Tabıǵaty ózgeshe talant

Endeshe, týǵan eliniń eńsesin kó­te­rip, mártebesin bıiktetý jolyn­da jan­qııar­lyqpen eńbek etken Baqytjan Tursynulynyń tulǵasy da býyr­qan­ǵan aza­mattyq jigerdiń, jany izgi jasam­paz­­dyqtyń sımvoly tárizdi desek qate­les­peımiz.

Qıyndyqtan qaımyqpaı, bel baı­la­ǵan isine belsene kirisip, eńseretin tulaboıy qaısarlyq pen qa­jyrlyqqa toly – Baqytjan Tursynuly jetpis jastyń jota­syna kóterilip otyr.

B.Jumaǵulovqa sıpattama bergende Otanǵa, memleketke qyzmet etý jo­lyndaǵy jaýapkershilik sezimi, oılaý mashyǵyndaǵy derbestik, sheshim qa­byl­daý barysyndaǵy búkil faktorlardy egjeı-tegjeıli taryzylaı bilý qabileti tárizdi sapalyq belgilerdi aıtpaı ketýge bolmaıdy.

Baqytjan jastaıynan ómirdiń san salasynda óz bolmysyn barynsha tanyta bildi. Ol – ata-anaǵa qýanysh ákelgen súıikti bala, ustazynyń maqtanysh sezimin týdyrǵan úzdik oqýshy, talantty shákirt atandy, sol kezde ekiniń biriniń mańdaıyna jazyla bermeıtin Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Memlekettik ýnıversıtetiniń túlegi bolyp, bilgir ǵalym, kásibı maman retinde tanyldy. Uıymdastyrýshylyq qabiletin kórsetti. Sondaı-aq ol gıdrodınamıka jáne munaı-gaz salasynyń praktıkalyq máselelerin sheshýde qoldanbaly jáne esepteýish matematıka, aqparattyq tehnologııalardy ázirleý jáne qoldaný, matematıkalyq modeldeý salasyndaǵy asa kórnekti ǵalym. Oqý, bilim, tájirıbeni ushtastyra júrip, el basqarý úrdisin de ıgerdi. Osylaısha memlekettik dárejedegi qaı­rat­ker bolyp qalyptasty. «Júzden – júırik, myńnan – tulpar» degendeı, tabıǵı tańdaýdan iriktelip, synnan ótti. Osy ulan-ǵaıyr sharýany Baqytjan Tursynuly er jigittiń beli bolar 40-45 jasqa deıin eńserip úlgerdi.

Kópshilikke belgili bolsa da aıta keteıik, Baqytjan Jumaǵulov 1953 jylǵy 18 tamyzda Taldyqorǵan oblysy, Qapal kentinde dúnıege keldi. Ákesi Tursyn Jabyqbaıuly – ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan maıdanger, al anasy – Kenjetaı Batyrbekqyzy uzaq jyldar aýdandyq kitaphananyń meńgerýshisi bolyp eńbek etti. Eńbekqor ata-anasy tórt ul men úsh qyzyn tııa­naq­ty bilim alýǵa, uqyptylyqqa, izgilikke tárbıeledi. Qudaıǵa shúkir, osy otbasynan túlep ushqan jeti ul-qyz da joǵary oqý oryndaryn bitirip, túrli salalarda jemisti eńbek etip keledi. Qarapaıym qazaq otbasynan órbigen álgi jeti perzenttiń ishinen bes ǵylym doktorynyń shyǵýy keremet emes pe? Endeshe, Jumaǵulovtar otbasyn ǵa­lym­dar áýleti desek, qatelespeıtin shy­ǵar­myz.

Ol – eńbek jolyn Qapal orta mek­te­binde muǵalim bolyp bastady. Áskerden keıin, 1974 jyly S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnı­ver­sı­te­tiniń Mehanıka jáne qol­danbaly matematıka fakýltetine oqýǵa qabyldandy. Ýnı­versıtette de jalyndy jas san qyr­ly qabiletimen jarqyraı kózge tústi. Qan­daı qıyndyqqa salsa da qa­jy­­maıtyn, qaısar ári sergek jastar je­tekshisin sol kezdegi QazMÝ-dyń rektory, asa kórnekti mehanık-ǵalym, akademık О́mirbek Joldas­bekov birden baıqap, bul jigitti naza­rynan tys qal­dyrǵan joq. Dál osy sátten bastap jas ǵalymnyń aldynan dańǵyl jol ashyl­ǵan­daı boldy. О́mirbek Aryslan­uly­men ekeýiniń arasyndaǵy uzaq jyl­dar­ǵa sozylǵan ǵylymı, adamı, ıaǵnı aǵa men ininiń, ustaz ben shákirttiń arasyndaǵy shynaıy dostyq, izgi qurmet osylaı bas­talǵan edi.

