«Qazposhta» nege qalǵıdy?

Keshe Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyq etýimen palatanyń jalpy otyrysy boldy. Bul – senatorlardyń kezekti sessııadaǵy sońǵy otyrysy. Endi depýtattar qyzmeti aımaqtarda jalǵasady. Sońǵy otyrystyń kún tártibine 8 zań jobasy engizilgen eken. Árıne, qaı zańnyń da qoǵam úshin qajettiligi aıqyn, alaıda, depýtattardy da, jýrnalısterdi de bir másele erekshe eleńdetti. Ol «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasynyń poshta týraly zańnamasynyń normalaryn Dúnıejúzilik poshta odaǵy aktileriniń normalarymen birizdendirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy edi. Máseleniń mánisine úńilsek, 2011 jyly elimizde osy salada taǵaıyndalatyn operator týraly sheshim qabyldanyp, Qazaqstan alty aıdyń ishinde ony aıqyndaýy tıis bolatyn. Biraq ol júzege asyrylmaı, aqyrynda Dúnıejúzilik poshta odaǵy atynan EMS kooperatıvi 2014 jyldyń 1 shildesinen bastap, Qazaqstanǵa barlyq múshelik jeńildikterdi berýdi toqtatatyny týraly Ulttyq poshta operatoryna habarlama jibergen. Negizinde, zań jobasy budan buryn Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi tarapynan eki márte daıyndalǵan, alaıda, ol Ádilet mınıstrligi tarapynan qoldaý tappapty. Endi, mine, ábden ýaqyt taıanǵanda bir top Májilis depýtatynyń bastamasymen zań jobasy qolǵa alynsa kerek. Zań Elbasynyń Joldaý­yn­daǵy elimizdiń tranzıttik áleýetin, logıstıkalyq kór­setiletin qyzmetter men halyq­aralyq saýdany damytý salasynda qoıǵan mindetterdi oryndaý aıasynda ázirlengen eken. Zańǵa qatysty óz oılaryn bildirgen depýtattar A.Savchenko, S.Jalmaǵambetova, Q.Aıtahanov elimizdegi poshta qyzmetindegi ashy shyndyqtardy ortaǵa saldy. Máselen, senator Svetlana Jalmaǵambetova aýyldy jerlerde jumys istep júrgen poshtashylardyń tym mar­dymsyz jalaqy alatynyn aıta kelip, kerisinshe, «Qaz­poshta» basshylarynyń aqsha­ny mıllıondap alatynyn aıtty. «Men bireýdiń qalta­syn­daǵy aqshasyn sanaýdan aýlaq­pyn, alaıda, basshylar men ju­mysshylardyń jalaqysy ara­syndaǵy aıyrmashylyq máselesi el úkimetine oı salýy tıis dep oılaımyn» degen ol Aqmola oblysynyń Jarqaıyń aýdanyn mysalǵa keltirdi. Aýdan boıynsha 20 poshtashy jumys istese, olardyń barlyǵy jıylyp 5,5 mólsherlemede ǵana jalaqy alady eken. Al bir mólsherleme –7 myń teńge, sáýirdiń 1-inen bastap ol 44 560 teńgege kóterilgen. Gastello atyndaǵy aýylda 758 turǵyn bar. Ol jerdegi poshtashy-operator 0,3 mólsherlemede, ıaǵnı tek 12 300 teńge kóleminde jalaqy alatyn kórinedi. Al Tassýat aýylyndaǵy poshta qyzmetkeri 0,2 mólsherlememen jumys jasasa, bul – 8 900 teńge aılyq degen sóz. Aýyldardyń basym bóliginde solaı. Búginde jalǵyz Tasty-Taldy aýylynda jumys isteıtin poshta qyzmetkeri ǵana tolyq mólsherleme alyp otyr eken. Jarqaıyńdyq poshta­shylardyń barlyǵy jıylyp, aı saıyn 244 myń teńge alǵa­nymen, olar zeınetkerlerge zeı­netaqy jetkizýdiń arqasynda «Qazposhtaǵa» 750 myń teńge tabys ákeletin kórinedi. Demek, úsh ese artyq jumys isteıdi. «Qazposhta» basshylary bolsa, jaqynda sol qyzmetkerlerdi qysqartamyz dep uıǵarǵan», – degen S.Jalmaǵambetova «Qazposhta» basshylarynyń óziniń jalaqy týraly jazbasha saýalyna jaýap bermegenin alǵa tartyp: «Biz, depýtattar, «Samuryq-Qazyna» qory týraly zańdy qabyldaǵannan keıin ondaı aqparat depýtattar úshin de jabyq bolyp qalǵan. Bul jaı nárse emes», dedi jáne «Qazposhta» basshylarynyń búgingi jalaqylary túrli bonýstary men syıaqysyn eseptemegende 1-1,5 mıllıon teńgege deıin jetetinin aıtty. Jalaqyny jambasqa basqan «Qazposhta» salaǵa qajet zań ázirleýge kelgende asyqpapty. Otyrys barysynda palata Qa­zaq­stan Respýblıkasy Úkimeti men Reseı Federasııasy Úkimetiniń arasyndaǵy reseılik munaıdy Qytaıǵa tasymaldaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly, sondaı-aq, Qazaqstan men Italııa Úkimetteri arasyndaǵy Aýǵanstan Islam Respýblıkasyn turaqtandyrý men qalpyna keltirý jónindegi is-qımyldarǵa Italııa Respýblıkasy Qarýly kúshteriniń qatysýyna baılanysty Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly áskerı múlik pen personaldyń tranzıtin qamtamasyz etý týraly kelisimderdi ratıfıkasııalady. Depýtattar Kaspıı mańy mem­leketteriniń qaýipsizdik salasyndaǵy quzyretti organdarynyń ózara is-qımylyn qamtamasyz etýge baǵyt­talǵan «Kaspıı teńizindegi qaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy men Qazaqstan men О́zbekstan Úkimetteri arasyndaǵy Shekara ókilderiniń qyzmeti týraly kelisimdi jáne Qazaqstan men Estonııa arasyndaǵy ınvestısııalardy kótermeleý jáne ózara qorǵaý týraly úkimetaralyq kelisimdi ratıfıkasııalady. Palata «Deneshynyqtyrý jáne sport týraly» zań jobasyn da qarastyrdy. Zańda deneshynyqtyrý-sport uıymdarynyń qyzmetin retteý máseleleri boıynsha Úkimettiń, ýákiletti jáne jergilikti atqarýshy organdardyń ókilettigin keńeıtý kózdelgen. Bul rette de óz pikirin bildirgen senator Q.Aıtahanov: «Aýrýdy emdegennen góri onyń aldyn al» degen tamasha sóz bar. Sporttyń buqaralyǵyn qamtamasyz etsek, qanshama aýrýdyń aldyn alar edik. Alaıda, aýyl mektepteriniń kópshiliginde áli de sport zaldary joq. Respýblıka boıynsha 7 myńnan astam mektep bolsa, solardyń 3 myńynda sport zaldary joq», dep statıstıkalyq málimetterdi keltire ketti. Qytaıda bir sport nusqaýshyǵa 5 myń adamnan kelse, Eýropa elderinde 10 adamǵa –bireý, al bizdiń Almaty qalasynda 84 myń adamǵa bir nusqaýshydan keledi eken. Qalaly jerlerde sporttyq keshender bolǵanymen, oǵan barý tek qaltaly adamdarǵa bolmasa, ózgelerge aýyr tıedi. Aýlalarda, aýyldarda, shaǵyn aýdandarda sport ınfraqurylymdary men kishigirim alańdardy, stadıondardy jasaqtaý qajettigin aıtqan senator Olımpıada chempıondaryn osyndaı oryndardan ósirip shyǵý bolashaǵyna toqtaldy. Máselen, dedi depýtat, elimizdiń aıdynyn asyrǵan Ilıa Ilın qarapaıym otbasynan shyqqan, sondyqtan da biz sportty neǵurlym qarapaıym ortaǵa jaqyndatýǵa tıispiz. Sonymen, senatorlar eki oqy­lymda qaraı kelip, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine deneshynyqtyrý jáne sport máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn qabyldady. Otyrystyń sońynda sessııany qorytyndylaı kelip, Q.Toqaev Senat Májilispen jáne Úkimetpen tyǵyz baılanysta jumys júrgize otyryp, Elbasynyń tapsyrmalarynan týyndaǵan keshendi sharalardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýge baǵyttalǵan naqty mindetterdi júzege asyrǵanyn atap ótti. «Parlament qabyldaǵan 104 zań, tutastaı alǵanda, damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý jónindegi stra­tegııalyq mindetti tabysty júzege asyrýymyzdyń berik quqyqtyq negizi bolary anyq», – dedi Tóraǵa. Senat basshysy júzege as­qan respýblıkalyq bıýdjetti naq­ty­laýlarǵa nazar aýdaryp, memlekettik áleýmettik mindettemelerdiń tolyq kólemde oryndalǵanyn atap ótti. Kásipkerlikti damytýdy yntalandyrýdyń, qarjy sekto­ry­nyń áleýetin arttyrýdyń, ınves­tısııalyq ahýaldy jaqsartýdyń jańa zańnamalyq negizi qalanǵanyn, Parlament qabyldaǵan basymdyqqa ıe qujattardyń qatarynda EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin uıymdastyrýǵa jáne bıznes pen memlekettiń ózara tıimdi is-qımyly týraly zańdar barlyǵyn jetkizdi. Sondaı-aq, Tóraǵa Qylmystyq, Qylmystyq-prosestik, Qylmystyq-atqarý jáne Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksterdi talqylaý jáne qabyldaý aıasynda nátıjeli jumystar júrgizilgenin nazarǵa saldy. «Depýtattyq saýaldar – parla­menttik baqylaýdyń pármendi qura­ly. Senatorlar sessııa barysynda áleýmettik-ekonomıkalyq mańyzy bar taqyryptar boıynsha 140-tan astam saýaldar jarııalady jáne qoǵamdy tolǵandyryp otyrǵan ózekti máselelerdiń ońtaıly sheshimin tabýyna úles qosty, – dedi palata Tóraǵasy. – Jergilikti ókildi organdarmen ózara is-qımyl jónindegi keńes pen «О́ńir» depýtattyq toby belsendi jumystaryn jalǵastyrý ústinde. Senat burynǵydaı Qa­zaq­stannyń syrtqy saıası bastamalaryn ilgeriletýge járdemdesip, ekijaq­ty jáne kópjaqty negizde parla­ment­aralyq baılanystardy tereńdete tústi, sondaı-aq, Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń V sezin tıisti deńgeıde ótkizý boı­yn­sha jan-jaqty ázirlik jumys­taryn júrgizip keledi». Q.Toqaev aldaǵy sessııada alǵa qoıylǵan mindetter týraly da aıta kelip, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly shartty ratıfıkasııalaý qajet bolatynyna toqtaldy jáne depýtattardy elimizdiń múd­delerin zańnamalyq turǵyda qam­tamasyz etýde, sondaı-aq, ekono­mıkalyq yntymaqtastyqtyń quqyq­tyq tetikterin keńeıtip, odan ári jetildirý jolynda joǵary bel­sendilik tanytýǵa, aıanbaı eńbek etýge shaqyrdy. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».