Polsha sımfonııalyq orkestriniń súıemeldeýimen L. Hamıdıdiń «Bulbul» ánin shyrqaǵan Ońtústik Qazaqstan oblystyq opera jáne balet teatrynyń solısi Ú. Seıilbekovaǵa polıaktar zor qoshemet kórsetti. Halyqaralyq óner dodasynda qazaq qyzynyń «Slavıan ánderin úzdik oryndaýshy» atalymy boıynsha laýreat atanýy teatr ujymynyń ortaq jetistigi sanalýda.
Polıaktar bul ánge nege sonshama qyzyǵýshylyq tanytty eken degen oımen áńgimeniń tereńine boılap ketesiz mundaıda. Sonda aıdaı kórkem tulǵasymen sahnada dóńgelenip «Sulý qyzdy» shyrqap júrgen Roza apamyz kóz aldymyzǵa kólbeńdeı oralady. Keıin munyń keń taralýyna eńbek sińirgen «DosMuqasannyń» orny óz aldyna bir tóbe edi. О́ıtkeni, olardan soń bul ánniń qalaı qulpyra túskenin jurt jaqsy biledi. Qosylyp jattadyq. Balalyq, jastyq shaqtarymyzdyń sımvolyna aınalyp ketken osy ánniń polıaktyń áni ekenin sonda Qudaı biledi, eshkim bile qoıǵan joq. 1971 jyly ansambl Varshavaǵa gastroldik saparmen barǵanda «Sulý qyzdyń» polıak áni ekeni málim boldy. Sóıtsek, munyńyz «Shla devechka dole sechka» degen polıaktyń halyq áni eken. Máseleniń anyq-qanyǵyn bilý úshin Roza Baǵlanova apamyzdan surap bilsek, – deıdi «dos-muqasandyqtar», – ol kisi bul ándi soǵys jyldary Polshaǵa baryp júrgende ákelipti. Jaqsy ánniń jattyǵy joq eken. Kez kelgen halyqtyń júregine jyly oranyp kete baratyn mundaı sırek týyndylar bizde ǵana emes, ózge halyqtarda da kezdesip jatady. Mine, sol sııaqty polıaktar Úralhan qyzymyzdyń oryndaýyndaǵy «Bulbulǵa» rıza bolǵandary sonshalyq qaıta-qaıta qol soǵyp, «mundaı da ǵajap án bola ma?» desip, súıispenshilikterin aıamapty. Birte-birte «Bulbul » ániniń de álgi polıak áni sekildi olardyń ómirine etene sińip ketpesine kim kepil?!
Eske sala keteıik, alys jáne jaqyn shetelderdegi opera ánshilerine kómek kórsetý maqsatynda jyl saıyn ótkiziletin dástúrli jobada Polsha, Reseı, sonymen qatar Azııa elderinen kelgen jas solıster ózara tájirıbe almasýmen qatar ozyq ıdeıalarymen bólisip, sheberlik-synyptaryna qatysyp jatady. Al, Polshada ótken halyqaralyq «Rübezahl Musikalischer Garten» festıvaline Shymkent teatrynan bıyl eki ónerpaz – teatrdyń kórkemdik jetekshisi ári solısi Erlan Jandarbaı qonaq retinde qatyssa, al basty partııalardy oryndaýshy, Qazaqstannyń mádenıet qaıratkeri Úralhan Seıilbekova opera solısteri arasyndaǵy baıqaýda baq synady. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, aıtýly jobaǵa Qazaqstannyń halyq ártisi R. Jubatyrovanyń qos birdeı shákirtiniń qatysýy. Olar – Úralhan Seıilbekova men Elena Nıkonova.
Qazaqstannan barǵan opera solısteriniń ónerine ásirese, sheteldik kóptegen teatrlar qyzyǵýshylyq tanytty. Mysaly, festıval barysynda E.Jandarbaı 2017 jyly Vena balyna qatysý úshin sharany uıymdastyrýshy Frans Langerdiń qolynan shaqyrtý alsa, «Dj. Verdı» festıvaliniń dırektory Fabrısıo Kassı de qazaq mýzykasyn Eýropada keńinen nasıhattaý úshin shymkenttik solısterdi aldaǵy ýaqytta keremet múmkindikter kútip turǵanyn jetkizdi. Nemistiń kóne operasynan Almanyń arııasy, Dj. Verdıdiń «Travıata» operasyndaǵy Vıoletta, M.Mýsorgskıı operasynyń tańdaýly arııasy, F.Legardyń «Djýdıtta» operasynan Djýdıtta arııasy úshin óńirlik teatr ártisiniń oryndaýshylyq qabiletine, sonymen qatar klassıkalyq shyǵarmalardy kásibı turǵydan jetkize bilý sheberligine álemdik deńgeıdegi synshylar tarapynan joǵary baǵa berildi.
