Vetnamda án shyrqaǵan Ataev

50 jylda 120 sport sheberi men sandaǵan chempıondardy tárbıeledi Tór Altaıda týyp-ósip, tórt qıyrdy sharlaǵan burynǵy sportshy, qa­zirgi sport ardageri Jan­ádil Ataevtyń esimi elge eren eńbegimen etene tanys. KSRO sport she­beri, Qazaqstan Respýb­lıkasynyń eń­bek sińir­gen jat­tyqtyrýshysy, Qa­­zaqstan Res­pýblı­kasynyń qurmetti sport qaıratkeri, halyqaralyq dá­rejedegi tóreshi, S.Aman­jolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń qurmetti professory – elimiz ben óńi­rimizdegi osy ataýly qurmettiń barlyǵy laıyqty ıesin taýyp, Janádil aǵanyń sport salasyndaǵy jarqyn jolynan habardar etedi. Jákeń – erte jastan eńbek etken adam. Shyǵys óńiriniń Zaısan aýdany, Qarabulaq aýylynda týǵan ol 8-synypty támamdaǵan soń keshki mektepte oqyp, kúndiz jumys isteıdi. «Aýylda eńbekke erte aralastym, istemegen jumysym joq. Ákem Áb­diraman balýan deneli, qaıratty, sabyr­ly adam edi. Uzaq jyldar boıy ormanshy, shopan bolyp eńbek etti. Anam Márııa ekeýi segiz bala tárbıelep ósirdi. Erinbeı eńbek etýdi ákemizden úırendik», deıdi J.Ataev. Jarty ǵasyrlyq eńbek jolynda Janádil aǵamyzdyń jigerli, namys­ty adamdy shıyrlap, sıqyrlap alatyn sport salasyna kelýi de qyzyq. Aýylda balalarmen birge ziltemir kóterip, bokspen, kúrespen aınalysatyn bala Janádil ásker qataryna alynǵanda kezdeısoq bir buryshtaǵy top adamǵa kezigip qalady. Germanııada boryshyn ótep júrgen jas jigit onda jańadan shaqyrylǵan sarbazdar arasynda aýyr atletıkadan jarys ótip jatqanyn kóredi. Kúsh-qýaty boıyn kernegen bozbala Polıkarpov esimdi kapıtannyń ruqsatymen jarysqa qatysyp, birinshi oryn alady. Kapıtan odan kúresetinin, razrıadynyń barlyǵyn surapty. «Uıalǵan tek turmas», jas jigittiń jalǵan aıtýyna týra keledi. «Ekinshi razrıadym bar», degen Janádildi erteńinde kúresten ótetin jarysqa salady. Alty balýanmen beldesken qazaq jigiti bárin taza jeńip, birinshi orynǵa ıe bolady. Zaısandaǵy jaýyryny jer ıiskemegen balýan Tólegen Erjanov aqsaqaldan ishten shalýdy úırengeniniń paıdasy tıip, bárin bir ádispen sulatyp shyǵypty. Osylaısha, birden dıvızııa quramasyna alynyp, armııa birinshiliginde bokstan birinshi oryndy, dıvızııada sambodan ekinshi oryndy jeńip alǵan jas sarbaz az ýaqytta Qyzyl Armııadaǵy kásibı sportshylardyń deńgeıin qýyp jetedi. Aýylǵa sport sheberliginen úmitker bolyp oralǵan soń da úlken sportqa degen ińkárligi basylmaıdy. 1970 jyly О́skemen pedagogı­kalyq ınstıtýtynyń dene tár­bıesi fakýltetine túskennen keıin eki jyldyń ishinde KSRO sport sheberi normasyn oryndap, Qazaq­stan quramasyna qabyldanady. Máskeýdegi kezekti bir jeńisinde, Lenıngrad pen Almatydaǵy táji­rıbeli bapkerler shaqyryp qol­qalaǵan eken. О́skemendi qımaǵan jas sportshyǵa ókpelegen bapkerler kóp uzamaı ony iri jarystardan shettete bastaıdy. Talaı taıtalasta top jarsa da tilersegi qıylǵan tarlandaı úıirge qospaǵan soń, bapkerlikke bet burýdy qolaı kórgen Janádil Ataev uzaq jyldar boıy О́skemendegi Jambyl atyndaǵy mektep-ınternatta jastardy kúreske baýlydy. Túkpirdegi aýyldardy aralap, jas talanttardy izdedi, olardy qalaǵa ákelip, tárbıeledi. Shákirtteri shyqqan shyń – bıik. Atap aıtsaq, Talǵat Aqtaev, Erjan Omarbaev álem chempıony