Qoǵamdaǵy qarqyndy ózgerister bilim júıesine de jańa talaptar qoıady. Ásirese sıfrlyq tehnologııalardyń damýy, jasandy ıntellekt quraldarynyń keńinen qoldanylýy jáne aqparattyq resýrstardyń únemi artyp otyrýy kitaphana qyzmetiniń mazmuny men uıymdastyrylýyna eleýli yqpal etip otyr. Bul ózgerister tehnıkalyq jáne kásiptik bilim uıymdarynyń kitaphanalaryna da qatysty. Búgingi kolledj kitaphanasy – dástúrli túsiniktegi kitap saqtaıtyn oryn ǵana emes, bilim alýshylardyń aqparattyq saýattylyǵyn qalyptastyratyn, sıfrlyq resýrstarǵa qoljetimdilikti qamtamasyz etetin, oqý mádenıetin damytatyn, ıntellektýaldyq áleýetti arttyrýǵa yqpal etetin zamanaýı bilim ortalyǵyna aınalyp keledi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń osy jyldy «Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly» dep jarııalaýy elimizdiń ınnovasııalyq damý baǵytyn aıqyndap qana qoımaı, bilim uıymdary men kitaphanalardyń jumysyn jańa deńgeıge kóterýdiń strategııalyq negizin qalyptastyrdy. Sondaı-aq Prezıdenttiń «Kitap oqý mádenıetin damytý jáne zerdeli ult qalyptastyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵy oqý mádenıetin nyǵaıtýǵa, kitaphanalardyń qoǵamdaǵy rólin arttyrýǵa jáne ıntellektýaldy ult qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy memlekettik qujat retinde qabyldandy.
Atalǵan Jarlyqta kitaphanalardy zaman talabyna saı damytý, halyqty kitappen qamtamasyz etý, oqý mádenıetin qalyptastyrý, sıfrlyq tehnologııalardy engizý, biryńǵaı aqparattyq keńistik qalyptastyrý, jas urpaqtyń ıntellektýaldyq áleýetin arttyrý máselelerine erekshe nazar aýdarylǵan. Qujatta kitaptyń bilim kózi ǵana emes, ulttyń rýhanı jáne mádenı damýynyń negizi ekeni kórsetilip, oqý mádenıetin damytý memlekettik mańyzy bar mindet retinde belgilendi. Bul mindetterdi júzege asyrýda bilim uıymdarynyń kitaphanalaryna, sonyń ishinde tehnıkalyq jáne kásiptik bilim uıymdarynyń kitaphanalaryna úlken jaýapkershilik júkteledi.
Osy memlekettik bastamalardy júzege asyrý maqsatynda jýyrda Aqtaý qalasynda Oqý-aǵartý mınıstrligi Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim departamentiniń úılestirýimen jáne Respýblıkalyq ǵylymı-pedagogıkalyq kitaphananyń uıymdastyrýymen «Sıfrlyq transformasııa: kolledj kitaphanalarynyń qyzmetin zamanaýı jańǵyrtý» taqyrybynda respýblıkalyq semınar ótti. Semınar jumysyna Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary, mınıstrlik ókilderi, kitaphana salasynyń mamandary, otandyq baspalar, respýblıka óńirlerinen 100-den astam maman qatysty.
Bul semınar – Respýblıkalyq ǵylymı-pedagogıkalyq kitaphananyń uıymdastyrýymen jyl saıyn dástúrli túrde ótkizilip kele jatqan mańyzdy kásibı alańdardyń biri. Jyl saıyn respýblıkanyń ártúrli óńirinde uıymdastyrylatyn mundaı kezdesýler kolledj kitaphanashylarynyń kásibı biliktiligin arttyrýǵa, tájirıbe almasýǵa, ózekti máselelerdi talqylaýǵa, kitaphana salasyndaǵy jańa úrdistermen tanysýǵa múmkindik beredi. Búginde tehnıkalyq jáne kásiptik bilim uıymdarynyń kitaphanalaryn damytý baǵytynda júrgizilip jatqan jumystardyń nátıjeli bolýy osyndaı kásibı kezdesýlerdiń mańyzdylyǵyn aıqyn kórsetip otyr. Semınarlar barysynda elimizdiń ár óńirinen kelgen kitaphanashylar ózderiniń úzdik tájirıbelerin ortaǵa salyp, kitaphana isindegi jańa tásilder men ınnovasııalyq jobalardy talqylaıdy. Bul óz kezeginde óńirler arasyndaǵy kásibı baılanysty nyǵaıtyp, kitaphana salasynyń birtutas damýyna yqpal etedi.
