Keń dúnıeniń kelbetine mańyz quıǵan, ýaqyttyń kóz jasyn sahnaǵa tamyzǵan teatr óneri ómirdiń jan azyǵy. Sol uly ónerdiń saıaly báıteregine aınalǵan Qazaqstannyń halyq ártisi Bıken Rımova ult mádenıetiniń kógine bitken jaryq juldyz edi. Eńlik bolyp eldi eljiretip, Qorlan bolyp halyqtyń jadynda jańǵyrǵan alyp tulǵanyń Jetisý jerinde 100 jyldyq mereıtoıy jalǵasýda. Ǵasyrlyq qýanyshtyń shyraıy «BIKEN» I Halyqaralyq teatr festıvalimen árlene túskendeı.
Bul toı basqa toıdyń ózgeshe órildi. Jer-ana bolyp jahannyń júgin arqalaǵan óner maıtalmany qazaq áıeliniń ǵazız obrazyn kóńilge quıyp ketti. Tipti, kıno salasynda da tersińdi eńbek etip halyqtyń kóńiline qýanysh uıalatyp, qalamgerlik qyrymen de ádebıet aıdynynda erkin júzdi. Sol áserdiń áýenine terbelgen aǵaıynnyń basy Jetisýdyń júregi Taldyqorǵan tórinde qosyldy. Oblys ákimdigi men TÚRKSOI uıymymen birlesip ótkizip otyrǵan dúbirli óner dodasy 29 qyrkúıekten 4 qazanǵa deıin 1 apta boıy jalǵasatynyn estigen kórermen, Bıapanyń atyndaǵy Taldyqorǵan drama teatryn lyqa toltyrdy. Ǵajaıyp teatr básekesine eldegi tanymal teatrlarymen qatar baýyrlas Qyrǵyz, О́zbekstan, Ázerbaıjan, Túrikmenstan, Túrkııa elderiniń óner maıtalmandary da qatysty.
О́z kezeginde berekeli iske bastamashy bolǵan oblys ákimi Beıbit Isabaev sóz alyp, qazaq teatr óneriniń Eńlikgúli atanǵan tulǵanyń mereıtoıymen kópshilikti quttyqtady. Abzal ana, asyl jar beınesin somdaǵan, ǵumyrynyń 60 jylyn sahnaǵa arnaǵan Bıapanyń tirliktegi atqarǵan izgilikti isi men tersińdi eńbegin aıshyqtap, uly eldiń sanasynda máńgi qashalǵan biregeı tulǵa ekenin jazǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń quttyqtaý hatyn oqydy. Sonymen qatar ol: «О́ner taýsylmas azyq, sarqylmas baılyq. Teatr óneri qaı kezde de ulttyq qundylyqtarymyzdyń, adamgershilik pen izgiliktiń nasıhatshysy, urpaqtyń basty rýhanı-estetıkalyq tárbıeshisi bolǵan. Ýaqyt ótedi, zaman ózgeredi, biraq mádenıet máńgilik, óner ómirsheń qalpymen qundy. Osy oraıda óziniń esimi berilgen oblystyń drama teatrymen birge Bıken Rımovanyń da ǵıbratty, jasampaz ǵumyry jalǵasa bermek», deı kele halyqaralyq óner festıvaline qatysýshylarǵa sáttilik, shyǵarmashylyq eńbekterine tabys tiledi.
Jetisý topyraǵynda jalaýyn jelbiretti demese, kúlli qazaqqa ortaq qýanysh ústinde Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva lebizin bildirip, mádenıet pen ádebıet ulttyń jany ekenin, mundaı iri festıvaldiń halyqqa, ónerge asa qajet ekenin jetkizdi. Elimizde osymen jalpy sany 9-ǵa jetken ár baıqaý talanttardy shyńdaýǵa, ónerdegi jańa esimderdi anyqtaýǵa negiz bolsa, dástúrli qundylyqtyń qaınaryn móldiretip, keshegi men búgindi jalǵaýǵa, urpaq sabaqtastyǵyn nyǵaıtýǵa da ózek ekenin tebirene tolǵady.
