Týrızm salasy turaqty damyp keledi

Primeminister.kz saıtynyń málimetine súıensek, 2024 jyldyń 9 aıynda ishki týrıster sany 562 myńǵa artyp, 6 mln adamǵa jetti. Shetelden keletin týrıster legi 11,5 mln adamdy qurady, bul 2023 jyldyń sáıkes kezeńindegi kórsetkishpen salystyrǵanda eki ese kóp. Onyń ishinde shetel­dik 969 myń týrıst ornalastyrý oryndaryna jaıǵasty. Bul kórset­kishter atqarylyp jat­qan jumystyń tıimdiligi men týrıs­tik baǵyt retinde elimizge qyzyǵý­shy­lyq­tyń artyp kele jatqanyn aıǵaq­taıdy.

Salanyń ekonomıkalyq kór­set­kishi de kóńil toǵaıtady. Or­na­lastyrý nysandarynyń jal­py kirisi 27%-ǵa ósip, 224 mlrd teń­­geni qurady. Ornalastyrý nysan­darynyń sany 306-ǵa ósip, 4315-ke jetti, al olardyń syıym­dylyǵy 18 myń tósek-orynǵa deıin artyp, 226 myńdy qura­dy. Bul elimizdiń ishki jáne halyq­aralyq týrısterdi qabyl­daýǵa daıyn­dyǵyn edáýir arttyrýǵa múm­­kindik beredi.

Týrızmge salynǵan ınvestısııa kólemi qarqyndy ósip keledi. 2024 jyldyń 10 aıynda olardyń kólemi 33,6%-ǵa artyp, 668,1 mlrd teńgeni qurady. Negizgi jobalar qatarynda aldyn ala quny 194 mlrd teńgeni quraıtyn Astana týrıstik aýdany bar, ol 2 myń­ǵa jýyq jumys ornyn ashyp, tolyq iske qosylǵanda jyl saıyn 10 mlrd teńge salyq aýdarymdaryn túsiredi. Jobanyń aıaqtalýy 2026 jylǵa josparlanǵan. Ekinshi joba – Mańǵystaý oblysyndaǵy Kaspıı Rıverasy, onda Premer-mı­nıstrdiń qatysýymen týrızm boıynsha halyqaralyq aýqymda forým ótti. Joba jaǵa­jaı demalys orny, golf qonaqúıi, vıllalar kesheni, akvapark jáne oıyn-saýyq ortalyǵy sııaqty birneshe bastama aıasynda «Jyly jaǵajaı» aýmaǵyn keshendi ıge­rýdi qamtıdy. Joba­nyń jalpy baǵalaý quny 137,4 mlrd teń­geni quraıdy, al jos­par­lan­ǵan iske asyrý merzimi – 2024–2026 jyldar.

Bıyl memlekettik qoldaýǵa maqul­danǵan ótinimder kólemi 3 esege artty. Tek 2024 jyldyń ózinde 37 týrıstik nysan men 6 týrıster tasymaldaıtyn avtobýsqa 2,1 mlrd teńge maquldandy.

Halyqaralyq yntymaq­tas­tyq­qa erekshe kóńil bólinedi. 2024 jyldy «Qytaıdaǵy Qazaqstan týrızmi jyly» dep jarııalaý atal­­ǵan salaǵa serpin berer ma­ńyz­dy qadam boldy. Qytaıdyń iri qa­lalarynda 30-dan astam is-shara ótti.

Sondaı-aq Dúnıejúzilik kóshpe­li­ler oıyn­da­rynyń Astanada ótýi halyqaralyq arenada mańyzdy oqıǵaǵa aınaldy. Oıyndarǵa 89 elden 2 700 qatysýshy jınaldy. «Astana – Arena» jáne «Qazanat» ıppodromy sııaqty sport nysandaryn qaıta jańartý qalanyń ınfraqurylymyn jaqsartty.

2024 jyldyń sońyna deıin jalpy quny 120,4 mlrd teńgeni quraıtyn 119 ınvestısııalyq jobany aıaqtaý josparlanyp otyr, bul 1 319 jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Negizgi bastamalar qataryna Túrkistandaǵy «Medina Palace» qonaqúıiniń qurylysy men jańa qonaqúı ny­sandaryn qosý arqyly «Aqsý – Jabaǵyly» shıpajaıyn jań­ǵyrtý kiredi.

