Senim údesi – jaýapkershilik

Keıingi jyldary oblys óner­kásibinde aýqymdy ınvestı­sııa­lyq jobalar iske asyryldy. Bilim berý, densaýlyq saqtaý salalary ilgerilep, halyqtyń ómir súrý sapasy jaqsaryp keledi. «Memleket basshysy atap ótkendeı, biz «Myqty óńir – myqty el» qaǵıdatyna sáıkes jumys isteýimiz kerek. Sondyqtan barlyq is-áreketimiz ekono­mı­kanyń negizgi salalaryn turaqty damytýǵa, óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa, bastysy, halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartyp, turaqty jumys­pen qamtamasyz etýge baǵyttalyp otyr», dedi ákim.

Bıyl oblystyń negizgi makro­eko­nomıkalyq kórsetkishteri joǵary. Aýyl sharýashylyǵy­nyń kórsetkishi 19,4%, qurylys – 14,1%, jeke ınvestısııalar – 10,7%, saýda – 9,9%, kólik qurastyrý – 5,3%, turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý 4,1 paıyzǵa ósken. Ortasha jalaqy mólsheri 13,3%-ǵa joǵarylap, 329 131 teńgege jetken. 17 myń jańa jumys orny qurylyp, jumyssyzdyq deńgeıi 4,6 paıyzǵa tómendegen. Turmysy tómen, ataý­ly áleýmettik kómek alatyn otbasylar da aıtarlyqtaı azaıǵan. Byltyr óńirde 3464 otbasy ataýly áleýmettik kómek alyp kelse, bıyl olardyń sany 2356-ǵa deıin kemigen.

Ákim óńir ekonomıkasy­nyń árbir salasyna jeke toqta­lyp ótti. Oblys ónerkásibiniń kólemi búginde 2 600 mlrd teńge­ge jet­ken. Taý-ken baıytý sala­syn­da aıtarlyqtaı ósim bar. Bul salany ári qaraı damytý maqsatynda «Qarmettiń» Lısakovtaǵy fılıalyn qaıta jańǵyrtý kózdelip otyr. Buǵan 123 mlrd teńge ınvestısııa tar­tylady. Jańa joba boıynsha mun­da jylyna 2,5 mln tonna metall óndirilmek.  

«Bıyl avtomobıl óndirisinde 4 joba iske asyryldy. «Hongqi», «Shkoda» avtokólikteriniń jańa jelisi iske qosyldy. «Shevrolet onıks» avtomobılderin usaq torapty qurastyrý jobasy júzege asyryldy. Bul aýqymdy jobaǵa 33,7 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Tórtinshi joba – plastık boıaý sehyna 6,7 mlrd teńge ınves­tısııa salyndy. Búginde 100 adam jumys istep jatqan sehta jylyna avtomobıl óndirisine qajet 64 myń plastık buıymdar boıalady», dedi Q.Aqsaqalov.

Bıyl oblysqa 500 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa tartyl­ǵan. Qomaqty qarjy ındýstrııa­lyq, ınnovasııalyq jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan. Qos­tanaıda eki birdeı zaýyt iske qosyldy. Birinshisi – jylyna júk kólikterine qajet 45 myń tonna quıma óndiretin sho­ıyn quıý zaýyty. Kásiporynǵa 78,2 mlrd teńge qarjy salyndy. Zaýytta qazir 500 adam jumys istep jatyr. Sonymen qatar munda júk tehnıkasynyń avto­kom­ponentterin shyǵarý, júk avtomo­bılderiniń jetekshi bel­demesiniń redýktoryn oqshaý­laýdy tereńdetý jobalary iske asyrylyp jatyr. Bıyl iske qosyl­ǵan ekinshi zaýyt temirjol vagondaryna arnalǵan prýjınalardy shyǵarady.

