Zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi memleketke qaıtarý jónindegi sharalar týraly Jarlyq – memleketten jymqyrylǵan qarajat pen dúnıe-múlikti qaıtarý da mańyzdy qujat. Sebebi Jarlyqta urlanǵan aqshanyń qaıtarylýyn tezdetýge jol ashatyn birneshe másele qaýly etildi. Atap aıtqanda, Úkimetke osy jyldyń 31 naýryzyna deıin aktıvterdi qaıtarý týraly arnaıy zań jobasyn ázirlep, Parlament Májilisiniń qaraýyna engizý tapsyryldy. Qazir Bas prokýratýra men Úkimet jáne basqa da múddeli memlekettik organdar birlesip zań jobasyn ázirlep jatyr.
Bul zań birneshe ózekti máseleni qarastyrady. Eń aldymen zań jobasynda zańmen retteletin quqyq qatynas sýbektileri anyqtalady. Iаǵnı jaýapqa kimder tartylatyny aıqyndalady. Sonymen birge jańa zań jobasy zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdiń shyǵý tegin ashý, rastaý jáne olardy qaıtarý tetikterin reglamentteıdi. Sondaı-aq zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý rásimderiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi. Qazir qylmystyq ister jaıyndaǵy aqparat tergeý qupııasyna sáıkes, kóp jarııalana bermeıdi. Al jańa zań qabyldanatyn bolsa, bul másele de sheshimin tappaq. Sonymen qatar zań jobasynda zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi memleketke óz erkimen berýdi yntalandyrý qarastyrylmaq. Bul urlanǵan qarajattyń qaıtýyn jedeldetedi.
Endi memleketten mıllıardtap qarjy urlaý qaıtalanbaýǵa tıis. Zań jobasy aktıvterdi zańsyz shyǵarýǵa yqpal etken sebepter men sharttardy joıýǵa baǵyttalǵan júıeli sharalardy qabyldaýdy mindetteıdi. Boljam boıynsha, qazir memleketten shyǵarylǵan qarjynyń mólsheri – 140 mıllıard dollar shamasynda. Bul qarajat kezinde aktıvterdi jylystatýǵa múmkindik beretin túrli teris sheshimder, zańdardy burmalaý arqyly shetel asty. Endi oǵan jol berilmeýge tıis.
Bolashaq zań jobasy taǵy bir máselege núkte qoımaq. Ol – qaıtarylǵan qarajatty jaratý máselesi. Zańda kelip túsetin zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi jınaqtaıtyn arnaýly memlekettik qor qurý qaralady. Qaıtqan qarajat halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan áleýmettik jáne ekonomıkalyq jobalardy qarjylandyrýǵa jumsalmaq.
Zeıin ÁLIPBEK,
Ekonomıkalyq resýrstardyń zańsyz shoǵyrlanýyna qarsy is-qımyl máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq komıssııanyń resmı ókili