Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypovtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda elimiz ben Italııa, Rýmynııa jáne Bolgarııa arasynda qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek kórsetý týraly sharttardy ratıfıkasııalaý máselesi qaraldy. Sondaı-aq, depýtattar maqta salasyn damytý, zeınetaqymen qamsyzdandyrý jáne ózge de máselelerdi jan-jaqty talqylaýdan ótkizdi.
Aldymen kún tártibinde «2014 jylǵy 23 jeltoqsanda qol qoıylǵan 2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosylýy týraly shartqa Armenııa Respýblıkasynyń qosylýy týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy boıynsha qorytyndy ázirleý merzimin bekitip alǵan depýtattar EAEO týraly shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosylýy týraly shartty, osyǵan oraı, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń quqyǵyna kiretin basqa da halyqaralyq sharttar men hattamalardy ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn maquldad
Shart 2014 jylǵy 23 jeltoqsanda Máskeýde jasalǵan. Qyrǵyz Respýblıkasy osy shart kúshine engen kúnnen bastap Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń syrtqy ekonomıkalyq qyzmetiniń biryńǵaı taýarlyq nomenklatýrasyn paıdalanady. Atalǵan shartqa Qyrǵyzstannyń qosylýy ratıfıkasııadan ótkennen keıin múshe memleketterdiń barlyǵy kedendik baqylaýdy joıatyn bolady. Bul rette, Qyrǵyzstannyń ótkizý pýnktteri Odaqtyń talaptaryna sáıkestendirilip, oǵan Reseı tarapy keń aýqymdaǵy tehnıkalyq kómek kórsetkeni belgili. Qyrǵyz Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly Qytaı taýarlarynyń keri eksportynyń aldyn alý maqsatynda qosylǵan qunynyń paıyzdyq úlesi 40, 50 paıyzdan az bolmaıtyn, sondaı-aq, TMD sheńberinde 2009 jylǵy 20 qarashadaǵy tıisti kelisimde belgilengen taýarlardyń shyqqan elin aıqyndaý krıterııleri qoldanylatyn jetkilikti qaıta óndeý krıterııleri boıynsha talaptardy qatańdatý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizilgen.
Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaevtyń aıtýynsha, otandyq avtoónerkásipti arzan qyrǵyz ımportynan qorǵaý maqsatynda Qazaqstan naryǵyna Qyrǵyz Respýblıkasynyń aýmaǵyna 2014 jylǵy 1 qańtarǵa deıin ákelingen avtomobılder ǵana erkin kiretini aıqyndalǵan. Olar «Dońǵalaqty kólik quraldarynyń qaýipsizdigi týraly» tehnıkalyq reglamenttiń talaptaryna sáıkes kelýi tıis. Mınıstr 2015-2017 jyldary Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasyndaǵy taýar aınalymy 2 eseden artyq ulǵaıatynyn tilge tıek ete kele, elimiz kórshisine negizinen bıdaı, tas kómir, temirden jáne legırlenbegen bolattan jasalǵan tegis ılek, un men áktasty flıýs eksporttaıtynyn alǵa tartty.
Budan keıin palata Italııamen, Rýmynııamen jáne Bolgarııamen qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly sharttardy ratıfıkasııalaý týraly zań jobalaryn qarap, maquldaýdy uıǵardy. Onda negizinen suraý salynatyn taraptyń ulttyq zańnamasyna qaıshy kelmeıtin quqyqtyq kómek túrleri qamtylǵan. Sol sııaqty Májilis Qazaqstan men Italııa arasyndaǵy ustap berý týraly shartty ratıfıkasııalaý máselesin de qarap, qoldady. Munda adamdy ustap berý týraly suraý salý joldanǵan kezde eki taraptyń da zańnamalaryna sáıkes jazalanatyn jáne olardy jasaǵany úshin keminde bir jyl merzimge bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jaza nemese odan da aýyr jaza kózdeletin qylmystar tanylady.
Sonymen qatar, keshegi jalpy otyrysta depýtattar zeınetaqymen qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha túzetýlerdi ekinshi oqylymda qarap, maquldady. Zań jobasymen qoldanystaǵy zańnamadaǵy olqylyqtardyń ornyn toltyrýdy kózdeıtin zańnamalyq aktilerge: Salyq kodeksine, «Qazaqstan Respýblıkasynda múgedektigi boıynsha, asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha jáne jasyna baılanysty beriletin memlekettik áleýmettik járdemaqylar týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynda zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly» zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip otyr. Osy qujat boıynsha jumys tobynyń 9 otyrysy ótkizilip, onda 200-den astam túzetý qaralypty.
Jalpy, zeınetaqy júıesin jańartý maqsatynda 2017 jyldyń 1 shildesinen bastap bazalyq zeınetaqyny ózgertý kózdelgen. Al jumys berýshiler esebinen 5 paıyzdyq zeınetaqy salymdaryn engizý 2018 jyldyń 1 qańtarynan qolǵa alynatyny belgili bolyp otyr. Jáne de depýtattar kún tártibine shyǵarylǵan maqta salasyn damytý máseleleri boıynsha túzetýlerdi qarap, Senat engizgen ózgeristermen kelisti.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».