Otandyq óndiristi júıeli qoldaý jalǵasady

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ekonomıka ósiminiń negizi retinde otandyq óndiris­ti damytýdyń mańyzdylyǵyna aıryq­sha mán berip keledi. Osy oraıda Úkimet otandyq ta­ýar óndirýshiler báseke­ge qabiletti bolýy úshin olardyń óndiris­tik júktemesin arttyrýǵa baǵyttalǵan elshilik qun­dylyqtardy damytý tetikterin iske qosyp jatyr. Qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde ótken jyldan bastap óńdeýshi sektor ónim shyǵarý kólemi jaǵynan taý-ken salasyn basyp ozǵanyn atap kórsetýge bolady. Osy qarqyndy údete túsý qajettigi atap ótildi.

О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaevtyń aıtýynsha, bıylǵy qańtar-sáýir aıynyń qorytyndysy boıynsha óńdeý ónerkásibi 7,2% deńgeıinde ósim kórsetti. Eń joǵary ósim mashına jasaý – 111,2%, hımııa ónerkásibi – 111,2%, qurylys ındýstrııasy – 112,9% jáne jıhaz óndirisi  114,8% salalarynda baıqalady.

Jalpy, bıylǵy 5 aıda memlekettik organdar otandyq taýar óndirýshilermen 303 mlrd teńge bolatyn 96 myńnan astam kelisimshartqa otyrdy. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 3 ese joǵary.

Otandyq óndiristi qoldaýdyń naqty qadamy dep memlekettik satyp alý merziminiń qysqartylǵanyn aıtýǵa bolady. Buǵan deıin konkýrs ótkizýge jáne satyp alý jeńimpazyn anyqtaýǵa shamamen 2 aı ýaqyt ketetin. Qarjy vıse-mınıstri Dáýren Keńbeıildiń aıtýynsha, jańa zańnama negizinde reıtıngtik baldyq júıe boıynsha merdiger bes kúnde tańdalynyp alynady. Al konkýrs boıynsha merdiger on kúnde anyqtalady. Merzimdi qysqartýmen qosa, satyp alý úderisi de ońtaılandyrylǵan.

Sondaı-aq otandyq taýar óndirýshilerdiń biryńǵaı tiziliminiń jasalýyna nazar aýdaryldy.  Baza memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerin biriktirý arqyly sıfrlyq sheshimder negizinde qurylady. Premer-mınıstr otandyq adal óndirýshiler tizilimge avtomatty túrde qosylatynyn atap ótti. О́z kezeginde «jalǵan óndirýshiler» bul tizilimge ene almaıdy.

«Jańadan ótinish berýshiler qarapaıym ótinishtiń jáne avtomatty sıfrlyq tekserý negizinde eshqandaı bıýrokratııasyz qosyla alady. Sarapshylardy shaqyrý men basy artyq tekserýlerden ótýdiń jáne kóp qaǵaz toltyrýdyń qajeti bolmaıdy. Barlyǵy sıfrlyq rejimde, adamnyń qatysýynsyz júrgiziledi. Osyny basa aıtqym keledi. Bul sapaly baqylaýdy qamtamasyz etip, mindetin adal atqarmaıtyn taýar óndirýshilerdi anyqtaýǵa múmkindik beredi. Kelesi jyldyń 1 qańtarynan bastap tizilim naqty otandyq óndirýshini anyqtaý tetigine aınalady»,  dep atap ótti O.Bektenov.

Iri kásiporyndar ózderiniń aınalasynda ShOB beldeýin qura otyryp, Elishilik qundylyq baǵdarlamalaryn qabyldaýy qajet. Osy jaǵdaıda ǵana bıznes memlekettik qoldaýǵa ıe bolady.

Elishilik qundylyq baǵdarlamalary otandyq kásiporyndardan tikeleı satyp alýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Bul olardy shoǵyrlandyrý arqyly jańa óndiristerdi keńeıtýge jáne qurýǵa yntalandyrady. Sonymen qatar el ishindegi óndiristik tizbekterdi keńeıte otyryp, otandyq kompanııalardyń arasyndaǵy kooperasııany damytýǵa jaǵdaı jasaý qajettigi atap ótildi. 