Joǵarǵy oqý ornyn támamdaǵannan keıin ýnıversıtet komsomol komıtetiniń hat­shysy jáne partııa uıymy hatshy­sy­nyń orynbasary boldy. 1978-1991 jyldar aralyǵynda osy ýnıversıtette ǵylymı jáne oqytýshylyq qyzmetter atqardy. Assıstentten bastap, professor, kafedra meńgerýshisi, prorektorǵa deıingi eńbek jolynan ótti. Al, 2008 jyly áıgili ýnıversıtettiń rektory bo­lyp taǵaıyndaldy.

Qazir zer sala qarasaq, B.Jumaǵulov óziniń samǵaý saparyna startty 1991 jyly alǵan sııaqty. Dál osy jyly ol burynǵy KSRO Injenerlik akademııa­sy Qazaq bólimshesiniń bas ǵylymı hatshysy bolyp saılandy. Sondaı-aq osy jıynda О́.A.Joldasbekov, B.T.Jumaǵulov bastama kóterip, KSRO Injenerlik akademııasynyń negizin­de derbes Qazaqstan ınjenerlik akade­­mııa­syn qurý týraly usynys engiz­di. Sol kezde bir top elimizdiń kór­nek­­ti ǵalymdary men ınjenerleri T.J.Júnisov, Ý.B.Baımuratov, A.A.Ab­dý­lın, S.T.Tákejanov, A.A. Qu­ly­­baev, A.V.Bolotov, T.R.Bekjanov, Sh.S.Sma­ǵu­lov jáne basqalar, barly­ǵy­­myz osy usynysty qoldadyq.

Sonymen, 1991 jyly qarasha aıyn­da Qazaqstan Respýblıkasynyń In­jenerlik akademııasy Respýblıkalyq qo­ǵamdyq birlestik retinde zańdy tir­keýden ótti. Prezıdenti bolyp – О́.A.Jol­das­bekov, bas ǵylymı hatshysy bolyp – B.T.Jumaǵulov saılandy. Osy oraıda, ekeýi Injenerlik akademııa­ny qura otyryp, onyń qurylymyn, bola­shaqtaǵy maqsaty men atqaratyn is­terin, sondaı-aq Qazaqstannyń ınje­nerlik ǵylymy tehnıkalyq progress salasyndaǵy álem­dik qaýymdastyq aıasynda qandaı ról atqaratyndyǵyn saralap berdi.

2003 jyly osy qoǵamdyq birlestik Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Injenerlik akademııasy degen aıryqsha statýs aldy. Dál osy jyldary Baqytjan Tur­synulynyń qaıratkerligine, uıym­dastyrý talantynyń barynsha aı­shyq­tala túskenine kýá boldyq. Ol az jylda bas ǵylymı hatshylyqtan, aka­­­­­demııanyń prezıdenti dárejesine kóte­rildi. Osy mezgildegi Injenerlik akademııanyń elimizdiń ekonomıkasyna, ǵylymyna, óndirisine qosqan úlesiniń deni B.Jumaǵulovtyń janqııarlyq eń­be­­gine baılanysty desem, kúpirlik bolmaıtyn shyǵar. Búginde shańyraǵyn ábden tiktegen QR Ulttyq Injenerlik akademııa­sy elimizdegi asa iri jáne quzi­reti mol qoǵamdyq ǵylymı uıymǵa aınaldy.

Qazirgi kezeńde QR Ulttyq Injener­lik akademııasynyń Almatynyń ózinde 10 bólimshesi bar, al, elimizdiń barlyq aımaqtarynda 13 fılıaly qarqyndy jumys isteýde, sondaı-aq, ol búkil Qa­zaq­­­stannyń ǵylymı-ınjenerlik sa­la­synyń aqyl-oıy, zerdesi sanalatyn 142 akademıgi men 152 múshe-korres­pondentin biriktirip otyr.

