Mahambet О́temisuly atyndaǵy Batys Qazaqstan ýnıversıtetiniń ǵalymdary Qazaqstannyń batys óńirinde kezdesetin jylandar týraly kitap shyǵardy.
Qazaq jáne orys tilderinde qatar shyqqan «Batys Qazaqstan jylandary» atty kitaptyń negizgi avtory – Mahambet ýnıversıtetiniń ǵylymı jumys jáne halyqaralyq baılanystar jónindegi prorektory, geografııa ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Qajymurat Ahmedenov. Ǵylymı eńbek Ǵylym jáne bilim mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń «Batys Qazaqstandaǵy jylandardyń taralýy, genetıkalyq ártúrliligi jáne saqtalýy» atty ǵylymı jobasy aıasynda jınaqtalǵan málimetter negizinde daıyndalǵan.
– Osy taqyrypty zertteý barysynda biz birneshe jyl boıy Qazaqstannyń batys óńirin, atap aıtsaq, Atyraý, Aqtóbe, Mańǵystaý, Batys Qazaqstan oblystaryn ábden araladyq. Sóıtip, osy aımaqty mekendeıtin jylandardyń 12 túri, olardyń ýly jáne ýly emes túrleri týraly aqparat, jylannan saqtaný joldary, halyq dúnıetanymyndaǵy jylannyń mádenı orny, turmystyq-dinı mańyzdylyǵy sekildi málimetter jınaqtaldy. Bul derekter arnaıy jasaqtalǵan westkazSnakes.kz atty saıtqa toptastyrylyp, osynaý baýyrymen jorǵalaýshylar týraly maqalalar, fotolar, býkletter qoıyldy, – deıdi Qajymurat Maqsotuly.
Rasynda da, Makhambet university ǵalymdary ótken jyly 11-19 qyrkúıek aralyǵynda halyqaralyq gerpetologııalyq ekspedısııaǵa shyǵyp, Inder kólin, Manashy ózenin, Quryq kenti janyndaǵy Kaspıı teńizi jaǵalaýyn, Qoshaq shyǵanaǵy janyndaǵy Ýngoza taýyn, Úshtaǵan kenti mańyndaǵy Saýysqan qumdaryn, Beıneý kenti mańyn, Atyraý qalasy janyndaǵy Sokolok ózenin, t.b. óńirdi aralap shyqqan bolatyn. Dalalyq zertteý barysynda zertteýshiler jylannyń 7 túrin kezdestirgen. Atap aıtsaq, olar – qum aıdaharshasy, órnekti qarashubar jylan, Pallas qarashubar jylany, sý jylany, oqjylan, kádimgi bozsha jylan, shyǵys aıdaharshasy. Buǵan qosymsha gerpetofaýnanyń taǵy 12 túri týraly: jasyl qurbaqa, kólbaqa, ortasha kesirtke, júrgish kesirtke, bat-bat kesirtke, taqyr jumyrbas kesirtke, dala eshkemeri, jyltyraýyq jarmysqy, kaspıı shısaýsaq jarmysqysy, sur jarmysqysy, taraqsaýsaq jarmysqysy, ortaazııa tasbaqasy sekildi jándikter týraly aqparat jınalǵan. Olardan DNQ ózgergishtigin taldaý úshin ulpa úlgileri alynǵan.
Aıta keteıik, Qajymurat Maqsotulymen osyndaı dalalyq ekspedısııalardyń birinde birge bolyp, dala kezý bizge de násip bolǵan edi. Mań dalada shatyr quryp túnep, kún batysymen qolymyzǵa sham alyp, qarańǵyda qybyr-jybyr tirshiligine kirisetin jándikterdiń túngi ómirine serýen jasaǵan qyzyqty kúnder máńgi esimizde qaldy. Ǵalymnyń osy taqyrypqa shynaıy qyzyǵýshylyǵyn kózimizben kórip, mahabbatqa toly áńgimesin jalyqpaı tyńdadyq. О́z kásibin sheksiz súıetin zertteýshiniń jańa kitaby da kóńil kókjıegin keńeıtetin osyndaı tanymdyq maqalaǵa toly eken.
Ýnıversıtettiń ǵylymı kitaphanasynda tusaýy kesilgen «Batys Qazaqstan jylandary» kitaby jóninde avtordyń áriptesteri jaratylystaný-geografııa fakýltetiniń aǵa oqytýshysy Qanjan Bolatova jáne geografııa ǵylymdarynyń kandıdaty Serik Ramazanov ta kóptegen qyzyqty áńgimeni ortaǵa saldy. Tabıǵatta jylandardyń mańyzdylyǵy, olardyń morfologııalyq erekshelikteri týraly baıandaǵan ǵalymdar Qajymurat Maqsotulyn jańa eńbegi shyǵýymen shyn júrekten quttyqtady. Osy jıynǵa qatysqan Mahambet ýnıversıteti jaratylystaný-geografııa fakýltetiniń professor-oqytýshylar quramy men magıstranttar, stýdentter de erekshe ǵylymı eńbekke qyzyǵýshylyq bildirdi. Kesh sońynda avtor óz eńbegin ýnıversıtettiń ǵylymı kitaphanasyna, Juban Moldaǵalıev atyndaǵy oblystyq ortalyq ámbebap ǵylymı kitaphanasy men Hamza Esenjanov atyndaǵy oblystyq balalar jáne jasóspirim kitaphanasy qoryna, kórermenderge syıǵa tartty.
Batys Qazaqstan oblysy