Batys Qazaqstan oblysynda jyl basynan beri paıdalanylmaı jatqan jáne zańsyz bólingen 53 myń gektar jer memleket menshigine qaıtaryldy. Bul – «Amanat» partııasynyń óńirlik fılıaly janyndaǵy «Jer amanaty» komıssııasynyń tikeleı aralasýymen qol jetkizilgen nátıje.
«Amanat» partııasynyń janynan qurylǵan «Jer amanaty» komıssııasy 2022 jyldyń 29 maýsymynan beri jumys istep kele jatyr. Komıssııanyń negizgi maqsaty – paıdalanylmaı jatqan jerdi qaıtaryp, halyqqa qoljetimdi etý bolatyn. Sonymen qatar, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen jáne jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip zańnamaǵa sáıkes paıdalanylmaı jatqan jáne zańsyz berilgen jerdi memlekettik menshikke qaıtarý boıynsha sharalardy qabyldaýy qajet.
– Sol ýaqyttan beri Batys Qazaqstan oblysynda da komıssııa jumysy belsendi júrgizildi. 2022 jyly 167 myń gektar jer memleket menshigine qaıtarylsa, bıylǵy tórt aı ishinde 53 myń gektar jerdi qaıtaryp otyrmyz. Búginde jaıylymdardy aýyl turǵyndaryna berý maqsatynda jer-kadastrlyq qujattamany rásimdeý jumysy júrgizilip jatyr, – deıdi partııanyń oblystyq fılıalynyń atqarýshy hatshysy Azamat Safımalıev.
Aıta keter jáıt, partııa óziniń saılaýaldy baǵdarlamasynda, jol kartasynda kórsetilgen mejeli jospardy oblys kóleminde tolyǵymen oryndap otyr. Biraq óńirdiń ár aýdanyn taldap qarasaq, kórsetkish birkelki emes. Mysaly, bıyl 4 aı ishinde «Jer amanaty» komıssııasynyń bir de bir otyrysyn ótkizbegen aýdandar bar eken. Árıne, mundaı jerde sharýa qojalyqtarymen, jer ıelerimen túsindirý jumysy óz deńgeıinde júrmegendikten, nátıje de shamaly bolatyny túsinikti.
«Jospardy Bókeıorda, Tasqala aýdandarynyń arqasynda ǵana oryndap otyrmyz. «Jer amanaty» – qoǵamdyq negizde qurylǵan komıssııa bolǵanymen, bul óte mańyzdy másele. О́ıtkeni Memleket basshysynyń tapsyrmasy, partııa basshylyǵynyń naqty jospary bar. Zańsyz bólingen nemese paıdalanylmaı jatqan jer men jaıylymdy memleket menshigine qaıtarý – partııanyń óńirlik saılaýaldy baǵdarlamasyndaǵy basym baǵyttyń biri», deıdi Azamat Safımalıev.
Batys Qazaqstan oblysy negizinen aýyl sharýashylyǵy aımaǵy sanalady. О́ńirde agrarlyq sektordy damytýdyń áleýeti zor. Halyqtyń 43,8%-y aýyldyq jerde turady. Sondyqtan «Amanat» partııasy azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etip otyrǵan sharýalarǵa jaǵdaı jasaýdy, sonyń ishinde jaıylym tapshylyǵy máselesin sheshýdi árdaıym alǵa qoıyp keledi.
Oral qalalyq partııalyq baqylaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Rahymjanov qala mańyndaǵy Serebrıakovo jáne Krýgloozernoe aýyldarynyń aınalasyndaǵy jaıylym jerdiń bir bóligi erikti túrde memleket menshigine qaıtarylǵanyn jáne jergilikti turǵyndarǵa tegin paıdalanýǵa berilgenin aıtady. Bıyl qala mańyndaǵy 5000 gektar jerdi memleket menshigine qaıtarý josparlanǵan.
– Qazirgi tańda Oral qalalyq jer qatynastary bólimi jáne oblystyq jer ınspeksııasy naqty jumyspen aınalysyp jatyr. Aldaǵy shilde aıynda kóshpeli otyrys josparlanǵan. Derkól kenti turǵyndarymen kezdesip, halyqtyń amanatyn tyndaımyz. Al joǵaryda aıtylǵan 5 myń ga jerdi Aýyl sharýashylyǵy tájirıbe stansasy memleket menshigine qaıtarýǵa qarsy emes, – deıdi Nurlan Rahymjanov.