О́tken ǵasyrdyń 90-shy jyldary Baqytjan Tursynuly Qazaqstan ǵylymynyń kóshbasshylarynyń biri retinde batyl ári ómirsheń reformalardy negizdeı otyryp, elimizdiń ǵylymı-tehnıkalyq salalaryna úlken olja salǵanyn aıta ketý kerek. Ol mashına jasaý, energetıka, qurylys, kólik jáne kommýnıkasııa taraptaryn órkendetý máselelerimen aınalysatyn Salaaralyq ǵylymı-tehnıkalyq Keńesti on jyldaı basqardy. Bul Keńes – 1993 jyly Ǵylym jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi men QR Injenerlik akademııasynyń áleýetin arttyrý maqsatynda Prezıdent usynysymen qurylǵan edi. SǴTK-tiń sol bir qıyn jyldary ǵalymdar men ınjenerlerge, ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men konstrýktorlyq bıýrolarǵa qol ushyn sozyp, qoldanbaly ǵylymdy saqtap qalýǵa kómegi ushan-teńiz bolǵany aqıqat.

QR Injenerlik akademııasy men Salaaralyq ǵylymı-tehnıkalyq keńes birlese otyryp, 1993-2000 jyldarda 16 respýblıkalyq ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamalardy, sondaı-aq, mashına jasaý, energetıka, kólik jáne kommýnıkasııa, ken ónerkásibi men metallýrgııa, geologııa, ekologııa, jeńil jáne tamaq ónerkásibi, hımııa jáne munaıgaz tehnologııalary, aqparattyq tehnologııa, arhıtektýra, qurylys, qurylys materıaldary tehnologııasy salalaryndaǵy 400-den asa jobalardy oryndap shyqty.

2000 jyly Baqytjan Tursynulynyń bastamasymen QR Ǵylymı jáne tehno­logııalyq uıymdar Assosıasııasy (ANITO) quryldy. Assosıasııanyń qu­ra­myna barlyq mamandandyrylǵan aka­demııalar, 100-den astam uıymdar men mekemeler kirdi, Assosıasııa prezıdenti bolyp bir aýyzdan B.Jumaǵulov saılandy.

Taǵy da aıta ketetin jaıt – osy As­sosıa­sııanyń bastamasymen jáne qoldaýymen «Eńbek týraly», «Ǵylym týraly», «Patenttik jumys týraly», «Inno­vasııalyq qyzmet týraly», «Bilim týraly», taǵy da basqa salalar Par­lamentte qyzý talqylanyp, QR zań­namasyna arnaıy bap bolyp qosylýyna qol jetkizdi.

B.Jumaǵulovtyń ómirbaıanyna qarap otyrsaq, ol eshqashan boldym-toldym degendi bilmeıtin, únemi talpynys ús­tin­degi tulǵa ekenin baıqaımyz.

Tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, QR Ulttyq Ǵylym aka­de­mııa­synyń, QR Ulttyq Injenerlik akademııasynyń akademıgi jáne osy akademııanyń prezıdenti, Halyqaralyq Injenerlik akademııasynyń birin­shi vı­se-prezıdenti, Qazaqstan Respýblı­ka­synyń ǵylym, tehnıka jáne bilim salasyndaǵy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, «Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri» «QR ǵylymyna jáne tehnıkasyna eńbek sińirgen qaırat­ker», mine, ataq-dańqynan at úrketin B.Jumaǵulovtyń ǵylymdaǵy jetis­ti­gi­niń bir parasy osyndaı.

Sondaı-aq, ol «Munaı shıkizatynyń tómen temperatýraly vakýýmdyq-tol­qyndy gıdrokonversııa qubylysy» atty ǵylymı jańalyqtyń, 500-ge jýyq ǵy­lymı maqalalar men suhbattardyń avtory. B.T.Jumaǵulov – Suıyqtyqtar men gazdar mehanıkasynyń matematıkalyq ádisteri ǵylymı mektebiniń jetekshisi, munaı óndirý jáne tasymaldaý proses­te­rin taldaý, boljaý jáne ońtaı­lan­dy­rýdyń avtomattandyrylǵan júıe­le­riniń negizin qalaýshylardyń biri. Ol osyndaı ataq-dańqqa ıe bola júrip,17 ǵylym doktory men kandıdattaryn daıyndaǵan tálim­ger ustaz.

