Oralda atom elektr stansasyn salý josparyn talqylaǵan jıyn ótti. Jarııa talqylaýǵa jergilikti máslıhat depýtattary, atqarýshy bılik, qoǵamdyq keńester, tabıǵat qorǵaý uıymdary ókilderi, energetıka sala_syndaǵy jetekshi mamandar, ǵalymdar men belsendi turǵyndar qatysty.
Spıkerler elimiz atom energetıkasyn damytý jospary, sondaı-aq atom elektr stansasy qurylysynyń qaýipsizdigi, ekologııalyq tazalyǵy jáne ekonomıkalyq tıimdiligi jaıynda aıtyp ótti.
Dál qazir elde atom elektr stansasyn salý óte mańyzdy dep sanaıdy elimizdiń Energetıka mınıstrliginiń ókilderi. Sebebi elde elektr qýatyn tutyný kólemi jyl saıyn artyp keledi. Al buǵan deıin elektr qýatyn berip kelgen qurylym ábden tozǵan.
«Negizinde atom elektr stansasy, eń aldymen, elektr energııasy qýatyn óndirý úshin kerek. Biz elimizge keleshekte kerek energııanyń qamyn qazirden oılaýymyz qajet. Árıne, atomnan basqa da elektr stansalaryn salýǵa josparlarymyz bar. Bolashaqta shekaralas elderden elektr energııasyn tasymaldamaı, ózimizdi ózimiz qamtamasyz etý úshin osyndaı másele qarastyrylyp jatyr», deıdi Energetıka mınıstrligi Atom energetıkasy jáne ónerkásibi departamenti dırektorynyń orynbasary Gúlmıra Mursalova.
Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Danııar Janseıitovtiń aıtýynsha, qazir bizge álemdik 4 kompanııa óziniń atom elektr stansalaryn usynyp otyr.
«Bul stansalardyń reaktorlary ártúrli bolǵanymen, jumys isteý qaǵıdaty bir. Tek mehanızmderinde ǵana sál aıyrmashylyq bolýy múmkin. Al personaldyń jalpy sany barlyǵynda birdeı», deıdi.
Jarııa taldaýǵa qatysqan qoǵam belsendileri atom elektr stansasyn salatyn kompanııany muqııat tańdaý qajet ekenin aıtady. Olar, ásirese qaýipsizdik máselesine alańdaıdy.
«Jalpy, kóp adam atom elektr stansasynyń qaýiptiligi týraly aıtady. Alaıda álemniń kóptegen elinde atom energııasy belsendi qoldanylady. Mysaly, Fransııada barlyq elektr energııasynyń 72%-yn atom elektr stansalary óndiredi. Jıi jer silkinisi bolatyn Japonııa elektr energııasynyń 40%-yn atom elektr stansalarynan alady. Tipti álemdegi eń damyǵan elderdiń biri AQSh-ta da jyl saıyn birneshe jańa energııa blogi paıdalanýǵa beriledi. Álemdik naryqqa shyǵý úshin álemdik jetkizýshiler óz tehnologııasyn senimdi etýge tyrysady. Jańa stansalardyń senimdiligi men beriktigi artyp keledi», dep atap ótti ekolog Orynbasar Toǵjanov.
Jıynda sóz alǵan sarapshylar jańadan salynatyn stansalardyń qaýipsizdigine alańdaýǵa negiz joq deıdi. О́ıtkeni atom elektr stansalaryn salý úshin qarastyrylyp jatqan tehnologııa – 3 nemese 3+ býyn reaktorlary qaýipsizdiktiń barlyq talabyna jaýap beredi jáne ekonomıkalyq kórsetkishteri jaǵynan áldeqaıda jaqsartylǵan. Al bul dástúrli jylý elektr stansalarymen salystyrǵanda, atmosferaǵa zııandy qaldyqty az bóledi.
«О́rkenıetti el bolý úshin bizge osyndaı energııa kózi qajet ekenin halyq túsinedi dep oılaımyn. Biz atom degennen qorqyp qalǵan halyqpyz. Búgingi áńgimeden kórip otyrmyn, keıbir atom elektr stansasynyń qaýipsizdigi óte joǵary eken. Bul shyndyq bolsa, qorqatyn eshteńe joq dep oılaımyn. Men atom elektr stansasyn salýdy tolyq qoldaımyn. Biraq qaı memleketke saldyrý qajettigin oılanýymyz kerek», dedi «Naryn qasireti» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy Haırolla Sabyrov.
Atom elektr stansasynyń salyný máselesi osy kúzde búkilhalyqtyq referendýmda sheshilýi múmkin.
Batys Qazaqstan oblysy