Asy bar, ashanasy joq: Prezıdent tapsyrmasyn jekemenshik mektep nege oryndamaıdy?

Birshama ýaqyt buryn Oqý-aǵartý mınıstrligi Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń basqarma basshysy Dana Maq­taeva keıingi birer jyl bederinde bas­taýysh synyp oqýshylaryn tegin tamaqpen qamtý úlesi 56,6 paıyzdy quraǵanyn, jańa oqý jylynan bastap bul kórsetkish 100 paıyzǵa jetetinin málimdep te úlgergen edi. Iá, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 1 qyrkúıekten bastap az qamtylǵan otbasylardan shyqqan 1,5 mıllıonnan astam oqýshy, sonymen qatar áleýmettik már­tebesine qaramastan, bastaýysh synyp oqýshylaryn tolyqtaı tegin tamaqpen qamtý jumysy qolǵa alyndy. Derekterge súıen­sek, respýblıka boıynsha bala­lardyń tamaqtaný quny orta eseppen 577 teńgeni quraıdy.

Prezıdent tapsyrmasyn jú­zege asyrý ár óńirde árqalaı júr­gizilip jatqany belgili. О́ıtkeni bizdiń elde ashanasy joq mektepter de bar ǵoı. Mundaı bilim oshaqtarynda oqýshylardy tegin aspen qamtý máselesi qalaı jú­zege asyrylmaq? Máselen, Jam­byl oblysynda ashanasy joq mektepterdiń sany otyzdan asyp jyǵylady. Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Meıirhan О́mirbektiń aıtýynsha, jańa oqý jylynda 251 myńnan astam oqýshy óńirdegi 494 mek­teptiń tabaldyryǵyn attaǵan. Al 1-synypqa qabyldanǵan bilim alýshylardyń sany 22 myńnan asady. Qysqasy, Jambyl oblysynda tegin tamaqpen qamtylýǵa tıis bilim alýshylardyń sany on myńdaǵan balany quraıtyny anyq.

Bilim basqarmasynyń basshysy keltirgen derekke súıensek, 1-4-synyp oqýshylaryn bir mezgil ystyq tamaqpen qamtý máselesin sheshý úshin jergilikti qazynadan 2,5 mlrd teńge qaras­tyrylypty. Sondaı-aq mektepke deıingi uıymdardaǵy áleýmettik jaǵdaıy máz emes otbasylardan shyqqan 11 326 balany ystyq aspen qamtýǵa jergilikti bıýdjetten 425,6 mln teńge bólin- gen.

Árıne, Prezıdenttiń tapsyrmasyn iske asyrý úshin jer­gilikti qazynadan qomaqty qarjy bólingeni – quptarlyq qadam. Alaıda ashanasy joq 36 mektepte bul jumysty úılestirý úshin jaýapty basqarma ókilderi qan­daı qadamǵa barmaq? Ob­lys ortalyǵyna jaqyn orna­lasqan Baızaq, Jambyl, Turar Rysqulov, Merki, Talas aýdanda­rynan bólek shalǵaıdaǵy Sarysý, Moıynqum, Shý aýdandarynda da ashanasy joq mektepter az emes. Bir sózben aıtqanda, alystaǵy aýdan­dar­daǵy jumystardy da kirpik qaq­paı qadaǵalaý kerek.

– Jańa oqý jylynan bastap, oqýshylardy bir mezgil ystyq tamaqpen qamtý boıynsha jumystar myqtap qolǵa alynǵan. Búgingi tańda ashanasy joq mektepterdegi máseleni retteýge kúsh saldyq. Atap aıtqan­da, Baızaq, Jambyl, Merki, Moıynqum, Sarysý, Turar Rys­qulov aýdandaryndaǵy mek­tep­terdiń oqý kabınetterine yń­ǵaı­lastyrylǵan ashana jasalady. Sonymen qatar Sarysý aýdanyndaǵy eki mektepke modýl­dik ashanalar satyp alynyp, ornatý máselesi kúni buryn qolǵa alyndy. Odan bólek, Merki aýdanyndaǵy Altyn aryq bastaýysh mektebine qajetti jab­dyqtarmen qamtamasyz etilgen modýldik ashana qoıý máselesin de nazardan tys qaldyrǵan joqpyz. Al 20 mektepke jaqyn ornalasqan bilim ordalarynan ystyq tamaq tasymaldanyp jetkiziledi, – deıdi basqarma basshysy Meıirhan О́mirbek.

