Aqtoǵaı aýdanyndaǵy aýyl mektepteriniń oqýshylary qystyń sýyǵynda tońyp otyr. Bilim uıymdaryna kómir jetkizýdi mindettengen merdiger kompanııa otyn qoryn jetkilikti qamtymaǵan. Onyń ústine qazandyqtarda sapasyz kómir jaǵylyp, jylý parametrleri 50-55 gradýstan aspaı tur. Mundaı keleńsizdik birneshe aýyldyq klýb pen aýdan ortalyǵyndaǵy qos memlekettik mekemede de qalyptasqan.
Jaqynda Aqtoǵaı aýdanynyń turǵyndary jergilikti ákimdikke qarasty memlekettik mekemeler men birqatar áleýmettik nysannyń jylý maýsymyna daıyndyǵy óte nashar ekendigine shaǵymdanǵan. Másele Pavlodar oblystyq máslıhat depýtattarynyń nazaryna iligip, halyq qalaýlylary Mahanbet Amangeldiuly men Sábıden Mantıkov atalǵan óńirge baryp, birneshe eldi mekendi aralap qaıtypty.
– Jurtshylyqtyń shaǵymy boıynsha barǵanymyzda jaǵdaıdyń shynynda ýshyǵyp turǵanyn kózimizben kórdik. Harkov aýylyndaǵy Y.Altynsarın mektebinde, Qojamjardaǵy Tilenshın orta mektebinde, aýdan ortalyǵyndaǵy tótenshe jaǵdaılar qyzmeti, veterınarııa, aýyl sharýashylyǵy, kommýnaldyq sharýashylyq, ishki saıasat, mádenıet, bilim berý bólimderi ornalasqan qos ǵımaratta (Dýmatov kóshesi, 13 jáne Alın kóshesi, 97 mekenjaılarynda), aýdan ákimdigi men máslıhaty oryn tepken kommýnaldyq mekemede boldyq. Bilim uıymdary men atqarýshy bılik organdarynyń qyzmetkerleri otyratyn nysandardyń qazandyqtarynda bir táýlikke jeter-jetpes kómir ǵana bar, – deıdi depýtat Mahanbet Amangeldiuly.
Onyń sózine qaraǵanda, olar barǵan barlyq mekemelerdiń ishi óte salqyn, qyzmetkerleri áreń shydap otyr eken. Naýqastanyp jatqandary qanshama kórinedi.
– Soraqysy, bul jaǵdaı jylý maýsymy bastalǵaly beri jalǵasyp kele jatqany baıqalady. Kómir qory múlde jasalmaǵan. Eń kóp otyn qory aýdan ákimdiginde – bir aptaǵa jetetindeı ǵana kómir kórdik. Harkov mektebiniń qazandyǵynda isteıtin azamattar pesh agregatynyń qondyrǵylary Ekibastuzdyń tas kómirine negizdelip ornatylǵanyn, al merdiger «Innovasıı Kazahstana» JShS jetkizip jatqan sapasyz kómir Baıanaýyldaǵy «Sarykól» kenishinen ekenin baıandady. Sarykóldik kómirdiń qyzýy álsiz, soǵan oraı qazandyqtan shyǵatyn jylý temperatýrasy 50-55 gradýstan aspaı tur. Norma boıynsha ol 75-80 gradýs bolýy kerek edi. Biz barǵanda mektep ishi óte salqyn eken, kireberis dálizde – 14, matematıka kabınetinde 12-13 gradýs qana jyly eken. Balalar syrtqy kıimderin sheshpesten sabaq oqyp otyr. О́tken aptadaǵy aıazdy kúnderi mektep tipti salqyndap, ishtegi temperatýra 6 gradýsqa deıin tómendegen. Abyroı bolǵanda, ol kúnderi oqýshylar úıden oqyǵan ǵoı. Buǵan qosa, «Innovasıı Kazahstana» JShS qazandyqtardyń qyzmetkerlerine 3 aıdan beri jalaqy tólemepti, olarmen eshbir eńbek shartyna otyrmaǵan. Sáıkesinshe, memleket bıýdjetine eńbekaqy boıynsha tıesili tólemderdi, alyq-salyq tóleýden jaltaryp otyr, – deıdi depýtat.
Taǵy bir keleńsiz jaǵdaı, jergilikti kommýnaldyq sharýashylyq qyzmeti, ishki saıasat, mádenıet jáne tilderdi damytý bólimderi, ózge birneshe memlekettik mekeme ornalasqan kommýnaldyq nysannyń ekinshi qabatyndaǵy dárethana qubyry qatty aıazda qatyp qalǵan. Qyzmetkerler qajetin óteıtin oryn tappaı dal. Aýyl sharýashylyǵy bóliminde jumys isteıtin 6 qyzmetkerdiń 4-eýi sýyqtan murttaı ushyp, aýrýhanada jatqan kórinedi. Al sol ǵımaratqa japsarlas salynǵan jergilikti órt sóndirý bóliminiń qyzmetkerleri tipti qıyndyq kórýde. О́rt sóndirýshiler kezekti shaqyrtýdy oryndap kelgende sý-sý kıimderin keptiretin oryn tappaı, kezekshilikte 24 saǵat boıy shylqyldap júr. Ǵımarattardaǵy batareıalar únemi qanjylym bolyp qana turǵandyqtan, bólmeler ishinde jylý qaıdan saqtalsyn...