Jer kodeksine jáne Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2019 jylǵy 3 shildedegi №252 buıryǵymen bekitilgen aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi paıdalaný monıtorıngin uıymdastyrý men júrgizý qaǵıdalaryna sáıkes bólim tarapynan monıtorıng júrgizilgen bolatyn. Osy tusta qalalyq veterınarlyq stansadan sharýa qojalyqtarynyń aýyl sharýashylyǵy maldary tirkelgendigi jóninde aqparat suratylǵan. Osy tekseris kezinde «Oral aýyl sharýashylyǵy tájirıbe stansasy» mekemesinde barlyǵy 5 069 ga jaıylym jeri bolǵanymen, ol jerde mal basy tirkelmegendigi anyqtaldy. Osy jer ýchaskesine tekserý amaldaryn júrgizý úshin jer resýrstaryn basqarý departamentine hat joldanǵan.
Oral qalasyna qarasty Krýgloozernoe kenti aýmaǵynda da jaıylymdyq alqap jetispeıdi. Osyny eskergen Oral qalasy ákimdigi Serebrıakov aýylynyń mańyndaǵy «Adııa Agro» jáne «Agrarlyq qyzmeti» JShS-nyń jer paıdalanýyndaǵy barlyǵy 468,5 ga quraıtyn 4 jer ýchaskesin memleket muqtajyna qaıtarý jumysyn júrgizdi.
2022 jyly «Nur» sharýa qojalyǵynyń basshysy B.Tursynovqa sharýaqojalyǵyn júrgizý úshin berilgen barlyǵy 43,9 ga jaıylym jer telimi de jaldaý sharty aıaqtalýyna baılanysty memleket menshigine qaıtaryldy.
2020 jyly aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler boıynsha 3 konkýrs ótkizilip, sharýa qojalyǵyn júrgizý úshin jalpy aýdany 1 655 ga jer kásipkerlerge berilgen eken. 2021 jyly taǵy 215 ga jerge 2 konkýrs ótkizilip, 10 jyl merzimge jerdi paıdalaný sharttary jasaldy. Keıin konkýrs arqyly berilgen jer ýchaskelerine monıtorıng júrgizilgen kezde, olardyń keıbiri alǵan jerin maqsatqa saı paıdalanbaı otyrǵany anyqtalǵan. Mysaly, jalpy kólemi 852 ga quraıtyn «Aqsýat» sharýa qojalyǵynyń basshysy O.Almaǵambetovke, 161 ga jer alǵan «Aqnıet» jeke kásipkerliginiń jetekshisi B.Kýsaevaǵa berilgen jer ýchaskeleri maqsatyna saı paıdalanǵanyn anyqtap, tekserý amaldaryn júrgizý úshin jer resýrstaryn basqarý departamentine hat joldanǵan.
Oral qalasy mańyndaǵy paıdalanylmaı nemese nysanaly maqsatynda paıdalanylmaı jatqan aýyl sharýashylyǵy jer ýchaskelerine 2019 jyldan bastap tekseris júrgizile bastaǵanyn aıtqan edik. Sol ýaqyt ishinde moratorııge deıin 10 sharýa qojalyǵynyń 1 560 ga jerine tekseris júrgizilip, paıdalanylmaǵan 563 ga jer ýchaskeleri anyqtalǵan eken.
«Tekseris nátıjesi boıynsha nusqamada kórsetilgen 103 ga jer ýchaskesi memlekettik qorǵa qaıtaryldy. Odan bólek, 7 sharýa qojalyǵyna tıesili paıdalanylmaǵan 894 ga jer ýchaskeleri túsindirý jáne jalǵa alý merzimderi aıaqtalýyna baılanysty memlekettik qorǵa ótti. Oral qalasy boıynsha jalpy aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy qaıtarylǵan jer kólemi 997 ga boldy», deıdi Azamat Safımalıev.