Qalaı degenmen de, irgeli ǵylym, qoldanbaly ǵylym – óndiristiń eń basty tetigi ekenin ýaqyttyń ózi kórsetip otyr. Bulardyń arasyndaǵy baılanystyń júıeliligi, nátıjeliligi qoǵamnyń damýyna tikeleı áser etedi. Tek irgeli zertteýlerdiń negizinde ǵana adamzattyń dúnıege kózqarasy, dúnıetanymy qalyp­ta­sady, joǵary tehnologııa damıdy, óndiristiń, eńbektiń, taýardyń sapasy artady. Al, ol ónerkásiptiń órkendeýine, onyń ónimderiniń jaqsarýyna, qoǵamdyq sananyń kemeldenýine ákeledi. Osy ǵylymı jetistikterden kásiporyndardan túsetin salyqtyń mólsheri artyp, ol mem­­lekettiń kórkeıýine, bıýdjettiń molaıýyna yqpalyn tıgizedi. Demek, mem­lekettik bıýdjette mindetti túrde irgeli zertteýlerdiń úlesi qomaqty ekeni anyq.

Osy oraıda, reformator-ǵalym B.Jumaǵulovtyń tolaǵaı eńbekteri jotalana kórinip turǵan joq pa?

«Ultyna qyzmet etý – bilimnen emes, minezden», deıdi Álıhan Bókeıhanuly. Sondyqtan da bolar, Baqytjan Juma­ǵulovtyń qaıratkerlik tulǵasyn iri­len­dirip turǵan sapa-qasıetterdiń eń bastysy – onyń mineziniń qylyshtaı qıyp túser márttiginde jatyr-aý dep oılaımyn.

Teginde qaıratkerlik pen azamattyq – qustyń qos qanaty sekildi egiz de etene bolmys-bitim ekendiginde daý joq.

Bir qaraǵanda, Baqytjan Tursynuly da óz dáýiriniń perzenti. Biraq, onyń basqa basshylardan aıyrmashylyǵy – jańalyqty jan sala izdeıtin bolmysy arqyly jetken jan-jaqty bilimi men ensıklopedııalyq erýdısııa­sy nátı­jesinde qasańdyq sheńberinen shy­ǵyp, ulttyq murattardy memlekettik múd­demen ushtastyra oılaıtyn aqyl-parasat bıigine kóterilýinde edi. Ǵylym, memleketshildik, aqıqat jolyn tabýǵa degen qulshynysy ony aǵartýshylyq hám gýmanıstik dástúrmen baýyrlastyryp jiberdi. Bizdiń qazekeń «qyzmet qoldyń kiri» deıdi ǵoı. Al, Baqytjan Tur­synuly sııaqty azamattardyń moı­nynda ol qashan da ar-uıattyń isi bol­ǵanyna kózimiz jete túsedi.

Ol kóp ýaqyt boıy keýdesin dúbirletip, maza bermegen joba-josparlaryn ózi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıetiniń rektory bolǵan kezinde júzege asyrǵany anyq. B.Jumaǵulovtyń basshylyǵymen ýnıversıtettegi oqý júıesiniń, qyzmetterdiń barlyq salalary jańǵyrtyldy. Elimizde alǵash ret halyqaralyq standarttar bo­ıynsha oqý prosesin túbegeıli sony ba­ǵyt­qa beıimdeý, álemdik ǵylymı bilim berý keńistigine ıntegrasııalaý jáne álemdik reıtıngterge kirý bo­ıynsha jumystardyń júıeli kesheni júr­gizilip, sandyq úlgisine aınalǵan bire­geı elektrondyq ýnıversıtet júıesi qu­ryldy. QazUÝ qalashyǵynyń ekinshi keze­giniń qurylysy aıaqtaldy. Bylaısha aıtqanda, elimizde jańa joǵary bilim júıesi qurylyp jatqan kezde, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti jáne onyń rektory B.Jumaǵulov jańa ıdeıalardyń bastaýynda turdy. Son­shama ýaqyt boıy túıgen oılaryn, baǵ­dar­lamalaryn, tujyrymdaryn jar­ǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı júrip júze­ge asyrǵan basshy qandaı qurmetke de laıyq.

Baqytjan Tursynuly 2010 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstri bolyp taǵaıyndaldy.

