Arystandaı arýaqty Muhtar Maǵaýın ultynyń adal perzenti edi. Bar sanaly ǵumyryn qazaqtyń azattyǵy men teńdigi jolyna arnaǵan Alash zııalylary sııaqty kúlli ǵumyryn qazaq ádebıetiniń bıik bolýyna, ór bolýyna, tór bolýyna qyzmet qylǵan altyn aıdarly ul boldy. Sońyna sarqylmas qazyna qaldyrdy. Onyń basy óz janynan artyq súımese kem súımegen hakim Abaı men dana Sháhkerim týraly tereń maǵynaly tolǵaýlardan bastap, sońy Shyńǵys qaǵan men Altyn Orda dáýirimen tebirenetin epos-esse bolyp tııanaq tapty.
Kórkem ádebıettiń kókjıegin keńeıtýge «Tazynyń ólimi» povesimen aıǵaılatyp, moıyndatyp kelip edi. Ilııas aǵasyndaı (Esenberlın) qazaq tarıhı romandarynyń ishinde qaıtalanbas has stıldi «Alasapyran» romanyn týdyrdy. Ázirge mundaı kórkem kesteli, aıryqsha kompozısııaly, otarshyldyqtyń qan-jynyn barynsha sheberlikpen ashyq aqtaryp tastaǵan tarıhı romandy qazaq qalamgerleri arasynan eshkim de jaza almaǵany aqıqat.
«Qobyz saryny» sanasyn sáýlelendirgen, tanymyn tereńdetip, tarıhı jadyn kemeldendirgen jazýshy sony mánerli «Sary qazaq» pen sheberlik úlgisi etip «Shaqan-Sheri» romandaryn, jigittik shaǵynda jazǵan «Qara qyz» ben «Jylandy jaz», «О́mir jyryndaı» povesteri men egde tartqan shaǵynda Tolstoı sııaqty «Góteniń mahabbaty» men «Kesik bas» hıkaıattaryn berdi. «Áıel mahabbaty» men «Arhıv hıkaıasy» sekildi qanshama qalpy bólek áńgime týdyrdy.
Álbette, ol – tek Maǵaýınge tán qaıtalanbas stıl edi.
Muhań shyǵarmalarynda qazaq ultyna qylaý juqtyrmaıdy. Sýretkerlik bolmysy da sondaı taza. Shubartaý men Baqanas dalasynyń aýasyndaı káýsar da saf, Ertistiń sýyndaı móldir de tunyq. Endi sonymen sýsynda, oqyrman qaýym!..
Baqul bol, el abyzy! Qosh bol, asyl aǵa! Siz Alash tórindesiz!
Asqar ALTAI,
jazýshy