El Prezıdenti Almaty aglomerasııasyn eki oblysqa bólý týraly Jarlyqqa qol qoıǵannan keıin, sol kezdegi qalanyń ataýyn Dinmuhamed Qonaevtyń qurmetine berý týraly usynysy qapshaǵaılyqtardy qısapsyz qýanyshqa bóledi. Ol kúnniń tarıhı máni zor jáne aldaǵy ózgerister úshin tirek núktesi ispettes edi. Sodan bergi qala ómiri jańa boıaýǵa boıalyp, qulpyra jóneldi, al damý qarqyny shyn máninde tańdaı qaqtyrarlyq sıpatqa endi. Qalaı degenmen de, «oblys ortalyǵy» degen mártebe talap deńgeıimen shendes bolýǵa mindetteıtindigin Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev aıryqsha atap keledi.
Qalaǵa birinshi kezekte ınvestorlardyń nazary aýdy. Qalada ónerkásiptik nysandar qurylysyna arnalǵan alań – Arna oǵan ındýstrıaldyq aımaǵy belgilendi. Onda iske asyrylatyn barlyq derlik joba – jeke ınvestısııalar, tek otandyq qana emes, sheteldik ınvestorlar da tartyla bastady. Atalǵan alańqaıdy barynsha tartymdy etý úshin jergilikti bılik az kúsh jumsap jatqan joq, bul oraıda qajetti kommýnıkasııalardy tartyp, joldar salynyp jatyr. Sonymen qatar aldaǵy júktemeni eskere otyryp, 150 jáne 60 MVt-tyq eki qosalqy elektr stansasynyń qurylysy josparlanyp otyr. Bul qala ekonomıkasyna aldaǵy ýaqytta 4000-nan astam jumys ornyn qurýǵa negiz bolatyn taǵy da 150 mlrd teńge qarajat tartýǵa múmkindik beredi.
Qurylys salasynda da aıta qalarlyqtaı qarqyn baıqalady. Qalanyń árbir derlik shaǵynaýdanynda turǵyn úıler men áleýmettik nysan qurylystary júrip jatyr. Qalalyqtarǵa ýaqytsha qolaısyzdyqtar týyndaýda, alaıda tutastaı alǵanda jaqyn keleshekte onyń barlyǵyna abattandyrylǵan aýlalar, yńǵaıly saıabaqtar men kólik turaqtary ornalasatyny sózsiz.
Qalanyń 10-shaǵyn aýdanda 900 oryndyq mekteptiń qurylysy aıaqtalyp qaldy. Bıylǵy jylǵy qyrkúıektiń 1-i kúni munda alǵashqy qońyraý úni syńǵyrlaıtyn bolady.
Bas josparǵa sáıkes, bolashaqta kóptegen áleýmettik nysandar, atap aıtsaq, 500 adam qabyldaı alatyn emhana, perınataldy ortalyq, juqpaly aýrýlar aýrýhanasyn, sondaı-aq MJÁ jobasy aıasynda – 350 tósektik kópbeıindi aýrýhana salýdy josparlap otyrmyz. Sonymen qatar qalanyń oblys ortalyǵy bolyp taǵaıyndalǵan sátinen bastalǵan halyq aǵyny artqandyqtan, turǵyn úıdiń jetispeýshiligi tirkelip otyr. Biz qazirgi tańda 10-shaǵyn aýdandy ıgerýdi qolǵa aldyq. Bul jerde 107 turǵyn úı salynady.
Qalanyń ortalyǵyndaǵy turǵyn úı keshenderi ınvestorlar esebinen salynyp jatyr. Qurylys barysynda, negizinen, oblys aýmaǵynda óndiriletin materıaldar qoldanylyp, al jumystarǵa jergilikti turǵyndar tartylyp otyr.
Deı turǵanmen, Qonaevta birinshi paıda bolǵan nysan, qar barysy ekeni sózsiz. Qalaǵa ońtústik jaqtan kireberiske ortalyq elementi – Almaty oblysynyń sımvoly bolyp sanalatyn «Qar barysy» músini bar kompozısııalyq keshen ornatyldy. Keshendi aınaldyra landshaftylyq baq otyrǵyzylyp, qysqa merzimniń ishinde «Astana» gúlzary abattandyryldy.