El óńirlerinde týrızmdi damytýǵa erekshe kóńil bólinip otyr. Shyǵys Qazaqstan oblysy Glýbokoe aýdanynda glem­pıng alań­dary men qonaqúıler qurý arqyly 10 myń aýyl turǵy­nyn qosymsha jumyspen qamtamasyz ete­tin agrotýrızmdi damytýǵa erekshe kóńil bólinip otyr. Ulttyq parkter aýmaq­taryndaǵy ınfra­qu­ry­lymdy damytýǵa ar­nalǵan qonaqúılerdi jikteý júıe­sin jańartý jáne jergilik­ti atqa­rý­shy organdar ókilet­tik­terin keńeı­tý josparlanǵan.

Aqmola oblysynda bıylǵy 9 aı qorytyndysy boıynsha óńirge kelgen týrıster legi 1 mln-nan astam týrıstke jetti, onyń ishinde 404,7 myń adamǵa ornalastyrý oryndary qyzmet kórsetti. Býrabaı kýrorttyq aımaǵyna 932 myń adam keldi. Týrızm salasynan bıýdjetke túsetin salyqtyq túsim mólsheri 3,1 mlrd teńgeni, ósim 30%-dy qurady. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınves­tısııa kólemi 23,1 mlrd teńgeni qurap otyr.

Almaty oblysynda 2024 jyl­dyń 9 aıynda týrıster sany 384,1 myń adam­dy qurady, bul 2023 jyldyń sáı­kes kezeńimen salystyrǵanda 19%-ǵa kóp (322,3 myń adam). Negizgi kapı­tal­ǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 24,4 mlrd teńgeni qurady. Týrıstik salany da­mytýdyń 2023–2029 jyl­darǵa arnalǵan beki­tilgen tujy­rymdamasy sheńberinde Túrgen shatqalynan Qaske­leń shatqalyna deıin taý shańǵysy bazalaryn qurý men jańǵyrtýdy qamtıtyn keshendi jospar ázirlenip jatyr.

Almaty qalasynda 9 aıdyń qorytyn­dysyna sáıkes, 2024 jyly týrısterdiń jalpy sany 14%-ǵa (2023 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda) ósip, 1,7 mln adamǵa jetti. Sheteldik týrıs­ter sany 24%-ǵa ósip, 507,5 myń adamǵa jetti. Ishki týrıster sany 1,2 mln adamdy qurady, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńi­­men sa­lys­tyrǵanda 1,1%-ǵa artyq. Týrıs­ter leginiń artýy negizgi ka­pı­­talǵa ınvestısııanyń ul­ǵaıýy­men qatar júredi. 2024 jyl­dyń 10 aıynda 29,3% ósimmen 86,6 mlrd ­teńge ınvestısııa tartyldy. Týrızmnen túsken salyq tú­simderi 76,9 mlrd teńgeni qu­rady, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 2 ese­ge joǵary. Qa­­la­­­nyń týrızm sala­­synda 83,1 myń adam jumyspen qam­tylǵan. 2024 jyly Almatyda jeke qarajat esebinen 25 týrıstik nysan ashyldy, atap aıtqanda, 15 qonaqúı, 4 glempıng alańy, 4 jataqhana jáne 2 qonaqúı. Sondaı-aq jeke ınvestısııa ese­­binen 2027 jylǵa deıin 339,5 mlrd teńgege qonaqúı qurylysy bo­ıynsha 30 jobany aıaqtaý jáne 125 mlrd teńgege 29 týrıstik nysan salý josparlanyp otyr.

Batys Qazaqstan oblysyn­da 2023 jyldyń 9 aıymen salys­tyr­ǵanda óńirge kelý­shiler sa­ny­nyń 18%-ǵa artqany baıqa­lady. Týrızm salasynda 2024–2026 jyldarǵa jalpy quny 25 mlrd teńgeni quraıtyn 14 jobadan turatyn pýl qalyptastyryldy. Bıylǵy 10 aıdyń qorytyndysy boıynsha týrızm salasyna tar­tylǵan ınvestısııa kólemi 14,5 mlrd teńgeni qurady, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salys­tyrǵanda 47%-ǵa artyq.

