Erikti bolý ermek te, erlik te emes. Qysylǵanǵa qolushyn sozý – halqymyzdyń qanyna sińgen qasıet. Yntaly júrekten shyqqan tıtteı yqylasty is úlken túıtkilderdiń túıinin tarqatýy múmkin. О́ıtkeni jan balasyna jaqsylyq jasaý úshin asyp-tasqan dáýlettiń de qajeti shamaly, sál ǵana meıirim bolsa jetkilikti.
Qundylyqtar quldyrap, básekeniń bási qyzǵan ýaqytta árkim óz basymen álek. Degenmen ómir aǵysy qalaı qubylsa da, aınalaǵa áıteýir bir sharapatyn tıgizý – kóp adamnyń kóńilindegi is. Kúndelikti ómirde keýdedegi osy bir izgi nıetti júzege asyrýdyń ońtaıy áste kele bermeýi múmkin, al kópshilik kúsh biriktirse, «jumyla kótergen júk jeńil». Halqymyzdyń salt-sanasyna sińgen úme, asar sekildi ıgi isterdi zamanaýı sıpatqa saı túrlendirip, bir sózben volonterlik dep atap júrmiz. Memleket basshysynyń Jarlyǵymen elimizde 2021 jyl «Volonter jyly» retinde jarııalanyp, ıgi úrdiske aınaldy.
Iá, qaıyrymdylyq qanat qaqsa qandaı jaqsy. Jaqsylyqqa negizdelgen árbir istiń túpki ózeginde jaqsy úmit, ıgi senim, baýyrmaldyq pen bereke jatyr. Kúni keshe Abaı oblysynda oryn alǵan tótenshe jaǵdaı, Almatydaǵy Qańtar oqıǵasy, alty qurlyqqa aýyz salǵan pandemııa eldegi birlik, jaqsylyq, qaıyrymdylyqtyń baǵasyn burynǵydan da bıiktetti. О́ńir-óńirlerde óz erkimen jaqsylyqqa bastamashy bolǵan jandardyń qaı-qaısysy da zor qurmetke laıyq. Olardyń bárin bir maqsatqa jumyldyrǵan tutastyq pen tilektestik hám ult rýhynyń myzǵymas beriktigi. О́zgeniń ómiri úshin óz basyn qaterge tikken qaharmandardy kópshilikke úlgi etý jaqsylyqtyń arnasyn odan saıyn keńite bermek.
Statıstıkany sóıletsek, búginde álem boıynsha júz mıllıonǵa jýyq adam «volonterlik» dep atalatyn osynaý izgi ispen aınalysady eken. Bizdiń elimizde de bul dástúr órisin keńeıtip keledi. Sońǵy eki jylda elimizdegi birneshe joǵary oqý oshaǵynyń qabyrǵasynan «Volonterler ortalyǵy» ashylǵany málim. Al eldegi volonterlik uıymdardyń sany 700-ge jýyqtaǵan. Qoǵamnyń izgilenýine úles qosqan jandardyń qatary artyp, ıgi bastama júıeli jalǵasýda. «Kóp túkirse – kól» degendeı, áleýmettik jeliniń áleýetin tıimdi paıdalanǵan azamattar muń-muqtajy kóp talaı taǵdyrǵa arasha bolyp júr. Eriktilerdiń kómegimen qanshama jannyń baspana jyry baıypty sheshimin taba bastady. Bul izgilikte shekara bolmaıtynynyń dáleli.
Eriktilik tek qol kómegimen emes, bilimmen, ónermen de óris taba alady. Sońǵy ýaqyttary zııatker jastar kópshilikke paıdasy tıetin qurylǵylar, baǵdarlamalar oılap tabý arqyly aınalasyna kómek kórsetip júr. Aıtalyq, almatylyq erikti jas Dınara Qalıhannyń bul baǵyttaǵy bastamalary – zamandastaryna úzdik úlgi. Qoǵamǵa qaıtsem de paıdamdy tıgizem degen ol qatarlastarymen birge volonterlikke den qoıǵan. Álemniń 20-dan astam úzdik oqý ornyna bir mezette shaqyrtý alǵan bilimdi qyz qaýipsizdik, bilim berý salalary boıynsha aıryqsha jobalar oılap tapqan.
– Pandemııa kezinde mektep oqýshylary qashyqtan oqýǵa májbúr boldy. Al bul kezeńde zamandastaryma arnalǵan aqyly qosymsha sabaqtar men materıaldar jınaqtary ınternette úlken suranysqa ıe bolǵanymen, qarjylyq jaǵynan ata-analarǵa qolaısyzdyq týdyrdy. Men O.Jáýtikov mektebine túsý úshin tapsyratyn emtıhandarǵa daıyndalýǵa arnalǵan bilim platformasyn ázirlep shyqtym. 74 beınesabaq pen 740 esepten turatyn joba óz nátıjesin kórsetip, 500-den astam talapker baǵdarlamanyń kómegine júgindi. Matematıka jáne baǵdarlamalaý boıynsha az qamtylǵan otbasylardyń balalaryna 200 sabaq ótkizdim. Bir adamǵa bolsa da kómegim tıse, ózimdi baqytty sezinemin, – deıdi Dınara Qalıhan.