atandy. Dzıýdodan el birinshiliginde Aıdyn Smaǵulov, Janat Nurtazına, Roman Ýdzýlaýrı, Rýslan Seıilhanov esimdi shákirtteri top jardy. Úsh shákirti Vetnamdaǵy Azııa chempıonatynda qola medaldi ıelendi. Aıdyn Smaǵulov Sıdneı Olımpıadasynda qola medal aldy. Sportqa arnaǵan jarty ǵasyrlyq ǵumyrynda jattyqtyrýshy Janádil 120-dan astam halyqaralyq, odaqtyq jáne elimizdiń sport sheberin daıarlady. Kóptegen shetelderdi aralap júrip, Táýelsiz Qazaqstannyń aby­roıyn asqaqtatýǵa árkez daıar turdy. Vetnamda ótken qurlyq birin­shiliginde ardager aǵamyz Qazaqstan deleg­asııasynyń atynan sóz sóılep, «Arys jaǵasynda» ánin shyrqaǵan bolatyn. Sonda búkil 45 memleketten kelgen ókilder ortaǵa shyǵyp, Shámshi ánimen bı bılegen eken. Sondaı-aq, Japonııada, Kanadada turatyn qazaq otbasylaryn ádeıilep izdep barǵanynyń ózi ultjandylyqtyń, otanshyldyqtyń belgisi emes pe?! Búginde Ataevtyń ataly shańy­raǵynda ósip kele jatqan jas býyn da sport tárbıesine den qoıǵan. Iаǵnı, Ataevtardy sportshylar áýleti deýge bolady. Úlken uly Ádil sambodan sport sheberi, bes jyl boıy Qazaqstan quramasynda sheteldik jarystarǵa qatysty. Kishi uly Almas 15 jyldan astam ulttyq quramada óner kórsetti. Álem kýbogy men Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri atandy. Almastyń qazaq jáne orys tilderinde óleń jazatyny da bar. Sondaı-aq, stýdent kezinde shákirtaqysyn jınap, Qarttar úıine túrli qaıyrymdylyq kómekterin kórsetip júretinin estidik. Osydan birshama jyl buryn nemeresi Oljas el chempıony atanyp, sport sheberi normasyn oryndady. Oljas pen Málıke qosylyp, án salǵandy unatady. Málıke gımnastıkamen shuǵyldanyp júr. Ekinshi nemeresi Mádı sport sheberliginen úmitker. Al Jákeńniń ómirlik qosaǵy Rıza shaǵyn kásipkerlikpen shuǵyldanady. Bıyl Memleket basshysy Shyǵys Qazaqstan oblysyna jumys saparymen kelgende, О́skemende salynǵan sport keshenderinde óńirdegi sportshylarmen, sport qaıratkerlerimen kezdesken bolatyn. Sol kezdesýdiń bel ortasynda Janádil Ataev ta boldy. – Elbasy – eldiktiń eńsesin kóterý­ge eselep qyzmet etip júrgen tulǵa. О́skemenge kelgende, bizben emen-jarqyn áńgimelesti. Elbasynyń qamqorlyǵymen oblysymyzdyń ortalyǵynda biregeı keshender boı kóterdi. Onyń barlyǵy urpaǵymyz úshin zor ıgilik. Prezıdent halyq densaýlyǵyna óte mán beredi. Otandyq telearna tilshilerine bergen suhbatynda da osy máselege toqtaldy. Ata teginen berilgen myqty densaýlyq barlyǵyn, taýda oınap shynyqqanyn aıtty. Keıin kele sportqa qumartqanyn, oǵan ózgelerdi de erte bilgenin jetkizdi. Adamnyń ózin árdaıym babynda ustaýy úshin sport – taptyrmas serik. Sonymen birge, edáýir ter tógýdi qajet etetin eńbek. Elbasy eńbek jóninde osyǵan deıin de kóp aıtqanyn bilemiz. Tujyrymdamasyn da usyndy, Eńbek kúnin de belgiledi, eren eńbek etken jandardy úlgi de etti. Byltyr «Mereıli otbasy» baıqaýyna bastamashy boldy. On­da eńbegimen el aldyna shyqqan áýletterdiń mereıi ósti. Sondyqtan, barlyq baraqatty dúnıege tek tynymsyz eńbektenýdiń arqasynda qol jetkizemiz. Eńbek etsek, nan da, sán de, dańq ta – bári bolady. Eń bastysy, otbasymyzdyń aldynda júzimiz jarqyn bolady, – dedi ardager sportshy Janádil Ataev. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». О́SKEMEN.