Almaty qalasynda Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń uıymdastyrýymen jynystyq qol suǵylmaýshylyqqa qarsy qylmyspen kúres taqyrybynda baspasóz máslıhaty ótti.
Is-sharaǵa Ulttyq komıssııa atynan áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń barlyq túrlerimen kúres sektoryn basqaratyn quqyq qorǵaýshy Aıman Ýmarova, Almaty qalasynyń Balalar quqyqtary jónindegi ýákili Halıda Ájiǵulova, atalǵan másele boıynsha azamattar quqyn qorǵap júrgen advokattar Radjan Bersinbaev, Kámshat Shyntekova, Maqsat Qalı, Aıjan Dáribaeva, sondaı-aq Almaty qalasy ákimi janyndaǵy áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi komıssııanyń bas ınspektor-hatshysy Gúlnar Ámirova qatysty.
Sarapshylar zorlyq-zombylyqpen kúres máselesiniń deńgeıin talqylap, ony jetildirý qaǵıdalaryn pysyqtady. Atap aıtqanda zańgerler óz tájirıbesindegi keleńsiz jaǵdaılarmen bólisip, kedergilerdi ońtaıly tásilmen toıtarýdyń joldaryn ortaǵa saldy. Bul baǵytta birqatar quzyrly organdarǵa usynystar da aıtyldy. Máselen, Ulttyq komıssııa usynǵan máseleni sheshý boıynsha quqyq qorǵaýshy Aıman Ýmarova birqatar usynysyn alǵa tartty.
«Eń úlken másele – bizde jynystyq qolsuǵylmaýshylyqqa qarsy qylmystyq isterdi tergeıtin polısııa bólimsheleriniń joqtyǵy. Ishki ister mınıstrligindegi departamentter negizinen adamǵa qatysty qylmystyq isterdi tergeıdi, onyń ishinde kisi óltirý, zorlaý oqıǵalary bar. Sonyń saldarynan bizde zattaı dáleldemelerdi zańsyz alý, kásibı emes tergeý áreketteri júrgizilip jatqan jaǵdaılar jetkilikti. Kóbinese bul ister zorlyq-zombylyqtyń joqtyǵynan emes, dáleldemelerdiń durys emes ýaqytta alynýynan, saraptama ýaqytynda taǵaıyndalmaýynan jáne osyǵan uqsas sebeptermen toqtatylady. Sondyqtan biz seksýaldyq zorlyq-zombylyqqa qatysty isterdi tergeıtin jeke departamentter qurýdy usynamyz», dedi advokat.
Sondaı-aq zańger mundaı isterdi osy salada tájirıbesi bar mamandar tekserýi qajettigin basa aıtty. Quqyq qorǵaýshynyń sózinshe, tergeýge 5-10 jyl tájirıbesi bar tájirıbeli polıseıler jıi tartylady. Degenmen qylmystyń basqa túrleri boıynsha. Iаǵnı olar mundaı máselelerde «jańadan kelgen» bolyp sanalady. Mamandar osy rette elimizdegi birde-bir ýnıversıtet jynystyq qolsuǵylmaýshylyqqa qarsy qylmystyq quqyq buzýshylyqtardy arnaıy tergeýdi úıretpeıtinin synǵa aldy.
Jalpy, elimizde sot psıhologteriniń órisin keńeıtý mańyzdy. Ulttyq komıssııa ókilderi bilikti mamandardy daıarlaý isinde arnaıy kýrs ázirleýdi qolǵa alǵan. Komıssııa múshesin tolǵandyrǵan kelesi taqyryp – kámeletke tolmaǵandardy jaýapqa alý ádistemesin ázirleý isi. Sebebi qujatty teoretıkter ázirlep, tájirıbeli mamandar mańyzdy mindetten shet qalyp jatady. Bul óz kezeginde balalardan jaýap alý isinde qylmystyń betin ashýǵa keri yqpalyn tıgizýi yqtımal. Onyń ústine balalarǵa suraq qoıýdyń ózindik tásilderi bar. Ony durys meńgermegen maman bala janyn jaralaýy áste múmkin deıdi jınalǵandar. Ásirese mundaı jaǵdaılarda sot-medısınalyq saraptamany saýatty júrgizý mańyzdy.
ALMATY