekenin aıtar edim. Ras, isterimiz kózge kórinbeıtin sııaqty bolǵanymen, júktelgen senim men úmitti aqtaý jolynda aıanyp qalmaı júrgenimizdi kópshilik biledi.
Ashyǵyn aıtqanda, ótkendegideı qoldaý, qamqorlyq joq. Biraz usaq uıymdar jekemenshik qurylymdar qas-qabaǵynan asa almaıdy. Al quramy úlken, músheleri kóp toptasqan iri kásipodaq komıtetteri týraly bulaı aıtpas edik. Solardyń qatarynda 20 myńnan astam múshesi bar bizdiń kómirshilerdiń kásipodaǵyn ataýǵa bolady. Bul shahtalarda eńbek etýshilerdiń 99 paıyzy kásipodaqqa qamtylǵan.
Shahterlerge arnalǵan áleýmettik-turmystyq nysandar deniniń saqtalyp qalýy uıymymyz bedeliniń bir mysaly. Búginde “Shahter” demalý, “Jartas” saýyqtyrý oryndary, medısınalyq ortalyq esigi ádetinshe kenshilerge árdaıym ashyq. Olar kásipodaq joldamasymen demalyp, densaýlyqtaryn túzep jatady. О́ndiristegi kútpegen jaǵdaılarǵa sáıkes materıaldyq járdem alady, jeńildik túrlerin paıdalanady. Osy jaılardy ataı kelgende, jurttyń kókeıin tesken máselelerdiń az emestigine de toqtalmasqa bolmaıdy.
Aldymen ataǵanda, ınflıasııa deńgeıine baılanysty eńbekaqyny ındeksteý negizgi tilek bolyp otyr. Bul týraly kásipodaq komıteti men ákimshilik arasynda jasalǵan ujymdyq kelisim-shartta da kórsetilgen bolatyn. О́kinishke qaraı, “Arselor Mıttal Temirtaý” kompanııasy basshylyǵy ázirge ony elep-eskerer emes. Sonymen qatar, shahtalar onyń qol astyna kóshkende jumystan jónsiz qysqartylǵan, óndiristik jaraqattan eńbekke jaramsyz bolyp qalǵan, ótil jeńildikteri qoldanylmaǵan, zeınetaqy durys belgilenbegen adamdarǵa ortasha eńbekaqyny esepteý arqyly ony qaıta qaraý jóninde azamattar quqyn qorǵaý maqsatyndaǵy usynys-eskertpelerimiz, minekı, on jyldan astam boıynda qozǵaýsyz qalyp keledi. Bul jáıt Úkimetke de málim. Senatorlar Serik Aqylbaev pen Iýrıı Kýbaıchýk ta burynǵy shahterlerdiń osynaý talap-tilegin jetkizip júr. Biraq máseleniń jýyr arada sheshimin tabatyndyǵy sezilmeıdi.
Sóz retinde taǵy bir jaıdy aıta ketsem deımin. Bizdi asa alańdatatyny – shahtalardaǵy kenshilerdiń shtattyq kestesi jyl ótken saıyn qysqaryp barady. Al kómir óndirý kólemi ózgerissiz. Soǵan qaramastan, bos jumys orny bolsa da jańa kúsh qabyldanbaıdy. Sonyń saldarynan shahterler qalyptydan tys eńbek normasyn oryndaýǵa májbúr. Bylaısha aıtqanda, eki kisiniń jumysyn atqarady. Munyń ózi densaýlyqqa, eńbek qaýipsizdiginiń saqtalýyna keri áserin tıgizýde. Shaǵymymyz boıynsha quqyq qorǵaý organdary muny tekserip jatyr. Amal ne, kompanııa qulaq aspaǵan soń osyndaı lajǵa barýǵa týra keledi eken. Asyly, kásipodaqtardyń bedelin kúsheıtetin, quqyn keńeıtetin jańa erejeler qabyldanýy qajettigi ýaqyt talaby bolyp tur.
Mine, kásipodaqtardyń kezekti jıyny ótkizilgeli otyr. Joǵaryda aıtylyp ótken máseleler Qaraǵandy shahtalaryna ǵana tán emes shyǵar. Sondyqtan iri kompanııalar óktemdigine shek qoıar sharalar ashyq talqylanyp, naqty sheshimder qabyldanyp jatsa, quba-qup bolar edi.
Marat MIRGAIаZOV, kómirshilerdiń “Qorǵaý” kásipodaǵy qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy.
QARAǴANDY.