Qazirgi zamanǵy naryqtyq qatynastar jaǵdaıynda Qazaqstandaǵy sybaılas jemqorlyq taqyryby jáne quqyqtyq memleket qurý jaıy rasynda da ózekti másele bolyp otyr. Sybaılas jemqorlyq áleýmettik qubylys retinde ómir súrý deńgeıine keri áserin tıgizip, qazirgi tańda keńinen taralýda. Bul qubylys birinshi kezekte memlekettik qyzmet organdarynyń ımıdjine teris áser etedi, azamattardyń senimine nuqsan keltiredi, memlekettiń naryqtyq ekonomıkasynyń damýyna qaýip tóndiredi jáne ekonomıkalyq jáne ulttyq qaýipsizdikke zııan keltiretini sózsiz. Búginde sybaılas jemqorlyq deńgeıin tómendetý jáne joıý – ózekti mindetterdiń biri.
Elordalyq Qazynashylyq departamentiniń qyzmetkerlerine bıýdjettiń barlyq baptary men Astana qalasynyń aýmaǵynda ornalasqan barlyq memlekettik mekemelerdiń, sondaı-aq kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń, qazynashylyq súıemeldeý sheńberinde memlekettik satyp alý sýbektileriniń jáne qarjylyq nemese qarjylyq emes qoldaý operatorynyń qatań qarjylyq tártibi boıynsha qatań únemdeý sheńberinde bıýdjet qarajatynyń maqsatty paıdalanylýyn tıimdi baqylaý boıynsha úlken jaýapkershilik júkteledi. Osylaısha, tájirıbeli qyzmetkerlerdiń qarjylyq qujattardy qabyldaýynyń birinshi kezeńinde, al bul qazynashylyq organdarynda bir jyldan astam jumys isteıtin qarjygerler men ekonomıster, bıýdjettik baǵdarlamalardyń iske asyrylýy, olardyń memlekettik bıýdjetti odan ári atqarý úshin bıýdjet zańnamasynyń baptaryna sáıkestigi qazynashylyq tetigi arqyly qatań túrde qaralady. Bul – qazirgi ýaqytta túsimder men shyǵystar týraly kúndelikti aqparatqa jedel túrde qoljetkizýge múmkindik beredi. Kiristerdiń túrleri jáne shyǵystardyń barlyq sanattary boıynsha respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterdiń, olardy tıimdi basqarý maqsatynda qarjy resýrstaryn ortalyqtandyrý, baǵdarlama ákimshilerin basqarý sheshimderin qabyldaý úshin qajetti aqparatpen ýaqtyly qamtamasyz etý mańyzdy.
Bıýdjetti atqarýdyń qazynashylyq tetigi búginde memlekettik baǵdarlamalardy qarjylandyrý boıynsha jedel iske asyrý salasynda úzdik nátıjelerge qol jetkizýge múmkindik beredi. Bul baǵytta respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterdiń atqarylýyn, jergilikti atqarýshy jáne ýákiletti organdardyń bıýdjet júıesiniń negizgi qaǵıdattaryn: bıýdjet túsimderin qaıta bólý arqyly bıýdjetterdiń ózara is-qımylyna negizdelgen jáne biryńǵaı normatıvtik quqyqtyq bazamen qamtamasyz etiletin bıýdjetterdiń barlyq deńgeıleriniń birligin, tolyqtyǵyn, shynaıylyǵyn, transparenttiligin, jaýapkershiligi men derbestigin saqtaýyn qamtamasyz etýde Qazynashylyq departamentiniń memlekettik qyzmetshileri mańyzdy ról atqarýda. Atap aıtqanda, bıýdjet qarajatynyń maqsatty paıdalanylýyna aldyn ala jáne aǵymdaǵy baqylaýdy, ıaǵnı memlekettiń qarjylyq múddelerin túbegeıli júzege asyrady.
Búgingi tańda Qazynashylyqtyń ıntegrasııalanǵan aqparattyq júıesi naqty ýaqyt rejiminde bıýdjet qarajatyn ýaqtyly, sapaly jáne tolyq ıgerýge múmkindik beredi. Bul tek qazynashylyq qyzmetkerleriniń quzyrettiligi men jedeldigine ǵana emes, sonymen qatar memlekettik mekemelerdiń esep qyzmetkerlerine de baılanysty. Ádette, bul másele bilimdi, saýatty mamandar bolmaǵan jaǵdaıda normatıvtik qujattardy bilmeýge, qujattardy rásimdeý máselelerin nashar meńgerýge, bos qorlardyń qaldyqtary boıynsha jetkiliktiligin baqylaý bolmaǵanda jáne usynylǵan qujattardy uqypsyz rásimdeýge, bul qujattardy pysyqtaýǵa qaıtarýǵa ákep soǵady. Osyǵan baılanysty Qazynashylyq departamenti toqsan saıyn bıýdjettik baǵdarlamalar ákimshilerimen jáne memlekettik mekemelermen bıýdjet zańnamasyna jańa ózgerister men tolyqtyrýlardy túsindirý boıynsha ózara tájirıbe almasý maqsatynda semınarlar ótkizedi. Qazynashylyq qyzmetinde úzdik nátıjelerge qol jetkizý úshin kórsetkishter boıynsha toqsan saıyn qyzmetti reıtıngtik baǵalaý engizilgen.
