Tabıǵatty búldirý tyıylmaı tur

Ekologııa jáne tabıǵı resýrs­tar mınıstriniń orynbasary Mansur Oshýrbaev málimetinshe, Atyraýda aýany lastaıtyn qal­dyqtar 4 kompanııaǵa tıesili bo­lyp otyr. Qazir oblysta tyny­syń­­dy keńiter jupar aýany las­­taı­­tyn shyǵaryndylardyń jal­­py kólemi 108 myń tonna­ny qu­raıdy. Bul munaıly óńir ekolo­gııasynyń qolaısyz bo­lýynyń birden-bir sebebine aınalǵan.

«Qaldyqtardyń 85 paıyzy ká­siporyndardyń úlesine tıedi. Negizgi úlesti munaı-gaz sektoryndaǵy «Teńiz­shevroıl», «NCOC», Atyraý munaı óńdeý zaýyty sekildi kompanııalar men «Atyraý jylý-elektr ortalyǵy» AQ qurap otyr. Qazir atalǵan kásip­oryndar shyǵaratyn zııandy qaldyqtardy baqylaý maqsa­tynda monıtorıng júrgizý­diń avtomattandyrylǵan júıesin engizý jumysy júrgizilip jatyr. Osy kezge deıin Atyraý munaı óń­deý zaýyty men Atyraý jylý-elektr ortalyǵy atalǵan júıeni engizdi. Al «NCOC N.V.» fılıaly, «Teńizshevroıl» jáne «KPI» JShS osyndaı júıeni engizýdi qolǵa aldy. Bul kompanııalardyń deregi mınıstrlikke beriledi», deıdi M.Oshýrbaev.

Mınıstr orynbasarynyń aıtýyna qaraǵanda, Atyraý qala­synda jıi baıqalatyn kúkirt­ti sýtektiń negizgi kózi anyqtal­ǵan. Bul – kárizdik tazartý qon­dyrǵylary. Sondaı-aq «Týhlaıa balka» men «Kvadrat» býlaný alańy bolyp otyr.

«Atyraý oblysyndaǵy atmos­feralyq aýanyń jaı-kúıin jaq­sartý maqsatynda Jol kartasy bekitildi. Oǵan 45 is-shara engizildi. Bul – óńirdegi ekologııalyq prob­lemalardy keshendi sheshýge ba­ǵyttalǵan is-shara. Atalǵan jol kartasy aıasynda «Týhlaıa balka» men «Kvadrat» býlaný alań­­daryn qalpyna keltirý júr­gi­zi­lip jatyr. Atyraý qala­sy­nyń sol ja­ǵalaýynda káriz­dik tazartý qon­dyrǵysynyń qury­lysy aıaqtaldy. Qalanyń aýma­ǵynda atmosferalyq aýaǵa taraı­tyn shyǵaryndylardyń bar­lyq kózine túgendeý jumysy júrgizildi», dedi mınıstrdiń orynbasary.

Onyń aıtýynsha, aımaqtaǵy qorshaǵan ortanyń tazalyǵyna keri áserin tıgizetin taǵy bir eleýli másele bar. Bul – ruqsat etilmegen qoqys oryndary.

«Byltyr ruqsatsyz qoqys tógilgen 100 oryn anyqtaldy. Sondaı oryndardyń 95 paıyzy joıyldy. Polıgondardy joıýdy nashar júrgizgen ár deńgeıdegi 30 ákim ákimshilik jaýapqa tartyldy. Ákimderge jalpy somasy 882,4 myń teńge aıyppul salyndy», dedi M.Oshýrbaev.

Atyraýda tabıǵatty búldi­retin túrli saladaǵy seriktes­tikter de bar. Máselen, jergi­likti turǵynnyń biri 22 mamyrda oblystyq ekologııa depar­tamentine shaǵym túsiripti. Onyń shaǵymynda 6 jáne 19 mamyrda jaǵymsyz ıistiń shyqqany aıtylǵan.

«Bizdiń departamentke júgin­gen jergilikti azamat A.Q. Atyraý qalasyndaǵy «Samal» shaǵyn aýda­ny men Saryózek aýlynda jaǵymsyz ıistiń baıqalǵanyna shaǵymdandy. Jaǵymsyz ıis Ar­naıy halyqqa qyzmet kór­setý ortalyǵynyń mańynda ornalasqan «Atakım» JShS-nyń medısınalyq qaldyqtardy joıý peshinen shyqqa­ny anyqtaldy. Osyǵan oraı depar­tament mamandary atalǵan serik­testiktiń qyzmetine jospardan tys tekserý júrgizdi. Tekserý kezin­de ekologııalyq zańdylyqty buzý­shy­lyqtar anyqtaldy. Soǵan baılanys­ty seriktestikke ákimshilik qu­qyq buzýshylyq týraly hattama toltyrylyp, 923 myń teńge ákimshi­lik aıyppul salyndy», dep habar­lady depar­tamenttiń baspasóz qyzmeti.

Ekologter Atyraý oblys­tyq mamandandyrylǵan ekono­mıkalyq aýdanaralyq sotyna «Atakım» JShS-nyń qyzmetin toqtata turý týraly talap-aryz joldady.

Al Atyraý oblystyq pro­kýra­týrasynyń málimetinshe, tabıǵatty qorǵaý salasynyń basym baǵyty – qaýipti qaldyqtar aınalymyna turaqty qadaǵalaý júrgizý. Máselen, «Kaspıı neft» AQ-nyń 2021-2022 jyldary burǵylaý jáne ken ornyn paıdalaný kezinde 4 500 tonnadan asa qaýipti qaldyqtarǵa jınaqtalý lımıtin almaǵany anyq­­taldy. Osyǵan baılanysty pro­ký­rordyń usynysy Atyraý oblys­tyq sotynyń sot alqasynda qaral­dy. Sot alqasynyń 2 shildedegi qaýlysymen «Kaspıı neft» AQ Ákim­shilik quqyq buzýshylyq týra­ly kodeksiniń 328-babymen ákim­shilik jaýapkershilikke tartyldy. Kompanııaǵa 13 mlrd 684 mln 868  730 teńge aıyppul salyndy.

Osy oraıda prokýratýra qyz­metkerleri qaǵıdatty ustan­y­mynan aınyǵan joq. Sonyń nátı­jesinde ákimshilik aıyppul bıýd­jetke óndirildi. Aıyppul qar­jysy tolyǵymen Ulttyq qordyń esepshotyna aýdaryldy.

Atyraý oblysy