Tasqynnyń beti aqyryndap qaıta bastaǵanymen Petropavl áli de sýdan arylar emes. Jazda qurǵap ketetin keıbir shaǵyn ózenderdiń tasyǵan sýy Esilge quıylyp, sál de bolsa kóterip tastaıdy. 25 sáýirdegi sáskede Petropavldyń sý qoımasynyń deńgeıi aldyńǵy segiz saǵatqa qaraǵanda taǵy da 1 sm-ge kóterilip, 1 179 sm-ge jetti. Bul eń bıik núkte 1 235 sm-den 56 sm-ge tómen. Al Sergeev sý qoımasyndaǵy deńgeı 10 sm-ge túsip, 1 088 sm boldy. Mundaǵy eń bıik núkte 8 sáýirde 1 425 sm-ge jetken.
Tasqynnyń tolyq qaıtýyn eshkim de kútip otyrmasy belgili. Oblys kóktemgi egis jumystarynyń ábigerine de kirisip ketti. Bıyl da Soltústik Qazaqstan dıqandary 4,5 mln gektar jerge dán sińirmek. Oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetovtiń tóraǵalyǵymen ótken oblystyq ákimdiktiń keńesinde osy másele talqylandy. Egisti ártaraptandyrý maqsatymen qaraqumyq alqabyn bıyl 26 myń gektarǵa jetkizý josparlanyp otyr. Úkimetten dala jumystaryna jeńildetilgen baǵamen 53 myń tonna dızeldi otyn bólingeni aıtyldy.
«Atameken» kásipkerler palatasynyń málimetine qaraǵanda, Soltústik Qazaqstan oblysynda 100-ge jýyq kásiporyndar zardap shekken. Sonyń ishinde 70-i – Qyzyljar qalasynda, 25-i Qyzyljar aýdanynda tirkelip otyr. Kásipkerler palatasynyń ókili Jeńis Qazıevtiń aıtýynsha, zardap shekken kásiporyndardyń sany budan da arta beretin túri bar. «Olardyń ishinde eń kóbi ázirge dúkender ekeni baıqalady. Sonymen qatar jıhaz shyǵaratyn sehtar, metall konstrýksııalarymen aınalysatyn shaǵyn kásiporyndar, kóterme saýda núkteleri, aýylsharýashylyǵy ónimderin shyǵaratyndar, tehnıkalyq qyzmet stansalary, shınomontajdaý sheberhanalary bar», deıdi ol.
Kásipkerlerge múlikterine zalal kelgeni úshin tólenetin ótemaqy mamyr aıynda bastalady. Qazir tasqynnyń kásipkerlerge keltirgen zalalynyń mólsherin anyqtaıtyn komıssııany jasaqtaý jumysy júrgizilip jatyr. Onyń quramyna kásipkerler palatasynyń ókilderi de enetin boldy. Alaıda sý tolyq keppeı keltirilgen zııandy eskerý múmkin emes. Mysaly, «Inkýbatorıı №1» JShS qansha taýyq pen jumyrtqanyń sýǵa ketkenin anyqtaý qıyn. Jobamen osy kásiporynnyń shyǵyny – 38,6 mln teńgedeı. «Al sý qaıtqan soń onyń materıaldyq-tehnıkalyq shyǵynynyń kólemi keminde 300 mln teńgeden kem bolmas», deıdi J.Qazıev.
Kóptegen kásipker ózderiniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasynan ǵana aıyrylyp qoıǵan joq, bolashaq tabysynan da aıyryldy. Nesıelik mindettemesin de tóleı almaı qaldy. «Komıssııa osynyń bárin eskerýge tıis. Al zardap shekken kásiporyndar men uıymdardyń tizimin Petropavl qalasy men aýdandardyń ákimdikteri jasaıdy. Bul úshin kásipkerler osy ýaqyttarda ákimdikterge jedel qaıyrylýy kerek», deıdi kásipkerler palatasynyń ókili.
Jýyrda Petropavldyń telearnalary eki ezýi eki qulaǵyna jetip qýanyp, tasqynmen birge kelip, sý azdap qaıtqanda bógende turyp qalǵan top balyqty súzip jatqan balyqshylardy kórsetti. Sóıtse, bular brakonerler eken. О́ıtkeni balyq ýyldyryǵyn shashatyn 15 sáýir men 1 maýsym aralyǵynda eshkimniń balyq aýlaýǵa qaqysy joq kórinedi. Qazir polısııa oljaǵa qaryq bolǵan 12 balyqshyny jaýapkershilikke tartty.
