Jer aıaǵy keńip, tirshilik ataýly qaıta jandana bastaǵan shaqta qazaq jurty bir-birimen kórisip, Naýryz meıramyn toılaıdy. Bul aıda Samarqannyń tasy sııaqty adamdardyń kóńil muzy jibip, ókpe-renishti umytady.
Búginde bul dástúr zamanmen úndesip, jańa mazmunǵa ıe boldy. 2024 jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen «Naýryznama» onkúndigi engizilip, Naýryz merekesin toılaý tutas bir mádenı-rýhanı baǵdarlamaǵa aınaldy. 14-23 naýryz aralyǵyn qamtıtyn bul kezeń ár kúnge mazmun júktep, ulttyq qundylyqtardy júıeli túrde dáripteýge jol ashty. Kórisý, qaıyrymdylyq, mádenıet pen salt-dástúr, shańyraq, ulttyq kıim, jańarý, ulttyq sport, yntymaq, jyl basy, tazarý kúnderi – árqaısysy halqymyzdyń dúnıetanymyn, ómir saltyn, rýhanı ózegin tanytady.
Osy onkúndiktiń erekshe mánge ıe kúnderiniń biri – Ulttyq kıim kúni. Bul kún – ata-baba murasyn qaıta jańǵyrtyp, ulttyq bolmysty zamanaýı ómirmen ushtastyratyn taǵylymdy beles. Ulttyq kıim – tek sándik buıym emes, onda halyqtyń tarıhy, tanymy, tipti dúnıege kózqarasy qatparlanyp jatyr. Ár órnek, ár oıý – ǵasyrlardan jetken belgi, urpaqtan urpaqqa jalǵasqan kod.
Búginde sol ulttyq naqysh jańa sıpatta kórinis taýyp keledi. Sonyń aıqyn bir mysaly – Ishki ister mınıstrligine qarasty Ulttyq ulandaǵy áskerı kıim men tehnıkadaǵy qazaqy órnekterdiń úılesimdi qoldanylýy. Munda áskerı tártip pen ulttyq dástúr bite qaınasyp, erekshe mádenı mazmun qalyptastyrǵan.
Naýryznama onkúndigi aıasynda 747 sporttyq is-shara ótedi
Memlekettik saltanatty rásimderdiń ajaryn ashatyn Qurmet qaraýyl rotasynyń kıimi – ulttyq naqyshtyń aıqyn kórinisi. Bul rotanyń sarbazdary áskerı sherýlerge qatysyp, joǵary deńgeıdegi resmı is-sharalarda el namysyn bildiredi, sheteldik delegasııalardy qarsy alady. Olardyń ár qadamy, ár kelbeti – qazaq eliniń aıbyny men aıshyǵy. Sarbazdardyń ústindegi kıim tek áskerı formany emes, tutas bir ulttyń estetıkalyq bolmysyn pash etedi.
Qurmet qaraýyl rotasynyń saltanatty kıimi ulttyq kórkemdik dástúr negizinde ázirlengen. Onda qazaqtyń oıý-órnek ónerindegi eń tanymal ári tereń maǵynaly elementterdiń biri – «qoshqar múıiz» keńinen qoldanylǵan. Bul órnek ejelden kúsh-qýattyń, bereke men molshylyqtyń, urpaq sabaqtastyǵynyń belgisi sanalady. Kıimniń ár bóliginde kórinis tapqan osyndaı elementter halyqtyń dúnıetanymy men mádenı jadyn jańǵyrtyp tur.
Ulttyq naqysh tek saltanatty kıimmen shektelmeıdi. Ulandyqtardyń kúndelikti jáne keńselik formalaryndaǵy pogondardyń ózinde qazaqy órnekterdiń izi baıqalady. Bul – oıý-órnektiń halqymyz úshin jaı áshekeı emes, maǵynalyq júk kóteretin sımvol ekenin ańǵartady. О́rnek – bir jaǵynan kórkemdik bolsa, ekinshi jaǵynan – rýhanı belgi, keıde tipti boıtumar.
Naýryznama naqyshy
Naýryznama aıasynda ulttyq sıpat qyzmettik tehnıkadan da kórinis tapty. Ulandyqtar paıdalanatyn Hyundai Staria avtokólikteri qazaqy oıý-órnekpen bezendirilip, zamanaýı tehnıka men dástúrli naqysh úılesim tapty. Qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etetin kólikterdiń osylaısha ulttyq reńkke enýi – eldiń mádenı kodynyń jańa qyryn tanytady.
Bul bastamalardyń barlyǵy bir ǵana maqsatqa saıady – ulttyq qundylyqtardy tek murajaıda saqtap qoımaı, kúndelikti ómirdiń bólshegine aınaldyrý. Ulttyq ulan sapyndaǵy kıim men tehnıkadaǵy órnekter – sonyń jarqyn dáleli.
Naýryznama: búgin – qaıyrymdylyq jasaıtyn kún
Naýryz – jańarý men jańǵyrýdyń merekesi. Al ulttyq naqysh – sol jańǵyrýdyń ózegi. Kórisýden bastalǵan ıgi dástúr Ulttyq kıim kúni arqyly tereń maǵynaǵa ıe bolyp, eldiń rýhyn asqaqtata túsedi. Ulttyń bolmysy tek sózben emes, osyndaı naqty kórinistermen aıshyqtalǵanda ǵana ómirsheń bolmaq.