Sala basshysy keltir­gen derekke zer salsaq, ashanasy joq mektep tek aýdandarda ǵana emes, Taraz qalasynda da bar eken. Bul másele, árıne, kimdi bolsyn oılandyrmaı qoı­maıdy. Bilim basqarmasynyń basshysy keltirgen málimetterge súıensek, eshqandaı másele týyndamaıtyndaı kórinetini ras. Alaıda birer kún buryn Uly dala sha­ǵyn aýdanynyń bir top turǵyny Prezıdent tapsyrmasy óńirde durys oryndalmaı jatyr dep shý shyǵardy. Shahardaǵy jańa shaǵyn aýdan tur­ǵyndary jańa oqý jylynyń bas­ty jańalyǵynyń sharapa­tyn kór­meı otyrǵandaryn jaıyp saldy. Aıtý­larynsha, je­kemen­shik mektepterde ys­tyq tamaqpen qamtý máselesi sheshilmegen.

О́tkir máseleniń ońynan she­shilýin talap etken ata-ana­lar óńir basshysy Erbol Qara­shó­keev­tiń aldynan bir-aq shyq­ty. Jańa oqý jylyndaǵy jańa­shyl­dyqtan qur qalǵan ata-analar «Bizdiń balalar toqaldan tý­ǵan ba?», deıdi shamdanyp. «Je­ke­menshik bilim ordasynda bi­lim alyp jatqan balalar Qazaq­stannyń balalary emes pe? Osy másele mıymyzǵa qonbaı tur. Otanymyz bir bolǵannan keıin barlyq balaǵa birdeı jaǵdaı qarastyrylýy kerek emes pe? Prezıdent eshkimdi bóle-ja­ryp aıtqan joq qoı», deıdi Uly dala shaǵyn aýdanynyń turǵyny Nurbıbi Moldasheva.

Uly dala turǵyndary memle­kettik mekteptiń joqtyǵy­nan bala­laryn jekemenshik mektepke berý­ge májbúr bolyp otyr. Áıtpese ul-qyz­daryn mem­lekettik mektepke qýana-qýana berýge ázir. Olar jańa shaǵyn aýdanda osy máseleniń jedel sheshilgenin qalaıdy.

Bilim basqarmasynyń ókil­deri keltirgen derekke sensek, ba­lalardy ystyq tamaqpen qam­tý máselesi mem­lekettik mek­tep­terde ońynan sheshil­gen. Alaı­da jekemenshik mektepter­de bul máseleni sheshý joly qa­ras­ty­rylmaǵan. Halyq kóter­gen ótkir má­sele Oqý-aǵartý mınıstrliginiń tarapynan ǵana sheshimin tabýy yqtımal.

Uly dala shaǵyn aýdany­nan kelgen ata-analardyń shaǵy­myn tyńdaǵan óńir basshysy ótkir máseleni nazardan tys qal­dyrmaıtynyn jetkiz­di. «Jaýap­ty mınıstrlikpen, mı­nıstrmen sóılesip, sizder kóter­gen problemany jetkizemin. Oǵan esh kúmán bolmasyn», dedi halyqtyń muńyn tyńdaǵan E.Qa­rashókeev.

Jaýapty tulǵalar bar másele mınıstrlikke tirelip turǵanyn jaıyp saldy. Aıtýlarynsha, qoldanystaǵy zań barlyq mek­tep­ke birdeı qarajat qarasty­rýǵa múmkindik bermeıdi. Al Jam­bylda jekemenshik mektep­terdiń sany az emes...

Jambyl oblysy