Kásiporyndardyń ózara tıimdi is-qımylynyń arqasynda ǵana el ishinde tolyqqandy óndiristik sıkl qurýǵa bolady. Nátıjesinde, ımport pen óndiristik shyǵyn kólemi azaıyp, otandyq taýarlardyń básekege qabilettiligi men olarǵa degen suranys artady.

«Elishilik qundylyqty damytý jańa óndiristerdi qurý ǵana emes, bul – jańa tehnologııalar transferti, ǵylymdy damytý, jańa jumys oryndary men jańa quzyretterdi qalyptastyrý. Mundaı tásil elimizdiń eksporttyq áleýetine oń áserin tıgizip, ekonomıkany ártaraptandyrýdy, halyqty jumyspen qamtý men ál-aýqatynyń ósýin qamtamasyz etedi», dep atap ótti O.Bektenov.

«Samuryq-Qazyna» AQ basqarma tóraǵasy Nurlan Jaqypov otandyq taýar óndirýshini satyp alýdy qoldaý bo­ıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandady. «2024 jyly otandyq taýar óndirýshilermen 1,1 trln teńgeden astam somaǵa sharttar jasaldy. Jobalardyń arqasynda elimizge 150 mlrd teńgeden astam ınvestısııa tartylatyn bolady», dep atap ótti N.Jaqypov.

Úkimet basshysy otandyq óndiristiń ósýin odan ári yntalandyrý úshin qajetti sharalar týraly másele kóterdi. Atap aıtqanda, Premer-mınıstr «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy tóralqa tóraǵasy Raıymbek Batalovtan «Otandyq óndiristiń ósýin yntalandyrý úshin taǵy qandaı birlesken bastamalar qajet?» dep surady. Buǵan UKP basshysy jalpy qabyldanǵan sharalardyń, onyń ishinde ulttyq rejimnen bosatýdyń óńdeýshi ónerkásipke oń áserin tıgizgenin atap ótip, bul sheshim úshin bıznes atynan alǵysyn bildirdi.

«Bárimiz de ortaq isti atqaryp otyrmyz, otandyq taýar óndirýshilerdi jumysqa tartamyz, tásilderimiz ǵana ártúrli. Bıznes úshin munyń bári ártúrli aqparattyq júıelerdi izdeý jáne baǵdarlaný qıyn. Osyǵan baılanysty taýarlardy, jumystar men qyzmetterdi, onyń ishinde ınjınırıngtik qyzmetterdi qoldaý arqyly ashyqtyq pen obektıvtilik úshin Ulttyq ekonomıka mınıstrligi bekitetin jáne ázirleıtin Bıznestiń sıfrlyq kartasynda jańa tásilderdi pysyqtaýdy usynamyz. Biz munyń bárin bir modýlge, ıaǵnı «Matrısa» modýline aınaldyrýdy usynamyz. Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń gmk.eoz platformasynyń satyp alýy mysalyn paıdalanamyz», dedi R.Batalov.

Úkimet otyrysynyń qorytyndysy bo­ıynsha Premer-mınıstr tıisti vedomstvo basshylaryna naqty tapsyrma berdi. Atap aıtqanda, Qarjy mınıstrligi Sıfrlyq damý jáne О́nerkásip mınıstrlikterimen birlesip, 2026 jyly 1 qańtardan bas­tap otandyq taýar óndirýshiler tizilimi­niń avtomattandyrylǵan júıesin iske qosýdy qamtamasyz etýge tıis. 1 tamyzǵa deıin barlyq múddeli memlekettik organ men kvazımemlekettik sektor satyp alýdy retteıtin zańǵa táýeldi aktilerdi sáıkestendirýi kerek. Al О́nerkásip mınıstrligi Ulttyq ekonomıka jáne Qarjy mınıstrlikterimen birlesip, ónerkásiptik kásiporyndar úshin, sonyń ishinde arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq aımaqtarda ınfraqurylym salýdy qarjylandyrý jóninde sharalar qabyldaıdy. Sonymen qatar atalǵan vedomstvoǵa ozyq tehnologııalyq sheshimderdi paıdalaný arqyly ımport almastyratyn óndiristerdiń ósýin qamtamasyz etý úshin kásiporyndar arasyndaǵy ónerkásiptik kooperasııany damytý jóninde naqty sharalar ázirleý tapsyryldy.