Al, óz kezeginde sóz alǵan TÚRKSOI halyqaralyq uıymynyń bas hatshysy Sultan Raev qazaq jeriniń qasıeti týraly tebirenip, óneri ozyq eldiń eń shuraıly mekeninde bastaý alǵan baıqaýdyń baıandy bolýyna tilekshi ekenin jetkizdi. Bıken Rımovanyń qyzy Merýert Qusaıynova dańqty tulǵanyń ómiri men óner jolyndaǵy jarqyn joly men uly súrleý-súrdegine, adamı bet-beınesi men bekzat bolmysyna qatysty perzenttik pikirin bildirip, baıqaýǵa bastamashy bolǵan Jetisý oblystyq ákimdigine, TÚRKSOI uıymyna alǵysyn bildirdi.
Teatr sańlaǵynyń taǵylymdy toıy «О́nermen órilgen ómir» atty respýblıkalyq ǵylymı-tanymdyq konferensııamen tusaýyn kesti. Bul jıynǵa túrkitildes memleketterdiń óner qaıratkerleri, mádenıet salasynyń kórnekti ókilderi qatysty. Betashar sózdi oblys ákiminiń orynbasary Rýstam Álı alyp, ǵasyrlyq toı – óner men halyqtyń ortaq qazynasy ekenine toqtaldy.
Toıǵa arnaıy kelgen Qazaqstannyń Eńbek Eri, KSRO jáne Qazaqstannyń halyq ártisi Asanáli Áshimov 100 jyldyq toıǵa quttyqtaýyn arnap, Bıken apadan alǵan tálimi ómirine azyq bolǵanyn áńgimeledi.
«Ana – Jer-ana» qoıylymynda keremet oınady. Ondaı týyndynyń endi bolý, bolmaýy ekitalaı. Ol kisi anamyzdaı qamqor edi. Sahnaǵa shyǵýdyń qyr-syryn úıretti. О́tirik, ósek aıtpaýǵa baýlydy. Ol kisi sahnaǵa shyqqanda jan-jaǵyna jan bitetin, «qoıylym áserli kóńil-kúıge tolyp» ketetin. Qazir teatrda Bıken apanyń orny úńireıip turady. Biraq akterlerge sol kisi qalaı oınaýshy edi, sony qaıtalańdar dep aıtyp otyramyz. Oblys basshylaryna osyndaı toı ótkizip otyrǵandyǵy úshin alǵys aıtamyn. Bıken apanyń qazaq teatry men kınosynda qaldyrǵan qaıtalanbas obrazdary, daryndy dramatýrg retindegi súbeli týyndylary, ónegeli ómir joly men shyǵarmashylyq shyńy keıingi urpaqqa máńgilik mura bolyp qala bermek», dedi A.Áshimov.
Konferensııada Bıken Rımovanyń qyzy Merýert Qusaıynova anasy jaıly estelikterimen bólisip, sahnada aktrısa bolǵanymen úıde úlken júrekti ana edi dep eske aldy. Anasyna bıýst qoıyp jatqan oblys basshylaryna alǵysyn bildirdi. Basqosýda teatr salasynyń mamandary sóz alyp, qoıylymdardy jandandyrý barysyndaǵy oılarymen bólisti.
Rýhanı sharada teatrtanýshy Amankeldi Muqannyń Bıken apamyzdyń ǵumyr-darııasynan syr shertetin «Kóktem qalpynan aınymaı qalǵan jan» atty kitabynyń tusaýy kesildi.
Odan keıin Jetisýdyń júregi sanalǵan Taldyqorǵanda tuńǵysh ret jalaýyn jelbiretken halyqaralyq festıval Bıapa teatry ǵımaratynyń aldynda tuǵyr tepken uly aqyn Abaı Qunanbaıulynyń eńseli eskertkishine gúl shoqtaryn qoıý rásimimen jandana tústi. Zamananyń zaryn shertip, qara sóz, qara óleńmen halqyn izgilikke shaqyrǵan alyp oıshyldyń rýhyna taǵzym jasalǵannan keıin B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan drama teatrynyń foıesine ornatylǵan Bıapa bıýstiniń ashylý saltanaty ótkerildi.