Oblys ákimi Ǵ.Nurmuhambetov Petropavldyń toǵyz qabatty eki jańa jataqhanasyna ornalastyrylǵan zardap shekkenderge baryp, olardyń jaǵdaıyn bildi. Munda barlyǵy 440 adam qonystanǵan. Barlyq turmystyq jaǵdaı jasalýymen qatar volonterler de kómek qolyn sozyp, zyr júgirip júr. Qart adamdardyń qujattaryn ótemaqy alýǵa daıyndap bergen – osylar. Turǵyndar ákimge jaǵdaıynyń jaqsy ekenin aıtyp, rızashylyǵyn bildirdi.
Qazir sýy qurǵaı bastaǵan Oıqaladaǵy Pavlov, Smırnov, Týhachevskıı, Permınov jáne Kolhoznyı kosogor kóshelerindegi sý basqan úılerdiń shyǵynyn baǵalaý jáne tehnıkalyq jaramdylyǵyn saraptaý jumystary júrgizilip jatyr. Qurǵaǵan kóshelerdegi úılerge jóndeý jumystary jaqynda bastalady. Al Taıynsha aýdanynda bul jumys qazir qyzý. «Baǵalaý komıssııasyna 22 úıdiń ıesinen ótinishter tústi. Sonyń ishinde Krasnopolıan aýyldyq okrýgi bul iste alǵashqylardyń biri bolyp otyr. Qazir bul aýyldaǵy 20 úıdiń shyǵyny 8 mln 804 myń teńgege baǵalandy», dedi aýdan ákiminiń orynbasary Erkebulan Dúısenbın.
Qala men oblysty elektr qýatymen jabdyqtap turǵan «Sevkazenergo» AQ tasqynnan zardap shekken óziniń qyzmetkerlerine kómek qolyn sozyp otyr. Búginge deıin úıleri sýda qalǵan 57 qyzmetkerine 100 AEK kóleminde (369 200 teńge) járdemaqy berdi. Al evakýasııaǵa shyǵarylǵan, biraq úıleri aman qalǵan qyzmetkerleri 30 AEK kóleminde (110 760 t) járdem jasady. Sonymen qatar qajet etkenderge kıim, tósek jabdyqtaryn, azyq-túlik jınap berdi. Turǵysy kelgenderge kompanııanyń jataqhanasyna qonystandyryldy. Muzdy sýda elektr baǵandaryn jóndep, tasqynmen alysqan jumysshylaryna eki aptalyq aqyly demalys ta berip jatyr.
Premer-mınıstrdiń orynbasary Tamara Dúısenovanyń beıne-málimdemesi de zardap shekkenderdiń kóńiline medeý boldy. Ol memleket óziniń áleýmettik mindetin tolyq oryndaıtynyn, zardap shekkenderge járdemaqylar ýaqtyly tólenip jatqanyn aıta kelip, mundaı rejim 1 qyrkúıekke deıin sozylatynyn jetkizdi. Sonymen qatar ol turǵyn úıleri (jalǵyz úı) men saıajaılary jaramsyz bolyp qalǵan jandarǵa jańa úı salynyp beriletinin nemese О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi bekitken baǵaǵa daıyn úıler satyp áperiletinin aıtty.
Sonymen qatar T.Dúısenovanyń aıtýyna qaraǵanda, tasqynnan zardap shekken alty oblystyń mektep bitiretin jastary úshin UBT bólek syzbamen ótkiziledi eken. Tipti tómen ball alyp qalǵan abıtýrıentter úshin qańtardaǵy nemese naýryzdaǵy nátıjeler alynbaq. Sondaı-aq qosymsha granttar bólý máselesi qarastyrylyp jatyr eken.
Qyzyljarǵa bet túzegen qaıyrymdylyq kerýenderi de tolastaǵan joq. Keshe Astanadan «Zeket» qorynyń uıymdastyrýymen 18 tonna taza aýyzsý jetti. Ony qarsy alǵan Hamzat ımam bastaǵan meshit qyzmetkerleri bilim berý men densaýlyq saqtaý oryndaryna bólgizdi. Keıbir mektepter taza aýyzsý bolmaǵandyqtan balalarǵa tamaq isteı almaı áli de onlaın rejimde oqıtyn edi. Endi myna kómek arqyly qalypty rejimge aýystyrylatyn boldy.
Soltústik Qazaqstan oblysy