Saılaý halyqaralyq talapqa saı ótti

  Keshe Saıasat.org ınternet portalynyń  shef-redaktory Baýyrjan Tólegenovten  saılaýǵa qatysty pikirin surap bilgen edik. – Tańnan bergi baqylaýymyzǵa qaraǵanda, saılaýshylar óz ýchaskelerine belsendi túrde aǵylyp kelip jatyr. Jurttyń kóńil-kúıi de kóterińki deýge bolady. Keıbir saılaý ýchaskelerinde alǵash bolyp daýys bergenderge laıyqty syı-káde de kórsetilýde. Negizi, biz saılaý naýqanyn syrttaı baıqaýshy bolǵandyqtan, eldik sharanyń qalaı atqarylyp jatqanyna jiti qarap otyrmyz. Ondaǵy baıqaǵanymyz, kúni boıy eshbir saılaý ýchaskesinde zań nemese tártip buzýshylyq oryn alǵan joq. Budan kóretinimiz, saılaý naýqany óte jaqsy uıymdastyrylǵan. – Sizderdiń redaksııa­laryńyz saılaý naýqanyna qalaı qatysyp, qandaı sharalardy atqardy? – Bizdiń portal Qazaqstannyń ishki saıasatymen qatar, sheteldik saıası naýqandardy da únemi nazarda ustap, áleýmettiń oǵan degen kózqarasy men túrli pikirlerin jaryqqa shyǵaryp otyrady. Búgingi saılaý kompanııasyn ótkizý týraly osy jyldyń aqpan aıynyń ortasynda jasalǵan usynystan bastap, bul eldik sharaǵa belsendi túrde atsalysyp kelemiz. Árıne, áýeli otandyq belgili saıasatkerlerden áleýmettiń aýjaıy men ózderiniń saılaýdy kezekten tys ótkizý týraly usynysqa degen pikirlerin surap bildik. Rasyn aıtý kerek, bul usynysty saıasattanýshylar men jalpy halyq túgel derlik qyzý qoldady deýge negiz bar. Ol týraly bizdiń portaldaǵy belgili tulǵalardyń suhbattary men jeke maqalalarynan oqyp, bilýge bolady.