«О́ńirde jalpy somasy 2,3 trln teńgege 38 ınvestısııa­lyq jobadan turatyn pýl qalyptas­tyryldy. Jobalardy júzege asyrý barysynda 9,7 myń jumys orny qurylady. Bıylǵy ınvestısııa kólemi byltyrmen salystyrǵanda 24%-ǵa artyq. Aıta keterligi, ınvestısııanyń 77%-y – jekemenshik. Osylaısha, eki jylda óńirge 1 mlrd dollardan astam tikeleı shetel­dik ınvestısııa tartyldy», dedi óńir basshysy.

О́ńirde sońǵy eki jyl ishinde 12 ındýstrııalyq joba iske asyryldy. Jobalarǵa 152 mlrd teńgeniń ústinde ınvestısııa salynyp, eki myń jumys orny ashyldy. Jańa ashylyp jatqan jumys oryndarynyń sany jóninen oblystaǵy eń iri joba – «KIA» avtokólikterin shyǵaratyn avtomobıl zaýyty.  Kásiporyn iske qosylǵan soń 1,5 myń jumys orny ashylady. Qazir zaýyttyń qurylysy qarqyndy júrip jatyr. 2023 jyly qarasha aıynda bastalǵan qurylys jumystary nebári bir jarym jyldyń ishinde aıaqtalyp, kelesi jyly alǵashqy avtomobıl konveıerden shyǵady dep josparlanyp otyr.  

О́ńirdiń kólik-logıstı­ka­lyq keshenin damytý maqsatyn­da Qostanaıda qurǵaq port salynady. Jobanyń qýattylyǵy jylyna 400 myń konteınerdi quraıdy. Investısııa kólemi – 52 mlrd teńge. 700 jumys orny ashylady. Bul halyqaralyq kólik-logıstıkalyq hab Qostanaı oblysy arqyly konteınerlik tasymaldaý kólemin bes esege arttyrýǵa múmkindik beredi.

Nesıelendirýdiń qolje­tim­diligin arttyrý maqsatynda 2023 jyly oblysta «Bıznes-Kómek» óńirlik baǵdarlamasy iske qosyl­ǵan. Atalǵan baǵdarlama Arqalyq qalasy men Jangeldi, Amangeldi aýdandarynyń kásip­kerlerine jyldyq syıaqysy 1% bolatyn nesıe alý múmkindigin beredi.

«Baǵdarlama naqty ekonomıka sektoryn qoldaýǵa, eksportty arttyrýǵa baǵyttalǵan. Búgingi tańda baǵdarlama aıasynda 28 joba maquldanyp, onyń 24-ine  nesıe berildi. Qazir nesıe­lik baǵdarlamany Amangeldi aýdanynyń kásipkerleri tıimdi paıdalanyp jatyr. Odan keıin Jangeldın aýdany men Arqalyq qalasynyń kásipkerleri aldy. Osy nesıeni alǵan 16 sharýa qojalyǵynda mal basy eki ese kóbeıdi. Bes-alty fermer mal qorasyn salyp aldy. Arqalyqta bir kásipker tigin sehyn ashty. Bul joba ońtústik óńirdegi aýdan­dar úshin óte tıimdi. О́ıtkeni kásipkerlerge qajetti resýrs­tar­ǵa qol jetkizip, naryqtaǵy óz pozısııalaryn nyǵaıtýǵa, aımaqtyń ekonomıkalyq damýyna úles qosýǵa múmkindik bere­di. «Bıznes-Kómek» bastamasy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý júıesi­niń mańyzdy elementine aınalyp, Qostanaı oblysynda ósý men ınvestısııanyń jańa kókjıek­terin ashty», dedi ákim.

