«Erkin beıbit aýylym-aı,Jas órim taldaı sáýlim-aı.Qyrdyń erke sulýySaǵyndym seni, baýyrym-aı», deıdi Sáken Seıfýllın «Bizdiń jaqta» áninde. Iá, qatelesken joqsyz, sáýlem emes, sáýlim bolsa kerek. Bul ne sóz dep tańyrqaıtyn shyǵarsyz, biraq anyǵy – osy. Sáýlim. Jalǵyz-aq aýyz sóz ánniń búkil reńin ashqany óz aldyna, qazaqtyń tildik qoldanysynda erteden bar ekenine kóz jetkizgen soń baryp aıtyp otyrmyz.
Sákenniń «Tar jol, taıǵaq keshý» romanynda Sáýlim atty keıipker bary burynnan belgili. Aıdaý men túrmeden qashyp kele jatyp, Baıanaýyldaǵy Balabaı aýylyna aıaldap tyńaıǵanda baıdyń Sáýlim esimdi boıjetken qyzy án salǵanyn jazady. «Bizdiń jaqta» týyndysyn qashqylyqty-qýǵylyqty júrgende eldi saǵynyp salǵany jáne shyn. Biraq dál sol Sáýlimge bola shyqpaǵan án ǵoı dep qoıa salǵanbyz. О́tkende ǵana Júsipbek Aımaýytulynyń «Kúnikeıdiń jazyǵy» povesin paraqtaǵanda osy sulý sóz qaıta ushyrasa ketkende, «Bizdiń jaqtanyń» qaıyrmasyndaǵy sóz sáýlem emes, sáýlim ekenine anyq kóz jetti. Sebebi buryn onyń osylaı ekenin Serik Ospannyń «Sákenniń mýzykalyq murasy» eńbeginen oqysaq ta, tap solaı deýge batylymyz barmaǵan.
«Kúnikeı tysqa shyǵyp, esik aldynda turyp, aýylǵa barlaı qarady. Sodan keıin barmaǵynyń ushymen shapannyń jaǵasyn kóterip, shashynyń jarymyna deıin jaýyp, sáýlimdershe syzylyp, túp-túzý aıańdap, Shidertiniń ber jaǵyndaǵy ózekke tústi.
Oı jaǵalap oınaqtaǵan shunaq qara qasqa laqsha yrshyp-yrshyp túskisi keledi. Biraq Kúnikeı yrshymaıdy: ol endi óziniń sáýlim bolǵanyna kózi jetti. Sáýlim bolsa, bala qazdaı baıpańdap, salmaqpen júrý kerek».
Demek sáýlim degeni boıjetken qyzdyń záýlim bıik shynardaı symbattanǵan der shaǵy bolǵany ǵoı. Endi Sákenge qulaq túrelik:
«Jylqynyń shetinde, tekemet ústinde qotandy kúzetip Balabaıdyń qyzy men ekeýmiz ǵana oıaý otyrmyz. Aqyryn dombyra shertip Sáýlim otyr. Shalqamnan kókke qarap, juldyz sanaǵandaı, men jatyrmyn. Qasymyzda qańtarýly báıge kúreń qasqa aıǵyr tur. Sulý, júırik kúreń qasqa aıǵyr qalǵyp ketip, anda-sanda ishin tartyp, tamsanyp qoıady. Tóńirek tym-tyrys. Tek Sáýlimniń qolyndaǵy yńyrsyp tolǵanǵan dombyranyń áni ǵana aqyryn syńqyldap shyǵady. Dombyra saryny yńyrsyp, qaltyrap, aqyryn tolǵanady. Torǵyn, jumsaq tunyq aýany dirildetedi. Názik, qaltyrap tolǵanǵan ádemi dybys maýjyraǵan qotandy, tynys tartqan dúnıeni aqyryn áldılep, jumsaq terbegen tárizdi... Sáýlim dombyrasyna «Zulqııanyń ánin» salady», deıdi.
Negizi Balabaı qyzynyń esimi Sáýlim emes, Sáken ony ózi osylaı atap alsa kerek shyǵarmasynda. Sáýlimniń shyn aty Júpshıra ekenin jazady Serik Ospan. Bul kisi Astanadaǵy Sáken Seıfýllın murajaıyn basqaryp turǵanda, sákentanýshy ǵalym Tursynbek Kákishuly, taǵy basqa zertteýshilermen «Sáken júrgen joldarmen» atty ekspedısııa uıymdastyryp, Balabaı aýylyna saparlap, urpaqtarynyń úıinde qonaqta bolǵanyn jazady. Aqyrynda surastyra kele Sákendi tánti etken Júpshıra apamyzdyń kózi ketse de, týǵan balalaryna kezdeısoq ushyrasqanyn aıtady. Balabaıdan Ybyraı, Gúlshıra, Ájik, Júpshıra týady. Avtor osy Júpshıra apadan týatyn Bıbitaı Baqtııarqyzy apany balalary arqyly izdep tapqanyn, baryp barlyq málimetke kóz jetkizgenin, tipti Júpshıra apanyń fotosymen jarııalaǵan. Sol kezdesýde Tursynbek Kákishuly:
– Men 1985 jyly Sáýlim degen atpen izdestirip, aýylyna at basyn tiregende, sóılespeı teris qarap jatyp alatyn kisi osy Júpshıra ma edi? – dep surady Tursekeń.
– Dál ózi, biraq aty Sáýlim emes, Júpshıra bolatyn. Ári ol kezde eshkimmen sóıleskisi kelmeıtin. Aýyr beınet, qaıǵy-qasiret qoısyn ba, 1958 jyldary anamyz zaǵıp bop, kózi kórmeı qalǵan-dy. Izdep kelýshiler Sákenmen ara-qatynasyn surap mezi etetin, – depti urpaqtary.
«Bizdiń jaqta» ániniń alǵashqy shýmaǵynda aqyn el men jerdi sýrettese, ekinshi aýyzynda qazaqtyń jigitterin, úshinshi shýmaǵynda qazaq sulýlaryn, ıaǵnı sáýlimderdi sıpattaıdy. Birge tyńdap, aıtaıyq:
«Qyzdary bizdiń jaqtyń qara qasty,
Tisine uqsatarsyń merýert tasty.
Symbatty, kórkem boıly tal shybyqtaı,
Mamyq tós, suńǵaq moıyn, súmbil shashty.
Erkin beıbit aýylym-aı,
Jas órim taldaı sáýlim-aı.
Qyrdyń erke sulýy
Saǵyndym seni, baýyrym-aı.
A-aı, jan sáýlem, О́rim taldaı,
Jazyq mańdaı, Aýzyńnan shyqqan lebiń sheker baldaı».