Prezıdent Joldaýda jasandy ıntellekt pen ınnovasııany damytýdy memlekettiń órkendeýindegi sheshýshi faktorlardyń biri retinde atap ótti. Bul kezdeısoq aıtylǵan sóz emes. Ǵylymy damyǵan, tehnologııasy óristegen el ǵana álemdik básekede alǵa ozady. Al elimiz úshin bul baǵyt eń negizgi serpilis bolýǵa tıis.
Osy oraıda kópten beri oıymyzda júrgen, endi júzege asyrýǵa bel býǵan ulttyq «IQ Test Center» jobasy dál Prezıdent kútkendeı ınnovasııalyq bastama dep nyq senimmen aıta alamyz. Innovasııa degen – qoǵamǵa naqty paıda ákeletin, ómirge engizilgen jańalyq. Ol adamdardyń ómir sapasyn jaqsartýy kerek, ekonomıkany damytýy qajet, ǵylymǵa tyń serpin berýge tıis. Osy turǵydan qarasaq, «IQ Test Center» – kádimgi oqý ortalyǵy emes, ulttyq deńgeıde ıntellektýaldyq áleýetti damytýdyń jańa jolyn usynatyn erekshe bastama.
«IQ Test Center» nege qajet? Elimizde búginde resmı lısenzııasy bar IQ ortalyǵy joq. Qoldanystaǵy testilerdiń kóbi – sheteldik úlgiler. Olar mádenıetimizdi, tilimizdi, ulttyq dúnıetanymymyzdy eskere bermeıdi. Bul – úlken olqylyq. Al bizge ulttyq bolmysqa beıimdelgen, zamanaýı tehnologııamen tolyqtyrylǵan júıe kerek. «IQ Test Center» osy olqylyqtyń ornyn toltyrady: qazaq, orys, aǵylshyn tilderinde qoljetimdi bolady; ár adamnyń qabilet deńgeıine qaraı beıimdelgen test usynady; IQ-men qatar emosıonaldy ıntellekt (EQ), kreatıvtilik pen kásibı beıimdilikti de anyqtaıdy; jasandy ıntellekt pen «Big Data» taldaý arqyly jeke damý kartasyn qurastyrady.
Bul – kez kelgen mektep pen ýnıversıtetke, jumys berýshige, eń bastysy, árbir ata-ana men jas urpaqqa asa qajet qural. Jobanyń taǵy bir artyqshylyǵy – onyń halyqaralyq deńgeıge shyǵýǵa beıimdiligi. Biz álemge áıgili «Mensa» uıymymen seriktestik ornatýdy josparlap otyrmyz. Bul azamattarymyzdyń ıntellektin halyqaralyq standartta baǵalaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar «Astana Hub»-pen áriptestik arqyly jobaǵa qoldaý alý kózdelgen. Bul óz kezeginde elimizdiń ınnovasııalyq ekojúıesin nyǵaıtyp, startapqa ınvestısııa tartýǵa jol ashady.
«IQ Test Center» – jeke bıznes-joba emes. Onyń áleýmettik áseri áldeqaıda keń: daryndy jastardy erte anyqtap, olardyń jolyn ashý; árbir mektep túleginiń beıimine qaraı naqty kásibı baǵdar usyný; ýnıversıtetterge stýdentterdiń qabiletterin baǵalaýda qoldaý kórsetý; HR-sektorda mamandardy ádil baǵalaýǵa múmkindik berý; elimizdiń ulttyq derekter bazasyn quryp, ǵylymǵa úles qosý.
Ortalyq jeke tulǵanyń ǵana emes, tutas ulttyń ıntellektýaldyq deńgeıin kóterýge qyzmet etpek. Qazirgi kezde bilim berý men HR salasynda obektıvti baǵalaý quraldaryna suranys artyp keledi. Bul – tek elimiz emes, Ortalyq Azııa deńgeıinde de úlken múmkindik. Demek bizdiń joba el ishinde ǵana emes, aımaqtyq naryqta da óz ornyn taba alady.
Jobanyń ınnovasııalyq sıpaty erekshe: qazaq tilinde beıimdelgen tuńǵysh IQ test ázirlenedi; ulttyq mádenı erekshelikterge negizdelgen suraqtar jasalady; jasandy ıntellekt ár adamnyń deńgeıine qaraı beıimdelgen test qurastyrady; «Big Data» taldaý arqyly árbir qoldanýshyǵa jeke damý traektorııasy usynylady. Bul Prezıdenttiń halyqqa Joldaýynda aıtylǵan ınnovasııa men jasandy ıntellektini damytý baǵytyna tolyq sáıkes keledi.
Biz usynyp otyrǵan «IQ Test Center» jobasy – Prezıdentimiz aıtqandaı ınnovasııalyq bastama. Bul – ulttyq múddege saı, álemdik deńgeıde moıyndalatyn ıntellektýaldyq brend. Joba sátti júzege assa, Mańǵystaý óńiri elimizdegi alǵashqy resmı IQ ortalyǵy bar aımaqqa aınalady.
Árıne, ádildik tek aqyl-oımen ólshenbeıtini belgili. О́ıtkeni ádil bolý úshin IQ joǵarylyǵy jetkiliksiz. Oǵan qosa júrek tazalyǵy, adamgershilik, eńbeksúıgishtik, adaldyq qajet. Ádildik – aqyldyń ǵana emes, ardyń da ólshemi. Biz árkimniń múmkindigin durys baǵalap, adamdyq qasıetti bıik ustasaq, sol kezde ǵana ádildik ornaıdy. Aqyldyny arly, arlyny ádil etken qoǵam – naǵyz kemel qoǵam. Aqyldyń nury men ardyń shyraǵy qatar janǵanda ǵana qoǵamda shyn ádildik saltanat qurady.
Aqyn Abaı «Úsh-aq nárse adamnyń qasıeti» dep aıqyndaǵan «nurly aqyl» – aqyldyń izgilikpen, ádiletpen, armen úılesken sıpatyn, «ystyq qaırat» – eńbeksiz oıdyń álsizdigin, «jyly júrek» – meıirimsiz aqyldyń qataldyǵyn, nurly aqyl izgilikpen nurlanbaǵan qaırattyń qaýiptiligin kórsetedi.
«IQ Test Center» ıdeıasy da osy fılosofııa negizinde qurylǵan. IQ arqyly aqyl-oı shamasyn anyqtaý, EQ arqyly jyly júrekti baǵalaý, al nurly aqyldy jasandy ıntellektige súıengen keshendi baǵalaý men ulttyq qundylyqqa negizdelgen test arqyly ashýǵa bolady. Iаǵnı Abaıdyń «Úsh qasıetin» qazirgi ǵylym tilimen úılestirsek, ol – IQ (aqyl), EQ (emosııa), SQ (rýhanı-adamgershilik ólshem).
Biz osy joba arqyly eldiń ıntellektýaldyq áleýetin damytýǵa, Prezıdent usynǵan baǵytty júzege asyrýǵa úles qosqymyz keledi.
Baqtybaı JAILAÝOV,
Sh.Esenov ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy
AQTAÝ