Grant

Álibek Nurkesh – Nazarbaev Ýnıversıtettiń 5-shi kýrs stýdenti. Ekonomıka jáne halyqaralyq qatynastar mamandyqtary boıynsha bilim alyp jatqan jastyń boıynan talmaı izdený, jaqsylyqqa umtylý, oqýǵa qushtarlyq sekildi qasıetterdi birden baıqap, baǵamdaýǵa bolady. Almaty oblysyna qarasty Panfılov aýdanynda dúnıege kelgen ol, 2010 jyly Jarkenttegi Sh.Ýálıhanov atyndaǵy orta mektepti Altyn belgige bitiredi. Mektepti aıaqtaǵannan keıin bir jyl memlekettik grant boıynsha Qazaq-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetinde oqyp, keıin Nazarbaev Ýnıversıtetke qujattaryn tapsyrady. Sáti túsip, alǵyr da kreatıvti jas synaqtan múdirmeı ótedi. Al ótken jyly Álibek ame­rı­kalyq mıllıarder Stıven Shvars­man atyndaǵy halyqaralyq grantty jeńip aldy. Grant – Qytaıdyń Sınhýa ýnıversıtetine oqýǵa jol ashatyn birden-bir múmkindik. Bul – Stı­ven Shvarsmannyń uıym­das­tyrýymen ótken jyly tuń­ǵysh ret qolǵa alynǵan bas­tama. Amerıkalyq mıllıarder 2013 jyldan bastap osy ba­ǵdarlamany qolǵa alyp, álem­niń prezıdentterimen aldyn ala kelissózder júrgizedi. Grant bo­ıynsha oqıtyn 100 stýdentke arnalǵan jeke ǵımarat salýǵa nusqaý beredi. Sınhýa ýnı­ver­sıteti – Qytaıdaǵy 2 úzdik ýnı­versıtettiń biri. Aspanasty eliniń burynǵy tóraǵasy Hý Szıntao men qazirgi memleket basshysy Sı Szınpınniń osy oqý ordasyn bitirýinen-aq, bul ýnıversıtet básiniń qanshalyqty joǵary ekenin ańǵara berińiz. Árıne, halyqaralyq grant bolǵandyqtan, ony ıelený úshin 3 myńnan astam adam qu­jat tap­syryp, olardyń tek 300-ge jýyǵy ǵana arnaıy suhbatqa sha­qyrylady. Keıin 300 adamnyń ishinen 100-i ǵana irikteledi. Álibek Nurkesh – sol júzdiktiń ishine kirgen birden-bir talantty da talapty jas. «100-diń ishindegi 50 azamat AQSh-tyń túrli ýnıversıtetinen kelgender, 25-i Qytaıdan bolsa, qalǵan 25-i dúnıejúziniń basqa mem­leketterinen qujat jiberip, baq synaǵandar. Al TMD elderiniń ishinde Ázerbaıjannan bir jas grantqa ilikse, Qazaqstannan meniń baǵym jandy. Synaqtyń ózi 2 aınalymnan turdy. 1-shi aınalymda 4 esse jazdyq. Alǵashqy essede álemdegi eń kókeıkesti degen má­selege taldaý júrgizip, sheshilý jol­daryn usyndyq. Odan keıingi essede úmitkerge óz ómirindegi eń ma­ńyzdy kezeńdi, máselen, kósh­basshylyq qasıetterin tanyta bilgen kezder jaıynda baıandap berý kerek boldy. Úshinshi essede: «Bul grantty ne úshin ıelengiń keledi?» degen saýalǵa jaýap izdep, sol jóninde óz oıyńdy jazý talap etildi. Tórtinshisinde erkin ta­qyryp berildi. Men ol essede ózimniń elimdi tanystyryp, ata-anam jóninde jazdym», – deıdi bizdiń keıipkerimiz. Álibek ózin jaqsy jaǵynan baıqatyp, 1-shi