Qazirgi tańda kolledj kitaphanalary dástúrli qyzmet kórsetýmen ǵana shektelmeı, bilim úderisiniń mańyzdy quramdas bóligine aınalyp otyr. Semınar barysynda kolledj kitaphanalaryn sıfrlandyrý, kitaphana qyzmetine jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý, avtomattandyrylǵan aqparattyq júıelerdi paıdalaný, zamanaýı sıfrlyq resýrstardy damytý máseleleri keńinen talqylandy. Qatysýshylar kitaphana qyzmetin uıymdastyrýdaǵy jańa tásildermen tanysyp, ózara tájirıbe almasty. Qazir sıfrlyq tehnologııalar kitaphana jumysyn áldeqaıda tıimdi uıymdastyrýǵa múmkindik beredi.
Keıingi jyldary jasandy ıntellekt tehnologııalary kitaphana salasynda erekshe mańyzǵa ıe bolyp keledi. Jasandy ıntellekt aqparatty óńdeý, júıeleý, izdeý, taldaý jáne paıdalanýshylardyń suranystaryna jedel jaýap berý baǵyttarynda keń múmkindik usynady. Kitaphanashylar jasandy ıntellekt kómegimen bıblıografııalyq tizimder daıyndaı alady, aqparattyq anyqtamalar jasaıdy, kitap kórmeleriniń sıpattamalaryn ázirleıdi, oqyrmanǵa arnalǵan usynymdyq materıaldar qurastyryp, is-sharalardyń baǵdarlamalaryn daıyndaı alady, túrli aqparattyq ónimder shyǵarady.
Jasandy ıntellektiniń kitaphana salasyndaǵy basty artyqshylyqtarynyń biri – ýaqyt únemdeý. Kóptegen tehnıkalyq jáne qaıtalanatyn jumystardy avtomattandyrý arqyly kitaphanashylar óz ýaqytyn shyǵarmashylyq jobalarǵa, paıdalanýshylarmen jumysqa, jańa bastamalardy júzege asyrýǵa baǵyttaýyna bolady. Bul kitaphanashynyń kásibı qyzmetin jańa deńgeıge kóterip, onyń bilim úderisindegi rólin kúsheıtedi. Sondyqtan jasandy ıntellekt tehnologııalaryn meńgerý kitaphana mamandary úshin kásibı qajettilikke aınalyp otyr.
Semınar aıasynda aqparattyq tehnologııalar salasynyń mamandary kolledj kitaphanalaryna arnalǵan avtomattandyrylǵan aqparattyq júıelerdiń múmkindikterin tanystyrdy. Búgingi kúni kitap oqý gýmanıtarlyq baǵytpen ǵana shektelmeýge tıis. Jaratylystaný jáne tehnıkalyq pánder boıynsha da stýdentterdiń kitappen jumys isteý daǵdylaryn damytý mańyzdy. О́ıtkeni kásibı mamannyń qalyptasýy pándik bilimmen ǵana emes, onyń dúnıetanymynyń keńdigimen, analıtıkalyq oılaýymen, úzdiksiz bilim alýǵa umtylysymen de baılanysty. Osy turǵydan alǵanda kitaphana men pán oqytýshylarynyń birlesken jumysy erekshe mańyzǵa ıe.
Álııa SAIDEMBAEVA,
Oqý-aǵartý mınıstrligi
Respýblıkalyq ǵylymı-pedagogıkalyq kitaphana dırektory