«Innovasıı Kazahstana» JShS aýdan boıynsha kóptegen áleýmettik jáne ákimshilik ǵımarattardy kómirmen qamtýdy mindetine alǵanymen, óz jaýapkershiligin oryndamaı otyrǵany aıqyn baıqalady. «Aýdan basshylyǵy bul jaıtqa ne sebepti únsiz otyrǵany tańǵaldyrady? Talap boıynsha, jylý berile bastaıtyn qazan aıynyń ózinde mektep janynda maýsym sońyna deıin jetetin kómir qory bolýǵa tıis. Al bizdiń kórgenimiz – bir táýlikke jetetindeı ǵana. Odan da soraqysy, álgi merdiger shart boıynsha áli 9 jyl boıy aýdannyń mekemelerin jylýmen qamtýǵa jaýaptanǵan. Qazandyqtar sonaý 2009 jyly shyǵarylǵan, tehnıkalyq tólqujatyna qarasaq, jaramdylyq merzimi 2019 jyly bitip qoıypty» dep taǵy bir máseleniń shetin shyǵardy halyq qalaýlysy.
Anyqtaǵanymyzdaı, «Innovasıı Kazahstana» kompanııasy 2018 jyly qurylypty. Basshysy Rýslan Rústemovke birneshe márte telefon shaldyq, kótermedi. Seriktestik zańdy túrde tirkelgen mekenjaıynda jeke turǵynnyń úıi ornalasqan. Al álgi mekenjaıda odan bólek, taǵy 6 seriktestik tirkelipti. Sondyqtan bul saıda sany, qumda ázi joq kásiporyn tárizdi. Anyqtaǵanymyzdaı, 2022 jyldyń tamyz aıynda kompanııa memlekettik konkýrsta jeńiske jetip, Aqtoǵaı aýdanyndaǵy 12 mektepti, 3 aýyldyq klýb pen 2 kommýnaldyq mekemeni jylýmen qamtyp turýdy óz mindetine alǵan. Aýdan ákiminiń orynbasary Ermek Mashryqovtyń sózinshe, merdiger ótken qysta da jaýapsyzdyq tanytyp, atalǵan nysandar jylýǵa jarymaǵan. «Máseleni aýdan basshylyǵy jaqsy bilip otyr. Arnaıy aktıv ótkizip, merdigerge 1 aı merzimde jaǵdaıdy durystaýǵa ýaqyt bergen edik. Ýádeli merzim ótip, kompanııany sotqa berdik. Keler jyldyń basynda shartty buzamyz degen oıdamyz. Dýmatov jáne Alın kóshelerinde ornalasqan kommýnaldyq mekemelerge, aýyldyq klýbtarǵa bizdiń ákimdik jaýapty bolǵandyqtan, olardy kómirmen qamtamasyz etýdi ózge jetkizýshiler esebinen júzege asyryp, bıyl qysta amaldaı turamyz. Al keler jyly konkýrsty qaıta ótkizemiz», deıdi ol.
О́ńirlik bilim berý basqarmasy basshysynyń orynbasary Samal Qadyrova tómen temperatýra 7 birdeı mektepte, atap aıtqanda, Y.Altynsarın, Tilenshın, Eńbekshi, Q.Sátbaev, Qaraoba, Q.Ydyrysov, Mútkenov mektepterinde tirkelgenin aıtyp ótti. «Merdigerge bir apta ýaqyt berildi, 22 jeltoqsan kúni nátıjesi bolmasa sotqa berip, shartty buzýǵa daıyn otyrmyz», deıdi basqarma ókili. Aıtýynsha, qazir atalǵan oqý uıymdaryndaǵy ishki temperatýra 17-22 gradýs aralyǵynda saqtalyp tur. Aldaǵy kúnderi aýa raıy ózgerip, aıaz kóteriletin bolsa, oqýshylardy qashyqtan oqytý máselesi qaralyp jatyr.
Aıtyp óteıik, Áýelbek aýylyndaǵy Q.Ydyrysov mektebi 2022 jyldyń basynda qazandyqtyń durys jaǵylmaýynan qatyp qala jazdaǵan. Keleńsizdik osymen ekinshi ret qaıtalanyp otyr. Aýdan ákimi Qarshyǵa Arynov sol tusta jeńil sógispen qutylǵan edi. Al bıylǵy jaǵdaı odan da soraqy bolyp turǵanǵa uqsaıdy. Bir ǵana emes, onnan astam bilim berý uıasyn baqylaýsyz qaldyryp, onymen qosa sýyq kabınetterde jaýrap otyrǵan ákimdik qyzmetkerlerine janashyrlyq tanytpaı otyrǵan aýdan basshysynyń sharasyzdyǵyn oblys ákimi men qadaǵalaýshy organdar nazarǵa alýǵa tıis dep oılaımyz.
Pavlodar oblysy,
Aqtoǵaı aýdany