Jetisý oblysynda týrızm sala­syn damytý 5 negizgi baǵyt: Alakól jáne Balqash kólderi, «Altyn-Emel» jáne «Jońǵar-Ala­taý» ulttyq parkteri, son­daı-aq Jońǵar Alataýy taý silemi áleýetine negizdelgen. 2024 jylǵy 9 aıda týrıstik nysan­darǵa 253 myńnan astam adam kelgen, bul 2023 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 15%-ǵa artyq. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi bıyl 9,4 mlrd teńgeni qurady. Úsharal áýejaıynyń ushý-qoný jolaǵyn rekonstrýksııalaý jumysy aıaqtaldy, «Tal­dy­qorǵan – Úsharal» avtomo­bıl jol­darynyń (313,5 shaqy­rym) asfalt­­­­­­­beton jabyny qam­ta­masyz etildi, «Talgo» júrdek poıyzy iske qosyl­dy.

Qaraǵandy oblysynda týrızm salasynda kór­se­tilgen qyzmet kólemi – 7 mlrd teńge nemese ótken jyldyń sáıkes kezeńi kórsetkishimen sa­lys­tyrǵanda – 75%. Salaǵa qu­ıylǵan ınvestısııa 17,4 mlrd teń­geni qurady. Jyl basynan beri jalpy quny 4,1 mlrd teńge bolatyn 7 ınvestısııalyq joba iske qosylyp, 23 jumys orny ashyldy.

Qyzylorda oblysy 116,6 myń týrıst qabyl­dady. Týrızm salasyna quıylǵan ınvestısııa kólemi – 26,1 mlrd teńge, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salys­tyrǵanda 40,5%-ǵa artyq.

Mańǵystaý oblysynda 2024 jyldyń qańtar-qyrkúıek aıla­ryndaǵy resmı derekke sáı­kes oblysqa 367,4 myń týrıst kelgen, bul ótken kezeńmen salystyrǵanda 13%-ǵa artyq. О́ńirde kórsetilgen týrıstik qyz­metterdiń jalpy quny 15,2 mlrd teńgege jetip, 34,7%-ǵa ósti. Týrızm salasyna qu­ıyl­­ǵan ınvestısııa kólemi – 6,6 mlrd teńge, bul ótken jyldyń sáı­kes kezeńi­­men salystyrǵanda 50%-ǵa artyq.

2024 jyly jalpy ınvestısııa kólemi 8,5 mlrd teńgeni quraıtyn 3 joba iske qosyldy, bul 80 ju­mys ornyn ashýǵa múmkindik berdi.

Ulytaý oblysynda ornalastyrý oryn­da­­­ryn­da qyzmet kórsetilgen tý­rıs­­­­­ter sany 21,2 myńnan asty, onyń ishinde 732-den astamy – sheteldik týrıst. ­­Ornalastyrý oryndarynda kór­­setilgen qyzmetter ótken jyl­dyń sáıkes kezeńimen salys­tyr­ǵanda 23,5%-ǵa artyp, 497,9 mln teńgeden asty. Týrızm salasyna tartylǵan ınvestısııa kólemi – 2 mlrd teńge, bul ótken jyldyń sáıkes ke­zeńi­men salystyrǵanda 50,6%-ǵa artyq. Sonymen qatar 1 mlrd teńge somasyna 3 qonaqúı kesheni iske qosyldy. 2025 jyly jalpy quny 1,5 mlrd teńgeni quraıtyn eki qonaqúıdi paıdalanýǵa berý, tarıhı oryndar boıynsha jeńil ınfraqurylym men dalalyq navıgasııa ornatý josparlanýda. Sondaı-aq jeke ınvestısııalar esebinen 2025 jyly Tasbulaq bulaǵy aýmaǵyn abattandyrý jáne Sátbaev qalasynan Joshy han jáne Dombaýyl keshenine deıin quny 12,5 mlrd teńgeni qu­raı­tyn tas jolyn salý ju­mys­tary da qarastyrylǵan.