Álem jurtshylyǵy naqty sheshimder kútedi

BUU Bas Assambleıasy 65-shi sessııasynyń sársenbidegi otyrysynda Myńjyldyqtyń damý maqsattaryna arnalǵan jalpysaıası pikirsaıys ári qaraı jalǵasty. Otyrysta Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev sóz sóıledi. Bul sammıt osydan 10 jyl bu­ryn BUU Bas Assambleıasy alǵa qoıǵan Myńjyldyqtyń damý maqsattaryn júzege asyrýdaǵy úderisterdiń kesekteý bóligi bo­lyp tabylady. Ýaqyt ótken saıyn onyń mańyzdylyǵy arta túsýde. О́ıtkeni, Myńjyldyqtyń damý maqsattarynda kórinis tap­qan asa ózekti máselelerden álem jurtshylyǵy naqty sheshimder men ońdy nátıjeler kútip otyr. Dálirek aıtqanda, beıbitshilikti, qaýipsizdikti, damý men órkendeýdi kútýde. Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev BUU Bas Assam­bleıa­synyń mártebeli minberinen sóılegen sózin osydan bastady. Qaýipsizdikti qamtamasyz et­peıinshe, ornyqty damýǵa qol jet­kizý múmkin emes, dedi Qa­zaq­stan syrtqy saıasat vedom­stvo­synyń basshysy. BUU-nyń beı­bitshilikti qamtamasyz etýde negiz­gi ról atqa­ratynyna jáne qarý­syzdaný, qarý túrlerin taratpaý, ásirese, lańkes­tik, janjaldardyń aldyn alý, son­daı-aq kıkiljiń­der­di retteýde naqty sharalar qabyldaıtynyna senimdimiz. Al Myńjyldyqtyń damý maqsatta­ryn­daǵy mindetteme­lerge qol jetkizýde damýshy jáne damyǵan elder arasyndaǵy baı­la­nystardy jandandyrý arqyly olardyń eko­nomıkasyna yqpal etýdiń múm­kindigin qarastyrý qa­jet. Budan keıin Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev búginde álemdik qoǵam­dastyq úshin ótkir prob­lemalar bo­lyp turǵan energetı­kalyq daǵda­rys pen planeta­myz­da qolaısyz klımattyq ózgeris­terdiń qaýip-qa­teri artyp otyr­ǵandyǵyna toq­taldy. Sheshenniń atap ótkenindeı, osynaý asa ótkir problemalarǵa baılanysty Qa­zaq­stan Respýblı­kasynyń Pre­zıdenti Nursultan Na­zarbaev BUU-nyń osy minbe­rinen 2012 jyly ótetin Ornyqty damý jó­nindegi búkilálemdik sam­mıtte tal­qylaý úshin jahandyq ener­gııa-ekologııalyq strategııa daı­yndaý týraly usynys bildirdi. Bul strategııa energııa-ekolo­gııalyq problemalardy sheshýge, ony ın­novasııalyq turǵydan tolyqtyrýǵa yqpal etedi. Memlekettik hatshy budan soń, BUU Bas Assambleıasynyń osy sessııasynda talqylanyp jat­qan Myńjyldyqtyń damý maqsatta­ryna toqtalyp, ol tý­raly elimizde júzege asyrylǵan jumystardy or­taǵa saldy, naqty málimetter kel­tirdi. Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń jetekshiligi­men biz ulttyq jáne salalyq damý strategııalaryn jú­zege asy­rý aıasynda halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý mindetterin tab­ysty she­ship kelemiz, dedi Qanat Saý­dabaev. Qazaqstan­nyń táýel­sizdik alǵannan bergi 19 jyl ishinde elimiz reformalardy oıdaǵydaı júzege asyrdy, damý men jańarýlarǵa qol jetkizdi. Myń­jyldyqtyń damý maqsattaryn (MDM) oryndaý boıynsha ilgeri­leý­ge jetip qana qoımaı, “MDM+” kún tártibine baılanysty ózine birqatar baǵytta kóterińki min­detteme qabyldady. Qazaqstan úshin ulttyq prob­lema kópten beri ózekti emes, dep jalǵastyrdy sózin Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev. Bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryna bólinetin qarjy turaqty túrde ósip keledi. Sońǵy 10 jylda ol 8 eseden astamǵa artty. Turǵyndar densaý­lyǵyn jaqsartý kórsetkishi aıtar­lyqtaı ósti. О́mir súrýdiń ortasha uzaqtyǵy 65-ten 68 jasqa artyp otyr. Bedeldi uıymnyń mártebeli minberinen talaı elge úlgi bolatyn osyndaı derek-málimetter keltir­gen Memlekettik hatshy elimizdiń saıası ómirinde áıelderdiń rólin kóterýge erekshe mán berilip otyr­ǵandyǵynan habardar ete kelip, Otanymyzda ekologııalyq turaqty­lyqty qamtamasyz etýdegi mindet­temelerdiń qalaı oryndalyp jat­qanyna qatysýshylar nazaryn aýdardy. Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri, sondaı-aq Aral men Semeı óńirlerindegi ekologııalyq apat saldaryn eńserýge BUU men halyqaralyq qoǵamdastyqtyń kórsetken kómekterin Qazaqstan joǵary baǵalaıtynyn atap ótti. Bul sammıt Myńjyldyq dekla­rasııasyn oryndaýǵa serpin berýde bizderdiń ujymdyq saıası erik-jigerimizdi synaqtan ótkizedi, dedi Qanat Saýdabaev sózin qorytyn­dylaı kelip. Myńjyldyqtyń damý mindettemeleriniń oryndalýy el­derdiń ózine baılanysty. Sondyq­tan damý maqsatynda resmı kómek­terdiń sapasy men sanyn arttyrý qajet. Buryn Qazaqstan shetelder­den kómek alatyn. Ekonomıkalyq reformalardy tabysty júrgizýdiń ná­tıjesinde Qazaqstan búgin “jańa donorlar” memleketteri to­byna kirip otyr. Memlekettik hat­shy buǵan mysal retinde Qazaq­stannyń Ortalyq Azııa óńirindegi elderge, sondaı-aq Aýǵanstanǵa kómek kórsetip jatqanyn keltirdi. 21 qyrkúıek, seısenbi kúni BUU Bas Assambleıasy 65-shi sessııa­synyń aıasynda Islam Konferen­sııasy Uıymy “úshtiginiń” kezdesýi boldy. Oǵan 2011 jyldyń shil­de­sinen bastap Qazaqstan Respýb­lı­kasy tóraǵalyq etetindikten, Mem­lekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev qaty­syp, áriptesterimen klımat ózge­risteri, kedeıshilikpen kúres, din­aralyq kelisim jáne Aýǵanstandy áskerı qımyldardan keıin turaq­tandyrý máselelerin talqylady. BUU Bas Assambleıasy 65-shi sessııasyndaǵy Myńjyldyq damý maqsattary jónindegi joǵary deń­geıdegi otyrys sheńberinde Qazaq­stannyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saý­dabaev birqatar ekijaqty jáne kópjaqty kezdesýler ótkizdi. О́zbekstan Prezıdenti Islam Karımov pen Qyrǵyz Respýblıka­synyń ótpeli kezeńdegi Prezıdenti Roza Otýnbaevamen áńgime bary­synda Qazaqstan syrtqy saıası ve­domstvosynyń basshysy aımaqtaǵy jaǵdaı men Qyrǵyzstandaǵy jaǵ­daı­dy retteýde ári qaraı halyq­aralyq qatysýdyń bolashaǵyn talqyǵa saldy. Ekijaqty jáne kóp­jaqty deńgeıdegi yntymaq­tastyq máseleleri Q.Saýdabaevtyń Germanııa Kansleri Angela Merkelmen kez­desýi barysynda qozǵaldy. Osy kúni AQSh Prezıdenti Barak Obama sóz sóıledi. Ol Irak­tan AQSh áskeriniń shyǵarylyp jatqanyna, Aýǵanystandy turaq­tandyrýǵa, Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasyna jáne Izraıl men Palestına arasyndaǵy janjaldy retteý máselesine toqtaldy. Sársenbi, 22 qyrkúıekte Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Memle­ket­tik hatshysy – Syrtqy ister mı­nıstri Qanat Saýdabaev Lıtva Syrtqy ister mınıstri A.Adj­býnıspen, Grýzııa Syrtqy ister mınıstri G.Vashadze­men, Fın­lıandııanyń Syrtqy ister mınıstri Stýbben, Chehııanyń Syrtqy ister mınıstri K.Shvarsenbergpen jáne Ulybrıtanııanyń Syrtqy ister mınıstri Ýlıam Heıgpen ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Álısultan QULANBAI, “Egemen Qazaqstan” – Nıý-Iorkten.