Dınara budan bólek, Asyl Narsha esimdi qurbysymen birge názik jandardy qorǵaýǵa arnalǵan «Stolık 99» dep atalatyn erekshe baǵdarlama oılap tapqan. Baǵdarlamaǵa tirkelgen azamattar jeke basyna qaýip tóngende qupııa sózdi aıtý arqyly kómek suraı alady. Birer jyl buryn ómirge kelgen baǵdarlama tek hanymdardy emes, qıyndyqqa tap bolǵan árbir azamatty qorǵaýǵa kómegin tıgizetin kórinedi.
Birneshe jyldan beri volonterlikti janyna serik etken taǵy bir almatylyq – Shamıl Vankeev. «Adamdardyń eń abzaly – ózge adamdarǵa paıdaly bolǵandary» degen ustanymdy alǵa ustaǵan Shamıl ózi jetekshilik etetin «Menin Armanym» korporatıvtik qory arqyly Qazaqstan boıynsha qaterli isikke shaldyqqan 200 balanyń armanyn oryndaýǵa muryndyq bolǵan.
– Biz syılyq bermeımiz, emdelýge qarajat jınamaımyz, naýqas baldyrǵandardyń arman qalaýlaryn múmkindiginshe oryndaýǵa tyrysamyz. Almatyda ótetin kez kelgen aýqymdy is-sharadan eriktiler tys qalyp jatqan joq. Tótenshe jaǵdaı kezinde de olar jiger kórsetti. Olardy yntymaqqa uıystyratyn bir ǵana kúsh – qoǵamnyń izgilenýi men qaıyrymdylyq. Karantın kezeńinde muqtajdarǵa úlestirilgen 20 myń azyq-túlik sebetterin taratýǵa volonterler úles qosty. Senbi, jeksenbi demeı tegin qyzmet kórsetti, olar óz eńbegine eshqandaı aqy tólemeıdi. Volonterlik jas shektemeıdi. Árbir adam volonter bola alady. Bul adamdy rýhanı bıiktetetin qýatty kúsh, – deıdi Shamıl Vankeev.
Shamıl tilge tıek etkendeı, shynynda volonterlik adamdardy sanatqa bólmeıdi. Sebebi bul – adamgershilik pen parasattylyqtyń aıqyn kórinisi. Myń boıaýly megapolıste muny jan júregimen túısingender az emes. Qanshama otbasy tabysynan qaǵylyp, talaı jannyń tirshiligi turalap turǵan tusta qarlyǵashtyń qanatymen sý sepkendeı kómekke kelgen jomart júrekti jandardyń jóni bólek. Solardyń taǵy biri – jaǵdaıy tómen otbasylarǵa kómek kórsetý dástúrin úzbeı kele jatqan Syrymbek Taýuly. Kásipker muqtaj otbasylarǵa ishine azyq-túlik toltyrylǵan jaqsylyq jáshigin úlestirýdi dástúrge aınaldyrǵan. Jomart jannyń bul jobany birneshe jyldan beri qolǵa alǵanyn bilemiz. «Qazaqta «bólisseń toq bolasyń, bólinseń joq bolasyń» degen máni tereń sóz bar. Jaǵdaıly azamattar barymen bólisip, joq-jitikke qaraılassa isi de ilgeri basady. Bul – jaratylystyń buljymas zańy. Biz árqashan halyqqa, sol arqyly memleketimizge kómek kórsetýimiz kerek. Eń bastysy muny jaı ǵana naýqanshyldyqqa aınaldyrmaı, ómirlik maqsatymyz retinde qarasaq saýaby da mol bolmaq», deıdi ol.
Kez kelgen jaqsylyqqa negizdelgen isti volonterlik dep ataýymyzǵa bolady. Onyń aty men syrtqy kórinisinen góri ishki mazmuny mańyzdy. Sebebi bul jaı ǵana urda-jyq uran emes, shyn kóńildiń, rııasyz yqylastyń isi. О́z ómirine qater tóndiretin qaýipten qaımyqpaı órt sóndirýge kirisken abaılyqtar, syn saǵatta erik-jigerimen ún qosqan barsha el turǵyndary bekem birliktiń úlgisin tanytty. Dalasynan darhandyq daryp, ómir ónegesin izgilikpen órnektegen babalarymyz qaısybir qıly kezeńderde de Allaǵa jaǵar amaldan alshaq kete almaǵan. Turmys tirshiligi shalqyp jatpasa da jaqynyn jarǵa tastamaı, qaıyrymdylyqtyń qaqpasy ashylǵan jerden qalys qalmaıtyn, qamqorlyqqa beıil jandar sol sara joldyń jalǵasy.
ALMATY