Internet pen aqparattyń keń taralýyna baılanysty balalardyń basym kópshiligi Aıaz atanyń baryna kúmán keltiredi. Degenmen keıbir kishkentaı balalardyń merekelik atmosferaǵa jáne qalyptasyp qalǵan dástúrge oraı senimi setinemegen, dep jazady Egemen.kz.
Sengish balalar nege azaıdy?
Kóptegen eresek adamdar bir kezderi osy bir beıtanys keıipkerge ımandaı senip, jańa jyl jaqyndap qalǵanda Aıaz ataǵa arnap nebir taqpaqtar jattaıtynyn aıtyp júr. Olardyń kóbi bala kezinde Aıaz atanyń baryna sengen. Eseıe kele syılyq alý sırep, onyń tanysy ekenin bilip, senimderi joǵalǵan. Olardyń aıtýynsha, qazirgi balalar Aıaz ataǵa senbeıdi.
Oǵan basty sebeptiń biri aqparattyń qoljetimdiligi bolsa kerek. Ǵalamtor keńistigindegi vıdeolar, «Aıaz atanyń kim ekenin bilý» taqyrybyndaǵy aqparattar balalardyń oılaryn ózgertedi. Ata-analary nemese dostarymen aradaǵy ashyq áńgimeler arqyly da shyndyqty erte bilip qoıady. Oǵan qosa, zamanaýı tárbıe baǵyttaryn ustanǵan ata-analar balalardy aldaýdan góri, shyndyqty jetkizýge tyrysady.
Aıaz ata jaǵymsyz keıipker bolǵan ba?
Aıaz ata jyl bastaýy merekesin toılaý dástúri paıda bolmas buryn bar bolǵan qaharman degen de túsinik bar.
Qaıtys bolǵan adamdar óz taıpasyn qorǵap, mal-jan amandyǵyn qamtamasyz etetini týraly nanym-senim baǵzy zamandarda bolǵan. Osy kómekterine alǵys aıtyp jáne keler jyly da umytpasyn degen nıetpen jańa jyl túni jastar kóshege shyǵyp Aıaz atany kútse, úlkender taǵamdar pisirip, dalaǵa shyǵaryp qoıady eken. Sebebi adamdardyń uǵymynda Aıaz ata bastapqyda óte qatal, jaýyz, adamdarǵa úskirik borandar jiberip, muz etip qatyryp tastaıtyn jaǵymsyz keıipker bolǵan.
Merekeni qalaı qoljetimdi baǵaǵa toılaýǵa bolady?
Bir qyzyǵy, bizdiń uǵymdaǵy Aıaz ata syılyq alatyn emes, kerisinshe syılyq alyp keletin tulǵa. Ǵalymdar osy túsiniktiń qashan ári qalaı paıda bolǵanyn naqty aıta almaı otyr.
Bázbireýler Santa Klaýs pen Aıaz atany ataýlary bólek bolǵanymen zaty bir qaharman dep oılap júr. Bul – múlde durys emes. Aıaz ata – qystyń, aıaz ben yzǵyryqtyń bıleýshisi. Al Santa Klaýs – V ǵasyrda Gresııada ómir súrgen Nıkolaıdyń prototıpi, ıaǵnı oıdan shyǵarylǵan keıipker.
Balalar Aıaz ataǵa neshe jasqa deıin senedi?
Jańa jyl – balalar úshin kópten kútken syılyqtaryn alyp máz bolatyn erekshe mereke. Al, eresek adamdardyń oılarynsha, ár keletin jańa jyl áldebir jaqsylyqtarymen keledi.
Álem elderi jańa jyldy qalaı qarsy alady?
Aıaz ataǵa qatysty saýalnamalyq zertteýlerge súıensek, oǵan balalar 5 jasar kezinde kóbirek senedi eken. О́se kele balalarda syılyq taratýshy adamǵa kúmándana bastaıdy. Búdirshinderdiń kóbi 8-9 jasynda Aıaz atanyń keıipker ekenin uǵady eken.
Mysaly 5-7 jasar balalar áli de qııal áleminde bolǵandyqtan, merekelik kóńilmen Aıaz ataǵa senedi. Úlkender oıyndar uıymdastyryp, Aıaz atanyń rólinde oınasa, balalar oıyn barysynda oǵan ılanǵandaı bolady.
Túıindeı aıtqanda, qazirgi balalardyń kóbi Aıaz atanyń shyn keıpin biledi, biraq merekelik dástúr ári áser úshin senýlerin jalǵastyrady.
Oǵan balalar nelikten senedi?
Nege balalar osyndaı shyndyqqa janaspaıtyn áńgimelerge shyn máninde senedi? Zertteýlerge sáıkes, elimizde ata-analardyń 74%-y balalardyń Aıaz ataǵa degen senimin qoldaıdy. Ata-analardyń basym bóligi Aıaz ataǵa hat jazýǵa kómektesedi, olardy jiberý úshin muzdatqyshtardy, poshta jáshikterin qoldanady. 32%-y kásibı Aıaz atany shaqyrady, al shamamen jartysy (49%) qoıylymdar uıymdastyryp, izder qaldyrady nemese shyrshanyń astyna syılyqtar qoıady.
Jańa jyl aldynda aqshany qalaı josparlaǵan durys?
Biraq balalar nege Aıaz ata men Santa-Klaýsqa qatty senedi? Ataqty Kıl ýnıversıtetiniń psıhologııa oqytýshysy Rohan Kapıtannyń pikirinshe, másele balanyń ańǵal sengishtiginde emes. Balalar ertegilerge (bireý atmosferany qoldap otyrǵan jaǵdaıda) ılanady. Balalar ǵajaıypqa, eresekterdiń ózderi de oǵan múddeli ekenin kórgen kezde senedi eken. Rásimder sózden de yqpaldy kýálik bola alady. Mysaly, rojdestvolyq merekeler eresekterdiń uzaq ári qymbat mádenı rásimge óz erkimen qatysyp júrgeniniń tamasha kórinisi. Rohan Kapıtannyń zertteýlerinshe, rásimdermen baılanysty keıipkerlerdiń kóbi «shynaıy beıne» retinde qabyldanady eken. Balalar olardy tipti jatjerlikter men dınozavrlardan da shynaıyraq dep sanaıdy.
(Foto: moreulybok.ru)
Túıin
Búldirshinder zaman qalaı ózgerse de bala bolyp qalady. Syılyq ákeletin, alysta turatyn, aq saqaldy meıirimdi atanyń baryna, qııaly ushqyr, jany qyzyqqa qumar, kóńili pák sábıler kirshiksiz senedi. Oǵan hat jazyp, syılyq alý úshin jyl boıy ózderin tártipti ustaýǵa tyrysady.
Zertteýler kórsetkendeı, Aıaz ata bar degenge balalardyń ılanýy ata-anasyna baılanysty.
Búldirshinderge umytylmastaı áser tartý etý úshin tańǵajaıyp keıipkerler qajet-aq. Sondaı keıipkerdiń biri – Aıaz ata. Sol sebepti qandaı zamanda da, Aıaz ata ár adamnyń balalyq shaǵynyń bir esteligi bolyp qala beretini anyq.