Osy ǵumyrynyń elý jylyn ilim-bilimge, ǵylymǵa arnaǵan, bilim júıesiniń ulttyq modelin qurýǵa atsalysqan aka­demıktiń bul qyzmette de juldyzy jarqyraı kórindi. О́ıtkeni, ol ǵylym árqashan qoǵamnyń qajettiligin óteı otyryp, ekonomıkanyń lokomotıvine aınalýy qajet ekenin jaqsy bildi. Sol sebepti, akademık B.Jumaǵulov ǵylymdy damytýdyń basym baǵyttary boıynsha uzaq merzimdi josparlar jasap, forsaıttyq zertteýlermen qatar, halyqaralyq yntymaqtastyq pen ǵylymı kadrlardyń biliktiligin arttyrýǵa baılanysty naqty sharalardy iske asyrdy. Atap aıtqanda, ol halyqaralyq standarttarǵa saı joǵary ın­jenerlik-tehnologııalyq bilim berý jáne óndirispen ushtastyrylǵan ǵyly­mı-zertteý jumystaryn jolǵa qoıa bilgen bilikti de isker basshy. Osy eń­bek­teriniń nátıjesinde Baqytjan Tur­synuly respýblıka kóleminde ǵana emes, shetelderde de joǵary mekteptiń iri uıymdastyrýshylarynyń biri retinde keńinen tanymal.

B.Jumaǵulov 2005 jyly Ortalyq partııa tóraǵasynyń mindetin atqa­rýshy, 2007 jyly «Nur Otan» HDP tóraǵasynyń birinshi orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. Jáne dál osy jyly depýtat bolyp saılanyp, Qazaq­stan Respýblıkasy Parlamenti Máji­lisi tóraǵasynyń orynbasary qyz­me­tine kiristi. 2017 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty bolyp saılanyp, sondaı-aq Senattyń áleýmettik- mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń múshesi bolyp taǵaıyndaldy. Sol kezeńde otandyq zańnamany jetildirýge Qazaqstannyń sheteldermen, halyqaralyq uıymdarmen yntymaqtastyq baılanysynyń nyǵaıa túsýine aıryqsha eńbek sińirdi. Úlken uıymdastyrýshylyq jáne halyq­ara­lyq dıplomatııa salasynda jınaǵan tájirıbesiniń arqasynda túrli máseleler tóńiregindegi pikirtalastarda basqa órke­nıet­ti elderde bar zańdardyń baptaryn, sonymen qatar tájirıbelerin negizge ala otyryp, óz paıdamyzǵa tıe­sili sheshim­der­di bultartpastan qabyl­datýǵa ıgi yq­pa­lyn tıgizdi.

Men bul jerde B.Jumaǵulovtyń qanshama sheteldik ýnıversıtetterdiń Qurmetti professory jáne sheteldik ǵylym akademııalarynyń akademıgi ekenin, sondaı-aq elimizdegi qanshama uıym, qoǵam, keńes, komıtetterdiń prezı­den­ti hám múshesi ekenin tizip jazýdy artyq kórdim.

Eń bastysy, qyzmet etken jyldar ishinde kisilik qadir-qasıeti, kásibı sheberligi, uıymdastyrýshylyq qabileti, ǵylymı talanty, basshyǵa tán biliktiligi ádebıettiń klassıkalyq keıipkerindeı kemeldene berdi.

Bir kezdegi aýyldyń jalańaıaq balasy óse kele memleket qaıratkerine aınaldy. Endeshe, oqyrmanǵa unaıtyn keıipker osyndaı-aq bolmaı ma? Baqytjan Tursynulynyń naq osy jigeri men tabandylyǵyna, óz halqyna aıanbaı qyzmet etken adaldyǵyna eriksiz súısinesiń.

Mine, eńbek maıtalmany Baqytjan Tursynuly qıynshylyqtarǵa toly respýblıkamyzdyń ekonomıkalyq kúsh-qýatyn, ǵylymı potensııalyn art­ty­rýda sol jasampaz eńbektiń basy-qasynda bolýdy óziniń birinshi kezektegi paryzy sanady.

Uzaq jyldarǵa sozylǵan jemisti eńbek­teriniń óteýindeı bolyp, búginde onyń keýdesinde «Parasat», «Dostyq» or­denderi, Halyqaralyq yntymaq­tas­­tyqqa qosqan eleýli úlesi, ǵylym, teh­nologııa jáne bilim salasyndaǵy ıntegrasııalyq prosesterdi damytý ba­ǵy­tyndaǵy belsendi jumysy úshin Ha­lyqaralyq Injenerlik Akademııa­sy­nyń (IIM) jáne IýNESKO-nyń Úlken Altyn medali, Islam elderi ınjenerlik akademııa­lary federasııasynyń (FEIIC) «Ǵylymı baılanystardy damytý­daǵy erekshe eńbegi úshin» atty halyq­aralyq joǵarǵy nagrada – «Inje­ner­lik Dańq» ordeni, QR Ulttyq Ǵylym akademııasynyń Altyn medali, TMD-ǵa qatysýshy memle­ket­terdiń Parla­mentaralyq Assamb­lıasy ta­ǵaıyndaǵan «Parlamenttik ynty­maq­tas­tyqty nyǵaıtqany úshin» ordeni, A.Baıtursynuly atyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary oqý oryndary qaýymdastyǵynyń Altyn medali jar­qy­raıdy.

