Jol sapasyna mán bermegender jazalandy

«Anyqtalǵan aqaýlar bo­ıynsha merdiger men tehnı­kalyq qadaǵalaý mekemelerine hat­tama toltyryldy. Tehnıka­lyq qadaǵalaýshynyń bi­reýi­ne aıyppul salyndy. Mer­diger esebinen 1,4 mln teńgege jol jabyny qaıta tóseldi. Sonymen qatar byltyr megapolıstegi jalpy uzyndyǵy 227 km bolatyn 310 kóshede kúrdeli jáne ortasha jóndeý júrgizildi. Qurylys jumystarynyń nátıjesinde 247 kóshe men 1 kópir paıda­lanýǵa berildi. Qazir qala jol­darynyń jaqsy jáne qana­ǵattanarlyq jaǵdaıy 75%-ǵa jetti», deıdi «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» RMK Shymkent qalalyq fı­lıa­lynyń bólim basshysy Qaırat Shákirov.

Mekeme anyqtaǵan aqaýlar – asfaltbeton qospasynyń nasharlyǵy, asfaltbeton ja­bynynyń tyǵyzdalý koef­fısıenti men sýǵa tózimdi­liginiń talapqa saı bolmaýy, jol belgileri, jol qu­ry­ly­syndaǵy temirbeton buıym­daryn paıdalanýdaǵy olqy­lyqtar men jol negizindegi tyǵyzdyqtyń jetkiliksizdigi.

Mamannyń aıtýynsha jol-qurylys materıaldarynyń talapqa saı kelmeýine birne­she jaǵdaı áser etedi. Birin­shi sebep – qurylys tehnologııa­synyń durys oryndalmaýy men materıaldarǵa kiris baqy­laýdyń júrgizilmeýi. Al kiris baqylaýdy júrgizýge merdiger mekemeniń jeke zerthanalary jaýapty. Eger ózderinde bolmasa basqa kez kelgen shart jasasqan jeke zerthanada tekserýge múmkindik bar. Mekemeniń tehnıkalyq baqylaý bólimi nemese tehnıka­lyq qadaǵalaý uıymy da kiris baqylaýyn júrgize alady.

Mysaly, qıyrshyq tas pen qum negizinen karerde óndiriledi. Karerdi basqara­tyn fırma ónimin satý úshin onyń sapasyn únemi tekserip otyrýy qajet. Odan bólek, karerden qurylys materıa­lyn satyp alǵan merdiger kom­panııa jeke zerthanasynda ónimdi qabyldamaı turyp synaqtan ótkizip alýy kerek. Qurylysqa arnalǵan ónimdi belgili bir jobaǵa qoldanar aldynda tehnıkalyq qadaǵalaý mekemesi ony qaıta tekseristen ótkizedi. Osylaısha, baqylaý tizbegi úzilmeı, qatań túrde jalǵasyn tapsa jol-qurylys materıaldary mindetti túrde sapaly bolmaq.

Jol salýda kemshilikterge jol bergen kompanııalardyń keıbirin mysalǵa keltirsek. Máselen, A-2 avtomobıl jolyn qaıta qurý jobasy­nyń Shymkent shekarasynan Báıdibek bı dańǵyly qıylysyna deıingi aralyqty qamtıtyn jol qurylysynyń VII kezeńinde tehnıkalyq qadaǵalaýshy – «Turan qury­lys» JShS; Osy tas jol qu­rylysy jobasynyń megapo­lısti aınalyp ótetin VIII kezeńinde jumysyn sapaly atqarmaǵan «Alem Trans Jol» JShS jaýapqa tartyldy. 

Qaırat Shákirovtiń aı­týyn­sha, jol sapasynyń tez nasharlaýynyń negizgi sebebi – jolǵa qoldanylatyn ár materıaldyń óz kezeńimen jeke-jeke tekserilmeýinde.

«Ekinshiden, asfaltbeton daıyndaıtyn zaýyttar óz qyzmetin durys atqarsa qurylys materıaldary da talapqa saı bolyp shyǵar edi. Osy rette zerthanalyq baqy­laýdan ótken asfaltbe­ton qospasyn bekitilgen nusqaý­lyqpen shyǵarý óte mańyzdy. Máselen, tehnıkalyq shart boıynsha asfaltbeton qospa­synyń zaýyttan shyqqan kez­degi temperatýrasy shekti normasyn saqtaý kerek. Ystyq asfalttar úshin ol orta eseppen 150oS aınalasynda bolady. Sonymen birge asfaltty jolǵa tóseý barysynda da tehnologııalyq talaptardy saqtaý sapaǵa tikeleı áser etedi. Qysqasy tyǵyzdaýshy tehnıkanyń massalary, júrý jyldamdyǵy, júrý sany, as­falttósegish mashınanyń tósegish plıtasynyń qyzdyrý temperatýrasy, asfaltbeton qabattarynyń arasyna shashylatyn bıtýmdy emýlsııanyń sapasy, qorshaǵan orta temperatýrasy men aýa raıy sekildi kóptegen jaǵdaı jol qurylysynyń barysyna óz áserin tıgizedi. Sondyqtan merdiger kompanııa men teh­nıkalyq qadaǵalaýshy mekeme osy atalǵan sebepterdiń barlyǵyn bilip, árdaıym jaǵdaıǵa qaraı eskerip otyrýlary shart», deıdi.

2025 jyly jolǵa qatys­ty 15 nysan boıynsha qury­lys pen qaıta jańǵyrtý jumys­tary qolǵa alynady. 2 nysanda kúrdeli qurylystar josparlanyp otyr. 37 kóshe ortasha jóndeýden ótkiziledi dep josparlanǵan.

ShYMKENT