Ortalyq saıabaqqa da aýqymdy qaıta óńdeý jumystary júrgizilip jatyr. 1 maýsym – Halyqaralyq balalardy qorǵaý kúninde Qonaevta elimizdegi iri skeıt-park ashyldy. Jalpy aýmaǵy 9 400 sharshy metr jerge skeıt-aımaq (2000 sh.m), balalar alańqaıy (400 sh.m), vorkaýt aımaǵy (200 sh.m), fotoaımaq, sondaı-aq, demalys alańy ornalasqan. Munda sondaı-aq aýmaǵy 150 sharshy metrdi alatyn muz aıdyny arenasynyń qurylysy josparlanǵan. Onyń tóbesi jabyq jáne jyl boıy qyzmet kórsetetin bolady. Ol qysqy ýaqytta konkı tebýshi áýesqoılardy qabyldasa, al jazǵy maýsymda roller úı retinde paıdalanylmaq. Sý qoımasynyń jaǵalaýyna jaqyn jerge jańadan sholý sheńberin ornatý kózdelip otyr.
«Jańa Ile» jańa turǵyn úı massıviniń qurylysy qalansa, qala aýmaǵy eki ese derlik mólsherge, ıaǵnı 9 myń gektardan 19 myń gektarǵa úlkeıedi dep josparlanyp otyr.
Oblys ákimi Marat Eleýsizovtiń málimdeýinshe, oblys aýmaǵynda 4 ındýstrııalyq aımaq ornalasqan. Sonymen qatar Úkimettiń qaýlysy negizinde Almaty oblysynda 2048 jylǵa deıingi kezeńge arnalǵan, aýdany 30 myń gektar bolatyn Almaty – Qonaev tasjolynyń boıynda ornalasqan «G4 City» arnaıy ekonomıkalyq aımaq qurylyp, ony salýǵa otandyq jáne sheteldik ınvestorlar tartýǵa qolaıly jaǵdaı usynylyp otyr.
Jýyrda oblysta «Jetigen» kólik-logıstıkalyq ortalyǵy iske qosyldy. Ortalyq eń aldymen, Qazaqstannyń kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymyn jańa sıpatta jetildirýdi maqsat etedi.
Bıylǵy jyldyń atoqsandaǵy salyqtar men basqa da mindetti tólemder boıynsha bıýdjet qorjyny 43,3 mlrd teńgege tolyǵyp, jospar 105%-ǵa oryndaldy.
Negizgi kapıtalǵa 15,3 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 4 mlrd teńgege artyp 33,5 paıyzǵa jetti.
Qonaev qalasyndaǵy kásipkerlik sýbektileri 6 myńǵa jetip, ondaǵy qyzmetkerler sany 16 myń adam.
О́ndiris oryndarynda kórsetilgen qyzmetter men shyǵarylǵan ónim kólemi 52,5 mlrd teńgege tolyqsa, bıýdjetke 15 mlrd teńgege jýyq salyq túsken.
Bıylǵy sanaq boıynsha buǵan deıin 764 jumyssyz azamattan ótinish túsip, onyń 436-sy qyzmetke ornalastyrylǵan.
Týrızmge qolaıly óńirde 120 nysan qyzmet kórsetýge daıyn.
Qazirgi tańda qala aýmaǵynda 7 qalalyq-kommýnaldyq jaǵajaılar bar.
Jalpy uzyndyǵy 5,5 shaqyrymdy quraıtyn 8-shi qalalyq qosymsha jaǵajaıdy abattandyrý jumystary bastaldy.
Tileýqabyl Myńjasar,
ardager jýrnalıst, Almaty oblysynyń qurmetti azamaty:
Bolashaǵy jarqyn shahar
– «Habar» agenttiginde Almaty oblysynyń menshikti tilshisi retinde 21 jyl qyzmet ettim. Sondyqtan bul óńirdiń tynys-tirshiligi bes saýsaqtaı belgili. Almaty oblysy bólinip, oblys ortalyǵyna Qonaev qalasy berilgende halyqpen birge qatty qýanǵandardyń birimin. Sol sebepti qalanyń ósip-órkendeıtinine kámil senimdimin. Sebebi qala toǵyz joldyń torabynda tur. Aınalma joldar salynyp jatyr. Almatymen arasy 60-70 shaqyrymdy ǵana quraıdy. Megapolıske mańaılaı almaı, bolmasa kásibin asha almaı júrgen azamattardyń osy qaladan oryn taýyp, isin ilgeriletýge múmkindik jasalady. Olarǵa jaǵdaı jasaý kerek. Sonda bul qala ózinen-ózi damıdy. Halyq sany azdaǵan jyldardan soń kúrt ósip, 200-300 myńǵa jetetin bolady.