Eńseli kúnniń mereıi men mártebesi

Merekelik jıynda sap túzegen sarbazdar Týymyz ben El­tań­bamyzdy shahardaǵy eń alyp týtuǵyr ornalasqan alańǵa sherýletip ákelip, úrmeli or­kestr­diń oryndaýynda elimizdiń Án­urany shyrqaldy. Budan soń jastardan quralǵan kórkemónerpazdar toby patrıottyq ánderdiń súıemeldeýinde fleshmob bılep, halyqty súısintti. Qaladaǵy mádenıet ordasynyń ózge de óner ujymdary ortaǵa shyǵyp án salyp, jınalǵan kópshiliktiń kóńilin bir serpiltti. Halyq ásem án men keremet bıdi tamashalap, merekelik jaqsy bir sezimdi bastan ótkerdi. Is-shara barysynda uıymdastyrýshylar kishkentaı jalaýshalar taratyp, aınala tegis kók túske malynǵandaı áserge bóledi. Erikti jastardyń kók týymyzdy tóbege kóterip qaz-qatar ilese júrýi de sondaı tamasha kúıge jeteledi.

Jyl saıyn 4 maýsym – Memlekettik rámizder kúnine oraı ótetin merekelik is-shara «Táýelsizdik» saıabaǵyndaǵy bıik týtuǵyrǵa qonǵan alyp kók týymyzdyń aınalasynda uıymdastyrylady. Kezinde Táýelsizdik merekesine oraı ashylǵan bul saıabaq pen ondaǵy alystan menmundalap turatyn úlken kók baıraǵymyz shahar­dyń mádenı, rýhanı mańyzdy nyshanyna aınalyp úlgerdi. Sol alyp týdy tamashalaýǵa, saıabaqta damyldap, serýen­ qurýǵa jyl saıyn qanshama týrıst keledi. Qala qonaqtarynyń berisi Túr­kis­tan oblysynyń, elimizdiń basqa da óńirleriniń turǵyndary bolsa, arysy alys-jaqyn shetelderden keletin týrıs­ter. Olardy álbette altyn kún astynda qalyqtaǵan qyran búrkit beınesi bar kók týymyzdyń kórki qyzyqtyratyny anyq.

Is-shara kezinde halyqtyń biraýyz jyly lebizin tyńdaıyq, merekeniń mańyzy týraly oılaryn bileıik degen ıgi maqsatpen birneshe azamatty suhbatqa tartqan edik. Solardyń biri qala turǵyny jasy toqsanǵa kelgen qarııa, eńbek ardageri, qoǵamdyq bastamalar kóterip, sonyń belsendi múshesi bop júretin atamyz О́rken Ábdireev mundaı saltanatty is-sharanyń óskeleń urpaq tárbıesine berer taǵlymy mol ekenin jetkizdi.

«Kók týymyzdy, Eltańbamyzdy, Án­ura­nymyzdy qasterleý, ardaqtaý, qur­met tutý bul – mindet. Sebebi bular – dúnıejúzinde Qazaqstandaı derbes eldiń bar ekenin aıǵaqtaıtyn birden-bir belgiler. О́zimizdiń memlekettik nyshandardy bıikke kóterip, qadirleý buryn-sońdy qazaq elinde bolmaǵan ıgi bastama. Sondyqtan elimizdiń rámizderin qasterlep, ony arnaıy merekelik kúnde atap ótý naǵyz azattyq pen erkindigimizdi aıǵaqtaıdy. Biz sol úshin qýanamyz. О́z basym osy kúnge jetkenime qazir qýanyshtan júregim jarylaıyn dep tur. Biz memlekettik rámizderimizben maq­ta­namyz. О́ıtkeni jańa aıtyp ótkenim­deı búkil shetel azamaty osy nyshan­darymyzǵa qarap Qazaqstannyń táýelsiz el ekenin biledi. Men – eki qo­­ǵam­dyq qurylysty kórgen adammyn. Sanaly ǵumyrymnyń kóp bóligi keńes dáýirinde ótti. Biraq azattyq alyp, bostan eldiń kók týyn alǵash kórgenimde qatty tolqydym. Sebebi bári de ulttyq bolmyspen, ja­ra­tylyspen úılesip tur edi. Al bu­ryn keńestik dáýirde kók jolaǵy bar qyzyl tý baıraǵymyz boldy. Shyny kerek, onyń mánisin onsha túsinbeıtin de edik. Al qazirgi týymyzdyń mán-maǵy­nasy, ishki fılosofııasy óte tereń. Baıraǵymyzǵa qarap ondaǵy beınelerdi kórip birden bul bizdiń tý dep qýana aıta alamyz. Qazaq valsiniń koroli, osy ońtústik ólkesiniń týmasy, halyq kompozıtory Shámshi Qaldaıaqov shyǵarǵan búgingi gımnimiz­diń áni qandaı keremet. Mem­le­kettik rámizderdiń shýaǵynda eli­miz qanshama jetistikterge jetti! Buıyrsa, aldaǵy ýaqytta da talaı beles­ter­di baǵyn­dy­ra­myz. Sol úshin jastar eldiń kele­she­gin qurýǵa umtylýy kerek», dedi qarııa.