Kıeli sahnaǵa nebári on segiz jasynda aıaq basyp, teatr men kıno álemin qos qanatyna aınaldyrǵan sáýleli ǵumyr ıesiniń qoladan quıylǵan bıýstiniń ashylý rásimin Jetisý oblysynyń ákimi Beıbit Isabaev, Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, Qazaqstannyń Eńbek Eri Asanáli Áshimov pen Bıapanyń qyzy Merýert Qusaıynova atqardy.
Aıta keteıik, bıýst qoladan, al tuǵyry mármárden qoıylǵan. Músinshileri – Búrkitbaev Aıdos, Ermuhanbetov Tımýr. Eskertkishtiń tuǵyrymen alǵandaǵy bıiktigi 2 metr 70 sm. Oǵan jergilikti bıýdjetten 18,5 mln teńge jumsalǵan.
Ǵıbratty ǵumyry ǵasyrlarǵa ańyz bolyp taralatyn tulǵanyń qurmetine ótken alǵashqy halyqaralyq festıvalde kórermenniń rýhy asqaqtap, ónerpazdar shalqyp-tasyp, úlken tebirenispen júrgenin ańdadyq. Saltanat teatrlar sherýimen jalǵasty. Oǵan elimizdegi M.Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq akademııalyq drama teatry, Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik balalar men jasóspirimder teatry, N.Jantórın atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq mýzykalyq drama teatry, Almaty qalalyq mádenıet basqarmasynyń «Jańa ǵasyr» teatry, S.Seıfýllın atyndaǵy Qaraǵandy drama teatry, J.Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar oblystyq qazaq mýzykalyq drama teatry, Astanadaǵy mýzykalyq jas kórermender teatry qatysty. Sonymen qatar О́zbekstandaǵy Horezm oblysynyń mýzykalyq-drama teatry, Túrkııa memlekettik teatry, B.Qydykeeva atyndaǵy Qyrǵyz memlekettik balalar men jastar teatry, A.Arslan atyndaǵy Túrikmenstan drama teatry, Ázerbaıjan memlekettik «Iýh» teatrynyń ujymdary da qyzyl kilem ústimen saltanatpen júrip ótti. Osy oraıda atap óterligi, bul teatrlardyń barlyǵy bir jeti boıy B.Rımova atyndaǵy drama teatrynda jáne I.Jansúgirov atyndaǵy Mádenıet saraıynda óz qoıylymdaryn kórermenge usynatyn bolady.
B.Rımova atyndaǵy drama teatry, I.Jansúgirov atyndaǵy Mádenıet saraıy, D.Raqyshev atyndaǵy fılarmonııasynda apta boıy ótetin óner dodasynyń ashylý saltanaty ármen qaraı konserttik baǵdarlamaǵa ulasty. Sahna sańlaǵynyń ómir jolynan úzindi retinde qoıylym kórsetilip, «Jetisý sazy» folklorly-etnografııalyq ansambli jáne basqa óner ujymdary kópshilikti syrly sazben tebirentse, «MuzART» toby bastaǵan estrada ánshileri aıtýly sharanyń ajaryn ashty.
Bıken Rımova óziniń ómir súrgen jyldaryn, tájirıbesin, 58 jyl sahnadaǵy eńbek jolyn qorytyndylaı kele, jastaıynan kórgen taǵdyr taýqymetterinen alǵan sabaqtarynan túıgenderin, túıindeı kele zamandastaryna qarapaıym sózdermen tómendegishe syr aqtarǵan eken. «Qamshynyń sabyndaı qysqa ǵumyrda adamdar bir-biriniń qadirin bilip júrse eken. Orynsyz renishterden, usaq ósek, aryz-jaladan uıalamyn. Adam, eń aldymen, ózin aıaýy kerek. О́zin de, ózgeni de aıaı, syılaı almaıtyndarǵa kúıinemin. Joq jerden kinárat izdep, byt-shyt bolý, sózge kelip qalý úlkenge de, kishige de jaraspaıtynyn qaı-qaısymyz da esten shyǵarmasaq eken». Osy sózdi uranǵa alǵan túbi túrki baýyrlas teatr ujymdary bir apta boıy Jetisý jerinde óner kórsetedi. Qorytyndy kesh 4 qazan kúni josparlanǵan. Sonda «BIKEN» I Halyqaralyq teatr festıvaliniń jeńimpazy belgili bolady.
Jetisý oblysy