Uly dalanyń ejelgi turǵyndarynyń biri – sarmat. Bul qaýym b.z.b. VIII ǵ. – b.z. VIII ǵasyr aralyǵynda elimizdiń batys óńiri – Oral-Jaıyq alqabyn mekendegen.
Sonyń bir dáleli – Atyraý oblysy Jylyoı aýdany, Qulsary qalasynan 70 shaqyrym jerde ornalasqan, ýaqyt turǵysynan b.z.d. II – I ǵasyr aralyǵyna jatatyn Araltóbe qorǵandary. Bul nysan 12 bólikten turady.
Osylardyń ishinen tańdap alynǵan úsh qorǵanǵa 1999 jyly arheolog Zeınolla Samashev qazba jumystary júrgizip, birinshi qorǵannan – adam súıekterin, qanjardyń synyǵyn, júzden astam oǵy bar qoramsaq, ekinshi qorǵannan – sadaq jebelerin, qysh qumyralar, monshaqtar jáne b.z.d. I ǵ. – b.z. I ǵ. jatqyzylǵan temir qylysh tapty.
Al jartylaı tonalǵan úshinshi qorǵannan – Altyn adamnyń múrdesi qazyp alynypty. Araltóbeden tabylǵan Altyn adamnyń saýyt-saımanyn bezendirip turǵan altyn japsyrmalar men asataıaǵy jáne qurbandyqqa shalynǵan eki jylqy men búrkittiń súıek qaldyqtary zertteýshiler nazaryn aýdarady.
45-55 jas shamasyndaǵy kósemniń kıimi – altyn zattarmen bezendirilýimen qatar, shashyn túıgen baılamshasy, qarý-jaraqtary, qoramsaq jıekteri, asataıaǵyndaǵy samuryq beınesi de altynmen aptalǵan. «Bundaı qymbat artefaktiler – adamnyń taıpa kósemi ekendigine dálel», deıdi mamandar.
Sóıtip, ǵylymı ortada «Sarmat kósemi» degen atqa ıe qundy jádigerdiń ǵylymı jańǵyrtpasy (Z.Samashev, Q.Altynbekov) jasaldy. Bul isti atqarǵanda, sarmattar men Erte Temir dáýirindegi basqa da taıpalardyń jerleý ornynan alynǵan materıaldarǵa súıene otyryp, kósemge áýeli sándi kóılek jabylyp, onyń syrtynan altyn áshekeıli qysqa kúrteshe men butyna tar shalbar kıgizilipti.
Odan keıin beline altyndy beldik taǵylyp, onyń doǵalyǵyna qoshqar músini japsyrylady. Al aıaǵyna qysqa qonyshty bylǵary etik saı kelse, kósemniń aldyna qazbadan tabylǵan temir qylysh kóldeneń tartylyp, sol jaq búıirine qoramsaǵymen qosa sadaq asyndyrylyp, oń qolyna altyn plastınaly uzyn asataıaq ustatylǵan eken.