Aqsaqaldyń aıtýynsha, ultymyz týdyń qadirin áý bastan bilgen. Sol se­bep­ti ony qurmettep, árdaıym joǵary  ustaǵan. Tipti jaýgershilik zamandarda qazaq batyrlarynyń eń myqtysy týustar dep atalǵan. Sondyqtan týdy asqaqtatý – qazaq halqynyń qanynda bar qasıet. 

Qazaqta erjúrek batyrlar az bolǵan ba? Solardyń biri keshegi keńes dáýi­rin­de Kompartııanyń birinshi hatshysy N.Hrýshevke qasqaıyp qarsy turyp, qazaq jerin saqtap qalǵan batyl uldyń biri – Jumabek Táshenov. Osy arda azamattyń esimin ult jadynda máńgi qaldyrý jolynda ter tógip kele jatqan qarııa uly qaıratkerdiń súıegi jerlengen Shymkenttiń kórnekti aýmaǵynan eńseli bir eskertkish turǵyzylsa degen ar­manyn da sóz barysynda jasyrmaı aıtyp qaldy.

Qoǵam qaıratkeri talaı jyl memle­ket­tik qyzmettiń túrli satysynda ter tókken eńbek ardageri, ońtústik ólkesine tanymal azamat Dosybaı Sherimqulov ta Rámizder kúni merekesine oraı biraýyz tilegin bildirdi.

«Merekeniń óte joǵary deńgeıde ótip jatqanyn baıqap otyrmyz. Mundaı saltanatty is-sharalar elimizdiń barlyq óńirinde uıymdastyrylyp jatqany jasyryn emes. Memlekettik rámizder degenimiz – elimizdiń nyshany, sımvoly. Ár eldiń óziniń derbes biregeıligin bil­diretin belgisi bar. Osyndaı rámiz­de­rimizdiń bolǵanyna Qudaıǵa myń da bir táýbe deımiz. Rámizderdi qurmetteý – halyqty, Otandy qadirleý degen sóz. Sondyqtan bul kúnniń taǵylymy men mazmunyna úlken mán berilip, jylda aýqymdy is-sharalarmen atap ótip kelemiz. Ásirese bul mereke jas­ta­ry­myzǵa óte qajet. Halqymyz kók baı­raq­tyń astynda beıbit ómir súrsin, jastar baqytty bolsyn. 1991 jyly keńes ókimeti tarap, elimiz táýelsizdik alǵanda men joǵarǵy keńestiń depýtaty edim. Sol kezde ózimizdiń derbes Ánuran, Tý, Eltańbamyz bolýy aıqyn edi. Osy rámizderdi qabyldaǵan ýaqytta men sol tarıhı sáttiń kýási boldym, úlken ózge­risterdiń basy-qasynda júrdim. Qa­zaqtyń nebir shyǵarmashyl azamattary rámizderdi bekitýge atsalysty. Sodan beri otyz jyldan astam ýaqyt ótip ketipti. Mine, sol aralyqtan beri ózimiz­diń tól rámizderimizben birge ómir súrip kelemiz», dedi aǵamyz.

Sondaı-aq eńbek ardageri memlekettik týdy qoldaný aıasyna qatysty erejege biraz ózgeris engenin de atap ótti. Máselen, jańa talapqa saı kók týymyzdy paıdalaný aıasy da keńı túsken. Endi burynǵydaı týymyz tek memlekettik mekemelerdiń mańdaıshasynda ǵana jelbiremeı, basqa da jerlerde alyp júrýge ruqsat etildi. Túrkııada osy úrdis keń taraǵan. Tipti baýyrlas aǵaıynnyń árbir úıiniń buryshynan qyzyl týlarynyń ilinip turǵanyn baıqaýǵa bolady. Qoǵam qaıratkeriniń pikirinshe, bul memlekettik rámizdiń qadirin kemsit­peı­di, qaıta óskeleń urpaqtyń pat­rıot­tyq rýhta tárbıelenýine úlken jol ashady.

ShYMKENT