Dúnıede ultyna degen qyzmeti men Otan aldyndaǵy boryshyn atqara jú­rip, jasaǵan jaqsylyǵyn buldap, elge salmaq salýdan ótken jaman ádet joq. Áıtpese, atqaminerligi ataq-mansap, shen-shekpen alyp qalýdan artylmaı jatsa da, aq taýdy aıyryp, qara taýdy qaıyryp tastaǵandaı-aq, óz jurtyna mindetsinetinder qazaq arasynda qaı kezde de az kezdespegen ǵoı.

Alaıda, kisilik mektebin qarsha­daıynan oqyp ósken, ata-anadan, kóp balaly baýyrmal otbasy tárbıe­si­nen kóp nárse toqyp úırengen Baqytjan Tursynuly álgindeı jat qylyq­tardyń barshasynan aınalyp ótti. Jasandylyqsyz, boıamasyz, jatyrqaýsyz ǵumyr keshti. Tir­shi­liktiń qym-qýyt burylystarynda, aǵystarynda, tar jol taıǵaqty qaltarystarynda jumyr basty pende shirkinde ár túrli jaǵdaılar bolatyn da shyǵar. Biraq, qandaı jaǵdaıda da, qandaı sátte de ol – óz tanymyna, óz murat-maqsatyna, aınalasyna adal boldy. Keńes dáýirinde de, qaıta qurý tusynda da, táýelsizdigimizdiń táı-táı basqan ilki sátterinde de el ekonomıkasynyń, ǵylymynyń, ónerkásibiniń jaı-kúıin qamdap, soǵan bir kómegimdi tıgizsem degen azamattyq qaǵıdasynan aınymady, basqaǵa alańdamady. Sergek te sezimtal, qajyrly da qaısar, ózin de, ózgeni de aıamaıtyn aıryqsha talapshyl, eńbekqor jan bárine úlgerýge, bárin tyndyryp isteýge asyǵatyn. Úlkenge de, kishige de, bastyqqa da, baǵynyshtyǵa da birdeı qarap, jaltaqsyz jarasyp, iske kelgende biliktilikpen kirisip ketetin qasıeti ony qashan da ózgelerden daralap turatyn. «Shalqaıǵanǵa shalqaı, ol – Qudaıdyń uly emes, eńkeıgenge eńkeı, ol – ákeńniń quly emes» deıtin ultymyz qalyptastyrǵan úlkenge qurmet, kishige izet kórsetip, jaqsylyǵyn kórgenge jamandyq oılamaı, arzanǵa bola abyroı tókpeýge tyrysýshylyq – Baqytjan Tursynulynyń kisilik bolmysynyń altyn arqaýy edi.

«Asyl aǵash tik turyp boı túzeıdi», degendeı Baqytjan Tursynuly búginde jetpis jastyń jotasyna kóterilip, asa zor abyroı ıelenip, úlken jaýapkershilik arqalap, áli de san alýan memlekettik qyz­mettiń dál ortasynda quljadaı qas­qaıyp tur!

Dóńgelengen dáýletti, dúbirlegen áýleti bar, zaıyby Valentına Ivanov­na ekeýi alańsyz ǵumyr keshýde. Qu­daı qosqan qosaǵy da osal emes – belgili ǵalym-lıngvıst, fılologııa ǵy­lym­­darynyń doktory, professor, Joǵarǵy mektep Halyqaralyq ǵylym akade­mııa­synyń akademıgi, QR Eńbegi sińgen qaı­rat­ker. Uly – Rýslan ekonomıka ǵy­lym­darynyń doktory, qyzy Alına – zań ǵylymdarynyń kandıdaty.

Mine, óz keleshegine óz qolymen jol salǵan, týǵan halqyn órkenıet bıigine súıregen qaıratker – tulǵa, qarapaıym qazaq uly Baqytjan Jumaǵulovtyń ómir joly, ónegeli isteri búgingi jastarǵa mıras bolǵaı dep tileımin.

Eńbegiń jana bersin, jaısań azamat!

Asqar QULYBAEV