Úndistannyń Haıdarabad shtatyndaǵy mektepterdiń birinde otandasymyz Aıman Mamedalıeva qyzmet etedi. Bir qyzyǵy, bakalavr men magıstratýrany «Qazaq til men ádebıeti» páninen támamdaǵan ol Afrıkadaǵy qara domalaqtarǵa da aǵylshyn tilin ıgerýge kómektesken.
Eńbek jolyn Taraz qalasyndaǵy Bilim ınnovasııa lıseıinde bastaǵan Aımannyń Afrıkaǵa, odan keıin Úndistanǵa baryp sabaq berip júrgeni kim-kimge de qyzyq shyǵar. О́ıtkeni mundaı táýekelge árkimniń júregi daýalamaıdy. Onyń ústine ol jaqtaǵy oqýshylarǵa qazaqsha qamzol kıgizip, Abaı óleńin jatqa aıtqyzsa, keıipkerimizdiń osal bolmaǵany da.
– Afrıkaǵa qandaı jel aıdap apardy deısiz ǵoı? Ol jaqqa kúıeýimniń jumys babymen bardyq. Men shet tilinen sabaq berdim, sondaı-aq kitaphanada jumys istedim. Qyzyǵy men qıynshylyǵy qatar júrdi. Jalpy mundaǵy bilim júıesi eki túrli. Iаǵnı bul qurlyqtaǵy memleketter otarlaýshy elge qaraı yńǵaılanǵan. Mysaly, aǵylshyn otarynda bolǵan Tanzanııa, Nıgerııa, Kenııa syndy elderdiń damý qarqyny salystyrmaly túrde joǵary. Al fransýz otarynda bolǵan memleketter artta qalǵan. Men osy fransýz otaryndaǵy Orta Afrıka elinde boldym. Ol jaqtaǵy bilim júıesin bizdiń elmen salystyrýǵa kelmeıdi. Biraq óz deńgeıinde keıbir qyzyq oqytý ádistemeleri bar. Máselen, taqtaǵa sýret salyp, sabaq túsindirý barlyq synypta kezdesetin ádis. Odan bólek, afrıkalyqtar bıge beıim halyq qoı. Bizde adam qaıtys bolǵanda joqtaý aıtsaq, al mundaǵylar qaıǵyly sátte de bıleıdi. Sondyqtan osy ónerlerin oqytý kezinde taqyryppen oraılastyramyz. Taǵy bir aıta keterligi, fransýz tilinde eki nemese úsh árip qosylyp bir dybys beredi. Sol sebepti munda saýatty jazýǵa asa qatty mán beriledi, – deıdi ol.
Aıman Mamedalıevanyń aıtýynsha, elimizde alǵan bilimi men tájirıbesi shet memlekette kóp kómegin tıgizgen. Synypty toptarǵa bólip oqytý, olardyń bilgenin ortada talqylaý sekildi ádistemelik tásilderdi qoldanyp, oqýshylardyń da, oqytýshylardyń da kóńilinen shyqqan.
–Úndistanda túrik tilinen sabaq beremin. Bizdiń elmen salystyrsaq, birneshe ózgeshelik bar. Atap aıtsaq, onda sabaq maýsymda bastalady. Balalar eki toqsan ǵana oqıdy. Toqsan arasynda bir aptalyq demalys bar. Múmkin klımatqa da baılanysty shyǵar. Odan bólek, tańǵaldyrǵan dúnıe – kez kelgen oqýshynyń tórt tilde emin-erkin sóıleı alatyndyǵy. Bir balanyń hındı, ýrdý, telegý, aǵylshyn tilinde saırap turýy qalypty jaǵdaı. Úndistanda shetel azamaty aǵylshyn tilinen sabaq bere almaıdy. Sebebi ol eldiń tarıhyn jetik bilýi shart. Muǵalimge qoıar talaptary óte joǵary. Taǵy bir aıta keterligi, oqytylatyn pán bizdiń eldegideı kóp emes. Bas-aıaǵy 6 pán ǵana oqytylady. Oqýshynyń bilim deńgeıine qaraı durys júıelengen. Mektep 3 jastan bastalyp, 10-synypqa deıin oqytylady. Bala 11-12 synypty óz baǵytyna qaraı kolledjderde jalǵastyrady. Budan keıin ýnıversıtette oqıdy. Osy ýaqytta oqýshy óziniń qandaı mamandyqqa beıimdiligin anyqtap, durys sheshim qabyldaı alady. Demek mamandyqtan adasyp, orta joldan oqýyn tastap ketpeıdi, – deıdi A.Mamedalıeva.
Aıman tarıhı otanynan tysqary júrse de ulttyq qundylyqty dáriptep, eldegi bilim júıesinen habardar bolyp otyrady. Tipti sheteldegi tájirıbesin jınaqtap, «Bizge báımálim Bangı», «Úndistan úni» atty kitaptaryn jaryqqa shyǵarǵan.
– Ár pedagogke aıtar tilegim, balany shynaıy jaqsy kórińiz. Sabaq berip, synyptan shyǵyp ketýdi emes, oqýshynyń jan dúnıesimen syrlasýdy, ony barynsha tanyp, áńgimelesýge qushtar bolyńyz. Muǵalimdik jol – aýyr jol. Bul sala úlken kúsh-jigerdi talap etedi. Barshamyzǵa naǵyz ustaz bolý baqyty násip bolsyn. Shyǵarmashylyqta sarqylmas kúsh-qaırat tileımin. Alty alashqa qyzmet etýden láıim sharshamaıyq, áriptester, – dep Aıman Mamedalıeva elimizdegi barsha ustazdarǵa ystyq lebizin bildirdi.