Asataıaq – qazaq halqynyń ejelgi mýzykalyq aspaby. Asataıaqty ertede balgerler men baqsylar qoldanǵan. Ádette, olar asataıaqty qylqobyz ben dańǵyranyń únine qosa qoldanatyn bolǵan. Olar asataıaqty yrǵaqtatyp, silkip, shaıqap oınaıdy. Asataıaq emen, úıeńki, qaıyń, dolana sekildi qatty aǵashtardan jasalady. Betine ártúrli syldyr-kúldir, shýly dybys beretin temir salpynshaq, saqına, shyǵyrshyq taǵylady. Asataıaq týraly Shoqan Ýálıhanov pen belgili zertteýshi Bolat Sarybaevtyń eńbekterinde jazylǵan.
Búgingi kúni Abaı mýzeıiniń eleýli eksponattar qorynda saqtalǵan hakim Abaı tapsyrǵan kóne asataıaq bar. Mýzyka zertteýshileriniń aıtýynsha, aqynnyń 1885 jyly
Semeı qalasynda ashylǵan ólketaný mýzeıine tapsyrylǵan mýzykalyq aspap – elimiz mýzeılerinde saqtalǵan asataıaqtardyń ishinde kónelerdiń biri. Onyń uzyndyǵy – 128 santımetr. Saby jumyr aǵashtan turady. Aspaptyń basy sopaqsha japyraq pishindi, sheti ırek etip jasalǵan. Kóne muranyń eki jaq beti de áshekeılengen. Betindegi aǵashta arnaıy segiz oıyq bar. Olarǵa jez qańyltyrdan jasalǵan oıý-órnekterden turatyn sándik buıymdarmen áshekeıler ornatylǵan.
Joǵary jáne tómengi jaqtarynda eki metall áshekeı ornatylǵan. Ortadaǵy jezden soǵylǵan órnekterge toly qańyltyrda ilmekter bar. Arnaıy dybys shyǵaratyn salpynshaqtar taǵýǵa arnalǵan ilmekterdiń sany segiz. Olar sımmetrııaly turǵyda turaq tapqan. Ilmekterdiń ekeýinde ǵana salpynshaqtar saqtalǵan, onyń bireýi – temir, ekinshisi betine jez qaǵylǵan temirden jasalǵan. Ortańǵy tórt oıyqtaǵy jez naqyshtyń ortasynda úlken tas, ony aınala kishi korall tastarmen bederlengen. Asataıaqtyń dál ortasyna qaǵylǵan jez qańyltyrda da kishi korall tastardy baıqaýǵa bolady.
Asataıaqtyń syrtyna aldymen qyzyl mata, onyń ústine asataıaqtyń pishinin qaıtalaıtyn oıýly jez qańyltyr qaǵylǵan. Bet jaǵyndaǵy ár oıyqqa sáıkes jerlerinde dóńgeleı korall tastarmen kómkerilgen aına kózderi kórinedi. Ortasyna oıýlanǵan jez qańyltyr bekitilgen. Asataıaqtyń keı jerlerinde áshekeı tastardyń orny ǵana saqtalǵan, bekitilgen baǵaly tastardyń joǵalǵany, ýaqyt sheńberinde synyna syzat túskeni anyq.
Abaı oblysy