Shirigen júıe, tozǵan júıke

Mamandardyń aıtýynsha, qalanyń káriz júıesine qatysty másele tez arada sheshilmese, onda Qapshaǵaı sý qoımasy las­tanyp, saldarynan jaqyn mańdaǵy eldi meken turǵyndaryna úlken qaýip tónýi múmkin. Al óńir basshysy Marat Sultanǵazıev jarııa etken málimetke súıen­sek, oblystaǵy káriz je­li­le­riniń jalpy uzyndyǵy 714 shaqyrymdy quraıdy. Sondaı-aq ortalyq káriz tazartý qurylystary aımaqtyń 3 qalasy men 9 aýyldyq eldi me­keninde qyzmet kórsetedi. О́kinishtisi, osy qurylymnyń eskirgeni bolyp otyr. Mysa­ly, Qonaev qalasynyń ınfraqu­rylymy1968 jyly paıdalanýǵa berilgen. Qazirgi esep boıynsha oblys ortalyǵyndaǵy káriz júıe­siniń uzyndyǵy 172 sha­qyrym bolsa, ondaǵy jelilerdiń 80 paıyzynyń tozyǵy jetip tur.

Sarapshylardyń pikirinshe, Qonaev qalasyn, sondaı-aq Ile ózeni men Balqash kóliniń bo­ıynda turatyn Almaty jáne Je­tisý oblystarynyń turǵyn­daryn aýyzsýmen qamtamasyz etý kózi bolyp tabylatyn Qap­shaǵaı sý qoımasyna qáriz aǵy­ny sýlarynyń qosylý yq­tı­maldylyǵy joǵary, bul aýqym­dy ekologııalyq apatqa áke­lýi múmkin.

«Qonaev qalasynda 44 104 adam turady, turǵyndardyń 91 paıyzy sý burý júıelerimen qamtylǵan. Qalanyń káriz-ta­zalaý qurylystarynyń sa­lyn­­­ǵanyna jarty ǵasyrdan as­qandyqtan, 85 paıyzynyń to­zyǵy jetken. 16 dana kárizdik sý sorǵysh stansasy jáne qýat­tylyǵy táýligine 25 myń tek­she metr káriz tazalaý qurylys­tarynyń 95 paıyzynyń tozǵan­dyǵy, árıne, alańdarlyq jaǵ­daı», deıdi oblystyq ener­getıka jáne turǵyn úı-kommý­naldyq sharýashylyq basqar­masy, sýmen qamtamasyz etý jáne sý burý bóliminiń basshysy Qaısar Abseıtov.

Oblys ortalyǵynyń basty máselesi birneshe jyl buryn da nazarǵa alynǵan eken. 2015-2016 jyldar aralyǵynda «Almaty oblysy Qapshaǵaı qalasynyń (qazirgi Qonaev qalasy) tazartý qurylystaryn qaıta jańartý jáne salý» nysany boıynsha tehnıkalyq-ekonomıkalyq ne­gizdeme ázirlenip, 15.03.2016 jylǵy № 18-0132/16 memle­ket­tik saraptamanyń oń qory­tyn­­dysy alynǵan. Ony «Qazgıprovodhoz» ınstıtýty jasapty. Endi jobanyń mem­lekettik saraptamasynyń oń qory­tyndysy 2016 jylǵy 15 naý­ryzdan, ıaǵnı úsh jyldan astam ýaqyt buryn alynǵan­dyǵyna baılanysty tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemege tú­zetý jumystary engizilmek eken. Al ony túzetý úshin jalpy somasy 95,3 mln teńge qajet. Árıne, Qonaev qalasynyń ákimdigi qol qýsyryp otyrǵan joq. At­qarýshy bılik barlyq múddeli qurylymnyń qatysýymen oblys ortalyǵynda tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne joıý jónindegi komıssııa qur­ǵan. Byltyr Qonaev qala aýma­ǵynda jergilikti aýqymdaǵy tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı jarııalaý týraly sheshim qabyldaǵan.

«Búginde Qonaev qalasynyń káriz tazalaý qurylystaryn rekonstrýksııalaý jóninde bir­ne­she usynys qaralyp jatyr. Onyń birinshisi respýblıkalyq bıýd­jetten beriletin transfert­ter esebinen oılas­ty­rylsa, ekinshisi memlekettiń kepildigi ar­qyly Eýropa qaıta qurý jáne damý ban­ki­men osy jobany qarjylandyrý boıyn­sha kelissózder júrgizilýde. Qarjy 3 jyldyq jeńildik keze­ńimen 13 jylǵa tartyla­dy. Qaryz qarajatyn qaı­tarý res­pýblıkalyq jáne jer­­gilikti bıýdjetterden sýb­sı­dııalaý jáne tarıf kózi ar­qyly bolmaq. Sondaı-aq memleket-jekemenshik árip­testik tetigi arqyly «Daur Capital» serik­testigimen jáne «Dutchcleangroup» halyqaralyq kompanııasymen kelissózder jasalyp jatyr», deıdi Q.Abseıtov.

Jalpy, Indýstrııa jáne ın­fra­qury­lymdyq damý mınıstr­ligi Qonaev qala­syndaǵydaı jaǵdaı elimizdiń 27 qalasynda bar ekenin, 41 qalada qurylys­tardyń tozýy 70 paıyzdan asatynyn eseptep shyǵarǵan. Iаǵnı bul tek Almaty oblysyna ǵana tán jaǵdaı emes.

Ulbosyn ISABEK,

jýrnalıst

Almaty oblysy