Atom elektr stansasynyń qandaı artyqshylyǵy bar? Eldegi aýyl-aımaqtardy gazdandyrý máselesi qalaı júrip jatyr? «Amanat» partııasy janyndaǵy О́ńirlik damý jónindegi respýblıkalyq keńestiń kezekti otyrysynda osy máseleler talqylandy.
Májilis spıkeri, «Amanat» partııasynyń tóraǵasy Erlan Qoshanovtyń jetekshiligimen AES salý jónindegi Halyq shtaby el aımaqtaryn aralap, jurtshylyqqa jobanyń mańyzyn túsindirip jatyr. Bul bastama el ekonomıkasynyń energetıkalyq qajettilikterin qamtamasyz etý ári energetıkalyq táýelsizdikti nyǵaıtý maqsatynda qolǵa alynǵan edi.
Partııanyń О́ńirlik damý jónindegi respýblıkalyq keńesiniń tóraǵasy Berik Beısenǵalıev atom elektr stansasynyń Qazaqstan úshin mańyzy zor ekenin atap ótti.
«Memleket basshysy atap ótkendeı, generasııanyń bul túri bizdiń ekonomıkamyzdyń qarqyndy damyp kele jatqan qajettilikterin edáýir óteı alady. Qazaqstanda atom elektr stansasyn salý – obektıvti qajettilik. Ekonomıkamyz ósip keledi. Jańa ónerkásiptik óndirister salynyp, halyq sany artyp keledi. Bul elektr energııasyn tutyný jylyna keminde 3%-ǵa ósetinin bildiredi. Al jumys istep turǵan jylý-elektr stansalary men GRES-terdiń 70%-y tozǵan, jańa nysandar salý qajet. Búginniń ózinde biz elektr qýatyn ımporttaýǵa májbúrmiz», dedi keńes otyrysynda B.Beısenǵalıev.
Statıstıkaǵa súıensek, byltyr elimizge Reseıden shamamen 2 mlrd kılovatt-saǵat elektr qýaty ımporttalǵan. Keńes tóraǵasynyń aıtýynsha, bolashaqta syrtqy naryqtarda elektr energııasyn satyp alý budan da qymbatqa túsýi múmkin.
«Aıtalyq, Shymkent jylyna 1,6 mlrd kılovatt-saǵat tutynady. Osylaısha, elimizdiń energetıkalyq qaýipsizdigi týraly másele týyndaıdy»,dedi ol.
Al Energetıka vıse-mınıstri Álibek Jamaýov AES qurylysynyń qajettiligin elimizde jańa óndiris oryndarynyń kóptep ashylyp jatqanymen baılanystyrdy.
«Ekonomıkamyz qarqyndy damyp keledi, jańa óndiris oryndary ashylyp jatyr, olardy úzdiksiz elektr energııasymen qamtamasyz etý qajet. Bul rette biz elektr qýatyn alatyn barlyq generasııa kózderin qarastyrýymyz kerek. Onyń ishinde Qazaqstannyń 2060 jylǵa deıin tómen kómirtekti beıtaraptyqqa qol jetkizý boıynsha mindettemeleri de bar. Osylaısha, bul qadam Qazaqstannyń ekologııalyq ahýalyn jaqsartyp, kómirqyshqyl gazynyń shyǵaryndylaryn qysqartý arqyly klımattyń ózgerýine qarsy kúreste mańyzdy úles qosady», dedi vıse-mınıstr.
Jıynǵa onlaın qatysqan jergilikti atqarýshy organdardyń ókilderi de atom elektr stansasy óńirler úshin mańyzdy ekenin aıtty. Búginde aımaqtardaǵy ónerkásip oryndarynyń elektr qýatyna degen suranysy jyl saıyn artyp keledi. Osy rette jańa generasııa kózi olardy turaqty ári senimdi elektr qýatymen qamtamasyz etýdiń kepili bolmaq.
Sonymen qatar otyrysta aımaqtardy kógildir otynmen jabdyqtaý jelileriniń qurylysy sóz boldy. Keńes tóraǵasy B.Beısenǵalıev gaz qubyrlarynyń ótkizý qabiletiniń tapshylyǵyn joıý úshin jańa jobalardy sapaly josparlaý qajettigin aıtty.
«Qazirgi ýaqytta gaz berilip jatqan keıbir óńirlerde iri kásiporyndardyń kóbi gazǵa qosylýǵa suranys bildirip jatyr. Al gaz qubyrlary jetispeı, tapshylyqqa tap bolyp otyrmyz. Mundaı jaǵdaı Temirtaý qalasy men Qaraǵandy oblysynda aıqyn baıqalady. Sondyqtan jańa kompressorlyq stansalar salý máselesin qarastyrý kerek», dedi ol.
Energetıka vıse-mınıstri Á.Jamaýovtyń málimetinshe, qazirgi tańda Qazaqstan halqynyń 60 paıyzy gazǵa qol jetkizip otyr, bul shamamen 12 mıllıon adamdy quraıdy.
Astanany gazben qamtý jumystary da kezeń-kezeńimen iske asyrylyp jatyr. Qazir qaladaǵy gazben jabdyqtaý jelileriniń jalpy uzyndyǵy 750 shaqyrymdy quraıdy, 12,5 myń abonent gazǵa qosylǵan.
Jıyn sońynda B.Beısenǵalıev eldi gazben qamtamasyz etýde áleýmettik turǵydan osal toptardy qoldaý da mańyzdy ekenin aıtty. Jergilikti atqarýshy organdarǵa halyqty gazben jabdyqtaý jelilerine qosý shyǵyndaryn sýbsıdııalaý sharalaryn qaıta qaraý tapsyryldy.