Belsendilik tanytýǵa bar jaǵdaı jasalǵan

Almaty qalasynyń tur­ǵyn­dary Qazaqstan Respýblıka­­­sy­nyń kezekten tys prezıdenttik saılaýyna belsendilikpen qatysty. BAQ ókilderinen quralǵan top ásem qalaǵa qydyryp kelip, jekelegen saılaý ýchaskelerinde daýys bergen qazaqstandyqtarmen de tildesip, qaladaǵy saılaý núktelerinde óz azamattyq mindetin atqarǵan azamattarmen kezdesti. Almaty qalalyq saılaý komıssııasynyń quramynda 8 aýdandyq saılaý komıssııasy jumys istedi. Olardyń barlyǵynda 513 saılaý ýchaskesi tirkelip, ár ýchaske óz aımaǵyndaǵy turǵyndarmen tyǵyz jumys istedi. Saıası naýqanǵa qala boıynsha 3600-den astam adam jumyldyrylǵan. Qala boıynsha qalyptasqan árbir saılaý komıssııasynda 7 adamnan bar. Olar ártúrli partııa men táýelsiz qoǵamdyq uıymdardan, halyqaralyq baıqaýshy men qoǵamdyq baıqaýshylardan turatyn toptan jasaqtaldy. Qala boıynsha júzge tarta sheteldik baıqaýshylar kelip, olar ózderi belgilegen saılaý ýchaskelerinde mindetterin tyńǵylyqty atqardy. Olardyń qatarynda Eýroodaq, Azııa jáne TMD elderinen kelgen, sondaı-aq, EQYU men AQSh-tan kelgen ókilder bar. Almaty qalasy boıynsha saılaý komıs­sııasynyń ókilderi kezekten tys ótkizilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenttigine kandıdattardyń barshasyna teń jaǵdaıdyń jasalǵany men saılaýaldy úgit-nasıhat sharalaryna barynsha jaǵdaı týǵyzylǵanyn tilge tıek etedi. Saılaý kúni qalada ornalasqan barlyq saılaý oryndarynda polısııalyq kúzet pen qoǵamdyq qoldaýshylar toby belsendi jumys istedi. Daýys berýge kelgen ár azamatqa óziniń quqyǵy aıtylyp, onyń bul úderiste atqaratyn róli túsindirildi. Halyqaralyq jáne táýelsiz baıqaýshylarǵa saılaý úderisin tolyqtaı baqylaý múmkindigi jasalyp, memlekettik emes uıymdar men BAQ ókilderi bul úderistiń ótý barysyn tikeleı nazarda ustady. *** Talant RAMAZANOV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııasynyń múshesi: – Qazaqstan Prezıdentin saılaý joǵary deńgeıde ótkenine kámil senemiz. Naýqan barysynda bizdiń baıqaýshylar toby naǵyz kásibı biliktilik tanytty. Biz birneshe apta boıy baıqaýshylarymyzdy jaýapty iske jete daıyndadyq, is barysynda saılaý zańdylyqtary men halyqaralyq normalardyń saqtalýyn qadaǵalaýǵa beıimdedik. Qorytyndysy búgin kóz aldymyzda: birinshiden, saılaýshylar jappaı daýys berýge qatysty, ekinshiden, saılaýshylar baıqaýshylarǵa arqa súıeı otyryp, saılaýdyń jan-jaqty óterine kóz jetkizdi. О́ıtkeni, bizdiń baıqaýshylarymyz daýys berýde, bıýlletenderdi sanaýda, saılaý ýchaskelerin tekserýde uqyptylyq tanytty. Saılaýdy baqylaıtyn respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń músheleri naýqan barysynda zor jaýapkershilikti moınyna aldy. Biz óz ókilderimizge saılaýaldy daıyndyq pen onyń ótýi ádil, taza jáne de demokratııalyq turǵyda bolýyn qadaǵalaýdy únemi qaıtalaı aıtyp, mindetterin aıqyndap berdik. Saılaý úderisine jón-josyqsyz aralaspaıtynymyzdy, tek zań buzýshylyq baıqalǵanda ǵana saılaý ýchaskesi tóraǵasynyń nazaryna salatynymyzdy da eskerttik. Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııasynyń atqarǵan bul jumysy Qazaqstan tarıhynda bolashaqqa jol bastaǵan onyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń esimi jańa paraqqa jazylatyny meni meılinshe marqaıtady. Onda bizdiń baıqaýshylarymyzdyń mańdaı teri, adal eńbegi bar. Vladımır TELNOV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Saılaý aıasyndaǵy eriktilerdiń belsendiligi, menińshe, qazaqstandyq azamattyq qoǵamdyq ınstıtýttardyń pisip-jetilgenin kórsetti der edim. Bizdiń komıssııa óz mindetin oıdaǵydaı oryndap shyqty dep maqtanyshpen aıta alamyn. Bizdiń baıqaýshylarymyz jaqsy dáris aldy, elimizdiń barlyq saılaý ýchaskeleriniń jumysyna belsendi qatysty. Bıýlletender salynǵan jáshikterdi ashýdan bastap qorytyndy daýys sanyna oraı hattama toltyrýǵa deıingi barlyq jumysqa qatysty. Qoǵamdyq komıssııa tek saılaý bolǵan kúni ǵana jumys istemegeni anyq. Aýqymdy is naýqannyń alǵashqy kúninen bastaý alǵan. Ásirese, saılaý úderisinde zańdylyqtar men halyqaralyq standarttarǵa sáıkes zor uıymdastyrý jumysy atqarylǵanyn erekshe sezimmen atap ótkim keledi. Búkil elimizde saılaý ýchaskeleri saılaý aldyndaǵy daıyndyq kezeńinde de, odan soń da aýqymdy is atqardy. Demokratııalyq damý jolynda memleket úshin mańyzdy azamattardyń saılaý quqy sharttaryn júzege asyrýdyń barlyq talaptary oryndaldy.