Festıval aıasynda Frans Langer (Avstrııa), Darıýsh Grabovskı (Polsha) syndy professorlar baıqaýǵa qatysýshylarǵa arnap sheberlik-synyptaryn ótkizse, Parma qalasyndaǵy Pallavıchıno teatrynda tanymal dırıjer Fabrısıo Kassı men soprano Izabella Fratıdiń, sondaı-aq tenor Ermann o Baldýchchıdiń Ankona qalasyndaǵy oqyǵan dáristeri jas daryndardyń óneri úshin keleshekte úlken azyq bolary sózsiz. Sheberlik-synyptary aıaqtalǵannan keıin opera ánshilerine, sonymen birge jas talanttardyń ónerin ushtaýǵa qoldaý kórsetkenderge alǵys hattar men attestattar tabystaldy.
Festıvalge qatysýshylar operanyń astanasy Mılanda, sondaı-aq Venesııa, Rım, Vatıkan, Pezaro qalalarynda umytylmas sátterge kýá boldy. Olar La Skala teatrynda belgili tenor Hosse Karerosty jolyqtyrdy. Opera ónerindegi mundaı ǵajap tulǵalardyń árqaısysy ómirlik tájirıbelerinen óshpes órnekter qaldyrdy. Qazylar alqasynyń quramyndaǵy oqytýshylar da, sondaı-aq Reseı, Polsha, Estonııa, Avstralııa, t.b. elderden baq synaǵan jastar da shetinen osal jandar emes. Polsha, Avstrııa jáne Germanııadaǵy aıtýly oqý oryndarynyń ustazdary qazylyq etken óner báıgesinde qarapaıym qazaq qyzynyń áriptesterinen oq boıy ozyp shyǵyp, aıryqsha qurmetke kenelýi ońtústik teatrynyń talanttardan kende emestigin dáleldeıtin taǵy bir jarqyn oqıǵa desek, 31 shildeden 9 tamyzǵa deıin jalǵasqan óner týrnesi ilkimdi izdenisterge toly. Polshanyń Kovach, Karpach, Zelena-Gýra qalalary men Germanııanyń Gerlıs qalasynda, sondaı-aq Avstrııa men Germanııanyń shekaralas qalalarynda qatarynan jeti ret konserttik baǵdarlamaǵa qatysý otandyq opera solısteri úshin aıtýly óner mektebi bolyp sanalady. Osy saparǵa qarap, kóńilge túıip otyrǵanymyz – jalpy Eýropany, álemdi sheteldik klassıktermen, Verdımen, Mýsorgskıımen tańǵaldyrý áste múmkin emes. Olarǵa bul qat pa eken táıiri. Al, L.Hamıdıdiń «Bulbulyn» oryndaǵanda nege zal sonshalyq óre túregelip ketti? Mine, másele osynda. О́ıtkeni, olarda mundaı án joq. Jurt ózinde joq nárseni kórgisi keledi. Qumartady. Osy turǵydan, biz Úralhan qyzymyzdyń «Bulbuldy» oıdaǵydaı shyrqap, polıaktardyń júregine jetkize bilgen tamasha ónerine tánti bolyp otyrmyz. Bıbigúl apamyzdyń tańdaıynan talaı jyl tamyljyp órilgen án tóresi «Bulbul» emes pe bul? Ol jáne oryndaýshy sheberliginiń ólsheýishi ispetti án. Ony sala alǵan ánshi kez kelgen sheteldik klassıkaǵa daıyn degen sóz. Otandyq operanyń munan keıin de jetistikteri molaıa bersin.
Gaýhar Ýálihanqyzy,
Ońtústik Qazaqstan oblystyq opera jáne balet teatry ádebıet bóliminiń meńgerýshisi.
ShYMKENT.
Sýrette: gastroldik saparda.