aınalymda joǵary nátıje kórsetedi. Al 2-shi aına­lymda Londonǵa baryp, arnaıy suhbatqa qatysady. Áńgime júr­gizýge Islandııanyń prezıdenti Oýlovıýr Ragnar Grımsson, Uly­brıtanııadaǵy Morgan Stanley jáne Barclays sekildi bankterdiń tóraǵasy bolǵan Devıd Ýolker, sonymen birge Stıven Shvarsmannyń ózi keledi. «Bul kisiler grantty ıe­lenýge nıet tanytqandardyń ár­qaısysyn jeke-jeke qabyldady. Bir saǵat kóleminde ártúrli, onyń ishinde mamandyǵyńa, oı-órisińe qatysty, sondaı-aq, psıhologııalyq suraqtar qoıdy. Ekinshi kúni júzbe-júz suhbat júrgizildi, al úshinshi kúni toptyq jumystar usynyldy. Sońǵy synaq barysynda olar bizdiń ózgelermen qalaı til tabysa alatynymyzdy qarap, baıqady. Men synaq tapsyrýǵa ótken jyldyń qarasha aıynda bar­ǵan edim, al osy jyldyń qańtar aıynda grantty ıelengenim týraly qýanyshty habardy estidim»,– deıdi Álibek. Jalpy, Stıven Shvarsman atyn­daǵy halyqaralyq grantpen oqý bir jylǵa sozylmaq. Stý­dentter bólek baǵdarlama bo­ıyn­sha bilim alǵanymen, oqý­dy aıaqtaǵanda Sınhýa ýnı­ver­sıtetiniń dıplomyn alyp shyǵady. Sondaı-aq, atalmysh joǵary oqý ornyn támamdaǵannan keıin oǵan óz tańdaýy boıynsha taǵy bir jyl Oksford ýnıver­sıte­tindegi Said business school mek­tebinde oqýǵa múmkindik beriledi. – Shvarsman halyqaralyq granty boıynsha oqý júıesi úsh baǵytta júrgiziledi. Olar – ekonomıka jáne bıznes, memlekettik basqarý men halyqaralyq qatynastar. Men ekonomıka jáne bıznes mamandyǵyn tańdap otyrmyn. Sınhýa ýnıver­sıtetinen bir jyldyń ishinde eko­­no­mıka jáne bıznes, álemdik eko­nomıkanyń qurylý tarıhy jáne oǵan Qytaıdyń áseri, Aspanasty eliniń tarıhy men mádenıeti tóńi­reginde tereń bilim alyp qaıt­qym keledi. Ol jerde sózsiz, kóp elden, túrli ýnıversıtetterden jas­tar keledi. Árqaısysynyń jeke tájirıbesi, óz kórgen-túıgeni bolady. Solarmen oı, tájirıbe almasý oıymda bar. Eń bastysy, elimniń mártebesin bıikke shyǵaryp, ózi­me artylǵan jaýapkershilik júgin abyroımen kóterip júrgim keledi, – deıdi Álibek. Búginde Nazarbaev Ýnıversı­tette oqyp jatqan daryndy jas óziniń sana kókjıeginiń keńeıgenin sezedi. Álibektiń oıynsha, kez kel­gen jas ózin bar jaǵynan shyń­daı túsýi lázim. Ol tek oqý baǵ­darlamasymen ǵana shektelip qalǵan stýdent emes. Máselen, qazir jazýshy Ákim Tarazıdiń «Kók aspanda qy­raǵy kóz bar» atty eńbegin oqyp júr. О́zge de otandyq, álemdik ádebı-klassıkalyq týyndylarmen árdaıym sýsyndap otyrýdy qajet dep sanaıdy. Ol ózin shekteýli sheńberge «qamap qoıǵysy» kel­meıdi. Al ýaqyttyń qunyn shyn uǵynatyn mundaı jastyń bolashaǵy da jaryq bolary anyq. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan». ASTANA.