• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Taǵzym Búgin, 08:20

Qazaqy bolmystyń qońyr úni

10 ret
kórsetildi

Roza Baǵlanova atyndaǵy «Qazaqkonsert» memlekettik akademııalyq konserttik uıy­mynyń sahnasynda qazaq mýzyka óneriniń kórnekti ókili, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, «Parasat», «Qurmet» ordenderiniń ıegeri Keńes Dúısekeevtiń 80 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Sálem saǵan, týǵan el» atty mýzykalyq kesh ótti.

Kompozıtordyń týǵan kúnimen tuspa-tus uıymdastyrylǵan keshtiń rámizdik máni erekshe. Bul – ýaqyt pen óner toǵysqan, bir dáýirdiń únine aınalǵan kompozıtorǵa kórsetilgen eldik qurmet, rýhanı taǵzym. Zalǵa jınalǵan kórermen qaýym sazger shyǵarmashylyǵymen qaıta qaýyshyp, qaıtalanbas ánderi arqyly ótken jyl­dardyń esteligin jańǵyrtty.

Kesh shymyldyǵy túrilgen sátte zal ishin erekshe tolqý kernedi. Sahnadan tógilgen alǵashqy akkordtardyń ózi-aq kórermendi kompozıtor álemine jetelep áketti. Ár shyǵarma – bir taǵdyr, bir kezeń, bir býynnyń júrek lúpili ispetti. Keńes Dúısekeevtiń sazy – qazaqy bolmystyń qońyr úni. Onda keń dalanyń tynysy, saǵynyshtyń sazy, mahabbattyń móldirligi, azamattyq oıdyń salmaǵy bar.

Keshtiń rýhanı ózegine aınalǵan «Sálem saǵan, týǵan el» áni – elge degen perzenttik sezimniń mýzykalyq manıfesi. Án shyrqalǵan sátte kórermenniń kóńili kókjıekke samǵap, týǵan jerdiń topyraq ıisi men keń dalanyń samaly sezilgendeı boldy. Áýen men sóz astasyp, ulttyq rýhty asqaqtatqan bul týyndy mereıtoılyq konserttiń shynaıy júregine aınaldy.

«Oılaısyń ba, janym», «Ǵashyqtar jyry» sekildi lırıkalyq ánder adam janynyń eń názik pernelerin dóp basty. Atalǵan týyndylarda mahabbat pafos emes, shynaıy sezim retinde sóıleıdi. «О́kinbe sen» – qarapaıym áýen arqyly ómir fılosofııasyn jetkizgen oıly shyǵarma. Al «Qaraǵym-aı» men «Anaǵa hat» oryndalǵanda zalda kóz jasyn tyıa almaǵandar boldy. О́ıtkeni bul ánder – ár qazaqtyń júregindegi saǵynyshtyń, perzenttik boryshtyń, analyq meıirimniń sazǵa aınalǵan syry.

Keshtiń kórkemdik shyńy – «Dombyra týraly ballada» boldy. Dombyra úni men sımfonııalyq orkestrdiń keń tynysy úılesip, ulttyq dástúr men kásibı mýzykanyń jarasymdy toǵysyn kórsetti. Bul – Dúısekeev shyǵarmashylyǵynyń bas­ty ereksheligi: tamyryn tereńnen tartqan ulttyq negiz ben zamanaýı mý­zy­kalyq oılaý júıesiniń tabıǵı úndestigi.

Keshke qatysqan ónerpazdar shoǵyry da mereıtoılyq sharanyń mártebesin aıshyqtady. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri Nurlan О́nerbaev, Qur­mash Mahan, Altynaı Jorabaeva, Erlan Rysqalı, Baýyrjan Isaev bastaǵan án­shiler kompozıtor ánderin tereń sezim­men oryndap, ár shyǵarmanyń mazmu­nyn jańa qyrynan ashty. Jas býyn ókilderiniń qatysýy – sazger murasynyń ómirsheńdigin, urpaqtar sabaqtastyǵynyń úzilmegenin ańǵartty.

Sonymen qatar «Saz&Soul» toby, G-bend, «Gulder» ansambli men «Astana» estradalyq sımfonııalyq orkestri de keshke aıryqsha serpin berdi. Orkestrlik aranjırovkalar arqyly kompozıtordyń keń tynysty oıy, formalyq izdenisi, áýendik baılyǵy anyq sezildi. Bul kesh Dúısekeevtiń tek án janrynyń ǵana emes, iri mýzykalyq formalardyń da sheberi ekenin taǵy bir márte dáleldedi. Rasymen de, onyń «Tolǵaý» sımfonııasy, «Jalańtós batyr» sımfonııalyq poema-kartınasy – tarıhı jadyny jańǵyrtqan súbeli eńbekter. «O, dúnıe» kantatasy men «Jyl mez­gilderi» romanstar sıkli – fıloso­fııalyq tereńdik pen poetıkalyq náziktik­tiń kórinisi. «Mádı», «Aqqý Jibek» mıýzıklderi, «Aldar kóse» operettasy – ulttyq sahnalyq mýzykanyń damýy­na teńdessiz úles qosqan rýhanı qazyna. Eki júzden astam án jazǵan kompozıtordyń shyǵarmalary búginde qazaq mýzykasynyń altyn qoryna aınaldy.

Mereıtoılyq keshke kompozıtordyń jary Baıan men uly Nurken arnaıy qonaq retinde qatysty. Kesh sońynda sahna tórine kóterilgen ónerpazdar men kórermender bir sáttik tebirenis pen rýhanı birliktiń kórinisin kórsetti. Aıtýly mýzykalyq shara tek jeke tulǵanyń mereıtoıy emes, ulttyq ónerdiń únemi jańaryp, urpaqtan-urpaqqa jalǵasatyn dástúriniń de aıqyn aıǵaǵy boldy.