Qazynashylyq jumysynyń sapaly jáne ýaqtyly júrgizýdiń oń nátıjesi sybaılas jemqorlyq kórinisterin joıýdyń profılaktıkasy boıynsha kúsheıtilgen jumystyń arqasynda, ıaǵnı «Qazynashylyq-klıent» aqparattyq júıesin engizý arqyly qol jetkiziledi. Bul qazynashylyq qyzmetkerleriniń klıenttermen baılanysyn barynsha azaıtýǵa jáne tipti ózara baılanysty boldyrmaýǵa múmkindik berdi. Júıe bıýdjet qarajatyn naqty ýaqyty rejiminde aýdarýdy júzege asyrady, olardyń maqsatty jumsalýyn qadaǵalaıdy.
Búginde departamentte «Qazynashylyq-klıent» aqparattyq júıesi arqyly respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterden qarjylandyrylatyn 313 memlekettik mekemege, 86 kvazımemlekettik sektor sýbektisine, qazynashylyq súıemeldeý sheńberinde 190 Memlekettik satyp alý sýbektisine, 3 qarjylyq jáne qarjylyq emes qoldaý operatoryna qyzmet kórsetiledi.
Sybaılas jemqorlyq buzýshylyqtarynyń aldyn alý jáne oǵan jol bermeý jónindegi profılaktıkalyq jumystardyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda memlekettik qyzmetshilerdiń sybaılas jemqorlyqqa qarsy kózqarasyn odan ári qalyptastyrý jáne damytý úshin Astana qalasy boıynsha Qazynashylyq departamenti Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldyń 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparyn bekitti. Sonymen qatar Memleket basshysynyń syndarly saıasatynyń arqasynda Qazaqstanda barlyq memlekettik organdarda, atap aıtsaq, Astana qalasy boıynsha Qazynashylyq departamentinde sybaılas jemqorlyqpen kúres jumys baǵytynyń negizgi basymdylyǵy bolyp tabylatyn jemqorlyqqa qarsy is-áreket boıynsha maqsatty, josparǵa saı júıelik sharalar qabyldanyp, oryndalýda. Jemqorlyq quqyq buzýshylyqtardy boldyrmaý maqsatynda memlekettik qyzmet jáne jemqorlyqqa qarsy is-áreket týraly zańnamalardy túsindirý, sybaılas jemqorlyqtyń aldyn-alý is-sharalary taqyrybynda dárister men semınarlar josparǵa saı únemi ótkiziledi.
Jyl saıynǵy qazynashylyq organdary arqyly qarjylyq qujattardyń orasan zor aǵyny, ıaǵnı naqtyly aqshalaı qarajattyń «kóshkini» ótetindigin eskersek, bıýdjettiń nysanaly ári tıimdi qoldanylýyn baqylaýdy basty nazarda ustaı otyryp, bıýdjetti atqarýda osynaý súbeli jumysty abyroıly ári adal atqarý qazynashylyq qyzmetkerleriniń el ekonomıkasyna qosqan orasan zor úlesi ekeni belgili.
Negizdelgen strategııasy bar bizdiń qazynashylyq júıe udaıy damý ústinde, sondyqtan osy alǵa qoıǵan maqsatqa baǵyttalǵan eńbektiń tıimdiligi tikeleı bıýdjetti atqaratyn adamdarǵa – qazynashylyq qyzmetkerlerine baılanysty ekeni barlyǵymyzǵa aıan.
«Biz, óz mamandyǵy boıynsha eńbek etip júrgen adamnyń kez kelgeni, eliniń gúldenip kórkeıýine ózindik úles qosýdy qalaımyz. Eldiń damýy árbir azamattyń eńbek etýine, otanshyldyǵyna baılanysty. Osy úshin bárimiz barymyzdy salyp júrmiz» degen pikirdegi qazynashylarymyzdyń qyzmeti babynda ne istese de halyq múddesi úshin atqaratyn, el bolashaǵyn bárinen ústem kóretin, sanaly da bilikti, kásibı mamandarymyzdyń Qazaqstannyń gúldenip kórkeıýine qaltqysyz eńbegimen áli de baǵyndyrar asýlary mol, ári bıik shyńdar men mejelerden kórinetini sózsiz.
Elordalyq Qazynashylyq departamenti jemqorlyqtyń aldyn alý jáne onyń kórinisterimen kúresýge, sybaılas jemqorlyqqa qarsy tártipti kúsheıtýge jáne óz qyzmetinde tártipti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan Prezıdent júktegen mindetterdi oryndaý jolynda aldaǵy ýaqytta da qarqyndy jumys atqaratyn bolady.
Gúljan О́nerbekova,
Qarjy mınıstrligi Qazynashylyq komıteti Astana qalasy Qazynashylyq departamentiniń basshysy