fýtbol erejesi ádiletsiz jasalǵan dep esepteıdi
Ǵalymdar ótken ǵasyrdyń 70-shy jyldarynyń basynda engizilgen oıynnan keıingi penaltı prosedýrasyn múldem ádiletsiz, al onyń nátıjesi kútpegen jaıttarǵa barynsha toly degen tujyrymǵa qazyq baılap otyr. Sondyqtan da Nıý-Iork jáne Maastrıht ýnıversıtetteriniń mamandary penaltıdiń fýtbol matchynyń qorytyndy esebine meılinshe az áser etýge alyp baratyn ereje oılap shyǵardy.
Oıynnyń teorııasy salasyndaǵy sarapshy, professor Stıven Brams matchtan keıin belgilenetin on bir metrlik soqqylardy oryndaý erejesiniń dástúrli júıesiniń muny qaı komandanyń birinshi bolyp oryndaıtynyn, osy arqyly olardyń qaısysynyń utyp shyǵatynyn da anyqtap beretinin alǵa tartady. Dáliregi, muny jerebe sheshedi. Alaıda, soqqyny bastaıtyn komandanyń búkil serııa boıyna dopqa ylǵı birinshi bolyp kelip turatyn bolǵandyqtan, túptep kelgende, psıhologııalyq jaǵynan artyqshylyqqa qol jetkizý arqyly 60 paıyzdyq jaǵdaıda jeńiske jetetini de belgili bolyp otyr.
Brams pen Ismaıldyń pikirlerinshe, 1990, 1998 jáne 2006 jyldarǵy álem chempıonattary kezinde ózderi oılap tapqan osy ereje qoldanylǵanda, Anglııa quramasy jarys jolynan kúni buryn shyǵyp qalmaǵan bolar edi. Osylardyń bárinde de aǵylshyn fýtbolshylary penaltıden óte almaǵan. Jáne solardyń bárinde de olar ekinshi bolyp on bir metrlik soqqylar jasap turǵan.
Matematıkter penaltıde osyndaı esep-erejeniń kóp nárseni sheship ketetinine ımandaı senip otyr.
Damır QOJAMQUL.