Qarjylyq qoldaýdyń nátıjesi

Janymyz ǵylymdy qala­ǵan­dyqtan, jumys isteı júrip oqydyq, zertteý jasadyq. Al qazir 22 jyl burynǵy bizdiń kezimizben salystyrǵanda ǵylymǵa, ǵalymdarǵa jasalǵan jaǵdaı áldeqaıda jaqsardy. Keıingi ýaqytta ǵylymdy da­mytýǵa eleýli, serpindi ózge­rister engizilip, tıimdi sheshim­der qabyldanyp jatyr. Osy ýaqytqa deıin memlekettiń ǵylymǵa kórsetken qoldaýy nátıjesinde birqatar jobamyzdy júrgizýge, óndiriske engizý­ge qarjy bólindi. Birinshi ret munaı qaldyqtaryn óńdeýge qatysty dıssertasııamdy ári qaraı óndiriske engizý úshin «táýekeldi zertteýler» degen konkýrsqa qatysyp, 5 mln 600 myń teńge alǵanbyz. Keıin qabyldanǵan «Ǵylym týraly» zań aıasynda ǵylymdy qar­jylandyrýdyń jańa túr­leri paıda boldy. Sonyń biri granttyq qarjylandyrý konkýrsyna alǵash 2012 jyly qatystyq. 2020 jylǵa deıin óńirdegi aýyl sharýashylyǵyn, munaı qaldyqtaryn óńdeý salasyn damytýǵa, túrli ózekti máseleni sheshýge baǵyttalǵan kishi jobalarymyzǵa úzdiksiz grant alyp júrdik. Grant­tyq, kommersııalandyrý jobalarymen ǵana shektelmeı, kólem­di baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý jobalarynyń konkýrsynda da baq synaýdy jón kórdik. Sóıtip, ósimdikterdiń túrli aýrýyna qarsy bel­sendi qosylystar týraly ǵyly­mı jobamyzdy konkýrsqa ótki­zip, úsh jylǵa qarjylan­dyrý aldyq. Nátıjesinde, alǵan bel­sendi qosylystarymyz kúrish, bıdaı, arpa, soıa, jo­ńyshqa, túıejońyshqa sekildi ósimdikterdi aýrýdan aman saqtap qana qoımaı, ónimdiligin de arttyrdy. О́tken jyly kúrish qaldyǵyn óńdeý arqyly odan belsendirilgen kómir alyp, Qyzylordadaǵy káriz sýyn tazartyp, ony ósimdikterdi sýa­rý boıynsha jobamyzǵa 750 mln teńge grant ıelendik. Osy jobanyń aıasynda Qyzylordada seh ashyldy, arnaıy qondyr­ǵy jasaldy, jaqynda qalanyń káriz sýy tazalanyp, sýdy, aǵash­tardy jáne malǵa azyq retinde ósirilgen ósimdikterdi sýarýǵa paıdalaný jumystaryn bas­tap kettik. Mine, osynyń bári – memlekettiń ǵylymǵa jasaǵan qoldaýynyń nátıjesi.

Nurbol APPAZOV,

Hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty,  professor