Osy jıynǵa partııanyń Jańaqala aýdandyq fılıaly tóraǵasy Talǵat Janbolatov pen Aqjaıyq aýdandyq fılıaly tóraǵasy Artýr Ermuhanov ta qatysqan bolatyn. Olar óz óńirindegi ahýalǵa saraptama jasap, aýdanda atqarylǵan jumystar jóninde aıtyp ótti.
«Aqjaıyq aýdanynyń jalpy jer kólemi 2 571, 6 myń ga bolsa, onyń 91%-y aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler. Qazirgi tańda bul jerdiń 2021,5 myń gektary, ıaǵnı 86,3%-y qoldanysta. Al 352,6 myń ga bosalqy jer negizinen Jaıyq ózeniniń sol jaǵalaýynda ornalasqan, sharýashylyqqa qolaısyz, sýy tapshy jerler», deıdi Artýr Ermuhanov.
Degenmen aýdanda jerdi tıimdi paıdalaný, naǵyz eńbek adamynyń qolyna berý jóninde júıeli jumys jasalǵan. 2019 jyly 10 baıqaý, 2020 jyly – 11, 2021 jyly – 12, 2022 jyly 5 baıqaý uıymdastyrylyp, jalpy kólemi 201,3 myń ga jer ýchaskesi tabystalǵan. «Al bıyl 41 729 ga kólemdi quraıtyn 47 jer ýchaskesi konkýrsqa daıyndalyp jatyr», dedi Artýr Orynǵalıuly.
Dál osyndaı jumystar Jańaqala aýdanynda da júrip jatyr. Aýdannyń jalpy jer kólemi – 2 076 073 ga, onyń ishinde jaıylymdyq jerler – 1 768 288 ga, sýarmaly jerler – 48 350 ga. Sonyń ishinde 520 092 ga jer Reseı Federasııasyna áskerı polıgon retinde jalǵa berilgen. Buǵan «Bókeıorda» memlekettik tabıǵı rezervatyna berilgen 214 373 ga jerdi de qosý kerek. Al aýdanda tirkelgen 511 sharýa qojalyǵy men 42 jaýapkershiligi shekteýli seriktestik bar. Keıingi jyldary jergilikti turǵyndardyń tórt túlik mal basy sany ósip, jaıylymdyq jerdiń tapshylyǵyn kórip jatqanyn aıtqan Talǵat Janbolatov 2022 jyly 6 aýyldyq okrýgtiń 10 eldi mekeni mańyndaǵy 35 267 ga jer ýchaskesi eldi meken jerine engizilgenin habarlady. Halyqtyń jaıylymdyq alqapqa muqtajdyǵyn qanaǵattandyrý úshin 12 364 ga jer ýchaskesi rezervke qaldyrylyp, memleket muqtajy úshin 500 ga jer ýchaskesi májbúrli túrde alynǵan eken.
Budan bólek 2022 jyly Jańaqala aýdandyq máslıhatynyń depýtaty R.Orazalıevtiń bastamasymen quramyna prokýratýra, jergilikti atqarýshy organdar, aýdandyq máslıhat depýtattary men qoǵamdyq uıymdar ókilderi kiretin arnaıy jumys toby qurylyp, barlyq aýyldyq okrýgterdi aralap, sharýa qojalyqtary jáne jeke turǵyndarmen kezdesken bolatyn. Osy sharanyń nátıjesinde 11 sharýa qojalyǵy ózderi paıdalanbaı otyrǵan 20 600,7 gektardan asa jaıylymdyq jerdi óz erkimen berse, taǵy 5 sharýa qojalyǵy 6 657 ga jer ýchaskesin sot tártibimen memleket menshigine qaıtarǵan.
Buǵan deıin respýblıkalyq «Jer amanaty» komıssııasynyń bastamasymen árbir aýyldyq eldi mekendegi jaıylym tapshylyǵy men memleket menshigine qaıtarylǵan jer ýchaskeleriniń tizbesi kórsetilgen jerkarta.gharysh.kz ınteraktıvti kartasy ázirlengen bolatyn.
Jalpy, byltyr «Jer amanaty» komıssııasynyń tikeleı aralasýymen Qazaqstan aýmaǵynda paıdalanylmaı jatqan 5 mln gektardan astam jer memleket menshigine qaıtarylǵan.
Batys Qazaqstan oblysy