Aımaqta úsh jyl ishinde agroónerkásip keshenindegi qaıta óńdelgen ónimder úlesin 70%-ǵa deıin arttyrý týraly Memleket basshysynyń tapsyrmasy josparly túrde oryndalyp jatyr. Osy maqsatta bıdaıdy tereń óńdeý zaýytyn salý jobasy júzege asyryldy. Zaýyt álemdik naryqta úlken suranysqa ıe glıýten, krahmal, bıoetanol, lızın sııaqty biregeı ónimderdi shyǵarýdy jos­parlap otyr. Investısııalar 70,0 mlrd teńgeni quraıdy, jylyna 415,0 myń tonna óńdelgen bıdaı óndiretin qýattylyqqa ıe bolady, 650 jumys orny qurylady. Sút ónimderin óndirýdi arttyrý maqsatynda alty zamanaýı joǵary tehnologııalyq sút-taýar fermalarynyń qurylysy bas­taldy. Sonymen qatar jylyna 10 myń tonna daıyn ónim shy­ǵaratyn 20 jańa túrdegi irim­shik óndirisi kesheni ashyldy. Zaýyt iske qosylǵannan keıin oblys­ta óńdelgen súttiń úlesi 60%-ǵa jetedi. Kásiporynǵa salynǵan ınvestısııa kólemi – 7,2 mlrd teńge shamasynda.

О́ńirde tabıǵı gazǵa suranys joǵary, sondyqtan kógildir otyn tapshylyǵy bar. 2019 jyldan beri jańa tutynýshylar men kásipkerlik nysandaryn qosýǵa ruqsat berilmeı otyr. Alaıda bul másele sheshimin tabatyn kún alys emes. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Aqtóbe oblysynan Qostanaıǵa deıin magıstraldyq gaz qubyryn tartý josparlanyp, oǵan 500 mlrd teńge kóleminde qarjy qarastyrylǵan. «Bul – Táýelsizdik alǵannan bergi óńirdegi eń iri joba. Ol ómirdiń barlyq salasyna áser etip, iri ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik týǵyzady», dedi aımaq basshysy.

Sońǵy jyldary Qostanaı ob­lysy balamaly energetıkany damytýda eleýli qadam jasa­dy. Paıdalanýǵa berilgen jańar­tylatyn energııa kózderiniń qýaty eki esege jýyq, 2022 jylǵy 50 MVt-dan 2024 jyly 98 MVt-ǵa artty. Mundaı nátıje jańa jel elektr stansalaryn salý, ony iske qosýdyń nátıjesinde múmkin bolyp otyr.

Bıyl óńirdegi jergilikti mańy­zy bar joldardy jóndeýge 36,6 mlrd teńge bólindi. Bul 2022 jylmen salystyrǵanda 2,8 ese kóp. Búginde Qostanaı, Aqmo­la oblystary arqyly ótetin respýb­lıkalyq mańyzy bar «Jezqazǵan – Petropavl» avtojolyn jóndeý jumystary júrip jatyr.

«Jobanyń júzege asyrylýy elimizdiń ońtústik aımaqtarynyń kólik-logıstıkalyq áleýetin arttyryp, ońtústik oblystardan, sondaı-aq О́zbekstan men Qyr­ǵyzstannan Astanaǵa deıingi joldy 600 km-ge, Qostanaı men Petro­pavl qala­laryna deıingi joldy 450 km-ge deıin qysqartýǵa múmkindik beredi. Oblystyń kólik ınfraqurylymyna 73,8 mlrd teńge bólindi. Bul 2022 jylmen salystyrǵanda 72%-ǵa kóp», dedi Q.Aqsaqalov.

Oblysta ınternet qýaty artyp, baılanys sapasy da edáýir jaqsardy.  2023 jyly iri ope­ra­tor­larmen ınternet sapasy tómen 161 aýyldy mobıldi 4G baı­lanysymen qamtamasyz etý jóninde birlesken áriptestik týraly memo­randýmǵa qol qoıyl­ǵan. 1 mlrd teńge qarjyǵa 50 aýyl­­ǵa ınternet taratatyn anten­na-dińgek ornatyldy. Aldaǵy eki jyl ishinde taǵy 50 eldi meken­di sapa­ly ınternet baılanysy­men qamtamasyz etý kózdelip otyr. 

Qostanaı oblysy