Ivan Kýlıkov 40 jyl boıy Rýdnyıdaǵy ken óndirisinde eńbek etip keledi. 37 jyl burǵy ustap, jer qatparyn úńgigen kenshi keıingi jyldary tereńde jatqan kenish joldarynyń ústin baǵanmen tirep, tóbesin ustap turatyn metall tireýish bekitetin brıgadanyń sapynda. Qaýip-qaterge toly talaı aýyr synnan súrinbeı ótken tájirıbeli maman jastarǵa ken óndirisiniń qyr-syryn úıretýden jalyqqan emes.
Ol kenshiler otbasynda ósti. Mektep bitirgen soń, ata-anasynyń aıtýymen birden Sokolov ken basqarmasyna jumysqa kirgen. Sodan bergi jarty ǵasyrǵa jýyq ǵumyrynda tereńdigi 510 metr kenish túbinde ter tógip keledi.
«Alǵash Sarybaı ken basqarmasynyń mehanıkalyq sehynda jumys istedim. 1984 jyly áskerı boryshymdy ótep kelgen soń, kombınatqa qaıta oraldym. Negizgi mamandyǵym taý-ken tehnıgi, sondyqtan birden kenishke tústim. Biraz ýaqyt taý-ken jumysshysy bolyp júrdim de, keıin burǵy qondyrǵysy mashınısi brıgadasyna qabyldandym. Jer astynda bir kún bir saǵat sııaqty zý etip óte shyǵady», deıdi I.Kýlıkov.
Bilikti maman uzaq jyldar boıy «NKR-100» burǵy qondyrǵysymen jerasty jarylystaryn júrgizetin uńǵy qazdy. Bul uńǵylarǵa keıin jarylǵysh zat ornatylady. Uńǵy jarylǵan soń, jer qyrtysynda jatqan kenge jol ashylady.
Kenshiniń qazirgi jumysy da asqan jaýapkershilikti qajet etedi. О́ıtkeni jer astynda júrgen júzdegen adamnyń qaýipsizdigi – ken joldaryn bekitetin mamannyń moınynda. Jol bekitkish táýligine jeti saǵat jumys isteıdi. Kenishte aǵash jáne metall tirek konstrýksııalaryn ornatady. Onyń syr berip turǵan tustaryn jóndeıdi. Jer astynda qabyrǵanyń nemese tóbeniń opyrylyp ketpeýin qadaǵalaıdy. Osylaısha, taý-ken turaqty úderisin, kenshilerdiń alańsyz jumys isteýin qamtamasyz etedi.
«Jer astynda jumys isteıtin adamnyń densaýlyǵy, júıkesi myqty bolý kerek. Ár jumystyń qyzyǵy men qıyndyǵy qatar júredi. Temir kenin óndirý ońaı sharýa emes. Eń aldymen qaýipsizdik tehnıkasyn saqtaý mańyzdy. Alaıda jer astynda tótennen tónetin qaýip-qater kóp. Sodan saqtaný kerek. Mysaly, kómir shahtalarynda jer jynysynan bólinetin ýly gazdan saqtaný qajet. Al bizde kóbine jerasty soqqylary qaýip tóndiredi. Jer jynysy opyrylyp ketýi múmkin nemese jerasty sýlary jaryp shyǵýy yqtımal. Mundaı jaǵdaılardy da bastan keshirdik», deıdi Ivan Kýlıkov.
Tájirıbeli kenshi óndiriske jańa kelip jatqan jas mamandarǵa eń aldymen óziń jumys istep jatqan orynnyń qaýipsizdigin qadaǵala deýden jalyqqan emes.
«Jastardy jumysqa muqııat bolýǵa, abaı bolýǵa úıretemiz. Kenshi mamandyǵy salaqtyqty, jaýapsyzdyqty kótermeıdi. Eń bastysy, qaýipsizdikti saqtaǵan jón. Máselen, burǵy tehnıkasynyń mashınısi óz basynyń amandyǵyna ǵana emes, búkil aýysymnyń qaýipsizdigine jaýapty. Biz bárin kórdik, bererimizdi berdik. Boıdaǵy jastyq qýatymyzdy osy óndiriske jumsadyq. Úı boldyq, bala ósirdik. Endigi keleshek – jastardiki. Qazir, shúkir, memleket kenshilerge, qarapaıym jumysshyǵa úlken qoldaý kórsetip jatyr. Ásirese keıingi jyldary kenshiniń áleýmettik jaǵdaıy edáýir jaqsardy, mereıi ósti. Máselen, ótken jyly qyryq shaqty kenshi Memleket basshysynyń qolynan «Qurmet» ordenin aldy. Bul – qarapaıym eńbek adamy úshin. Onyń otbasy men bala-shaǵasy úshin úlken mártebe», deıdi maman.
Qazir kenshiler zań boıynsha merziminen buryn zeınet demalysyna shyǵa alady. Alaıda Ivan Kýlıkov jasy alpystan assa da, qurmetti demalysqa shyǵýǵa asyǵar emes.
«Aýysymǵa shyqpaı qalsam, ózimdi birtúrli boıkúıez sezinip turamyn. Jerdiń ústindegi demalys jaqsy ǵoı, biraq jer astynda da ǵajaıyp álem, qym-qýyt tirshilik bar. Sol tirshilik únemi ózine tartyp turady. Qazir jumysta jastardan kem túsip jatqan joqpyn», deıdi kenshi.
Qostanaı oblysy