Ýnıversıtet tarıhy – elorda jylnamasynyń bir paraǵy

Nazarbaev Ýnıversıtette Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev stýdentterge dıplom tapsyrý rásimine qatysty, dep habarlady Prezıdenttiń baspasóz qyzmeti Rásimge stýdentter, olardyń ata-analary, Qamqorshylyq keńe­siniń músheleri, sondaı-aq, ýnı­versıtettiń professorlyq-oqy­týshylar quramy qatysty. Memleket basshysy jınal­ǵan­darǵa arnaǵan sózinde túlekterdi oqý ornyn tabysty aıaqtaýymen qut­tyqtap, ýnıversıtet jas maman­dardyń ekinshi legin ómir jolyna shyǵaryp salyp otyrǵanyn atap ótti. – Byltyr men ýnıver­sı­te­ti­mizdiń alǵaqshy túlekterine dıp­lom tapsyrǵan edim, búginde olardyń nátıjelerin maqtanysh etip otyrmyz. Olar óz isiniń na­ǵyz kásipqoı mamany retinde qa­lyp­tasty, Qazaqstannyń jáne shetel­derdiń jetekshi kompanııa­larynda jumys istep jatyr. Kópshiligi sheteldik ǵylymı-zert­teý ortalyqtarynda bilim alýyn jal­ǵastyrdy. Al búgin ýnıversıtet qabyrǵasynan «úlken ómir jolyna» taǵy 638 maman – 457 bakalavr jáne 181 magıstr attanǵaly tur. Ýnıversıtet tek Qazaqstan úshin emes, kóptegen damyǵan elder úshin de sırek kezdesetin baǵyttar bo­ıyn­sha mamandar daıarlaıdy. Ol – bıohımııalyq jáne ıadrolyq ın­jenerııa, robotty tehnıka men mehatronıka, – dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy oqý orny bilim berýdiń eń ozyq dástúrlerin ushtastyryp, búkil álemdegi myq­ty oqytýshylardyń basyn qosty, stýdentterge bilim alý úshin eń zamanaýı materıaldyq-tehnıkalyq qu­raldar men zerthanalardy usyn­dy. – Ýnıversıtet álemdik deń­geı­degi ǵylym jáne bilim berý orta­lyǵy bolyp qalyptasqanyn bári­miz maqtan etemiz. Onyń ústine, stýdentter úshin oqý tegin. Nazar­baev Ýnıversıtette bilim alý quny bakalavrıat baǵdarlamasy boıynsha – 4 jylda orta eseppen 87 myń dollar, magıstratýra úshin 36 myń dollar bolady. Bul shy­ǵystardyń barlyǵyn memleket óteıdi, óıtkeni, bizge kadr­lar óte kerek, – dedi Qazaqstan Pre­zıdenti. Nursultan Nazarbaev 10 myń­nan astam Qazaqstan jastary «Bo­lashaq» baǵdarlamasy boıynsha álemniń úzdik ýnıversıtetterinde bilim alǵanyn jáne oqyp jatqanyn eske saldy. – Memleket oqý aqysyn, stı­pen­dııa jáne kólik shyǵyndaryn tóleıdi. Bul – orasan mol qarjy. Má­selen, «Bolashaqtyq» bir magıs­trdi oqytyp shyǵýdyń quny Ulybrıtanııada – jylyna 55 myń dollar, AQSh-ta eki jylda – 136 myń dollar. PhD baǵdarlamasy bir doktorant úshin Ulybrıtanııada tórt jylǵa 200 myń dollar, AQSh-ta bes jylda – 400 myń dollar turady. Memleket sizderdiń zamanaýı jáne básekege tótep bere alatyn bilim alýlaryńyz úshin qamqorlyq jasady. Endi sizder ony óz elderińniń ıgiligi úshin paıdalanyp, qyzmet etýge tıissizder, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Nursultan Nazarbaev oqý orny joǵary deńgeıdegi kadrlardy daıar­laý úshin ashylǵanyna nazar aýdaryp, túlekterdi ekonomıkanyń naqty sektoryna barýǵa shaqyrdy. – Ýnıversıtet basshylyǵy túlekterdi jumyspen qamtý máse­leleri boıynsha baǵdaryn ózger­tip, Qazaqstandaǵy jumys berý­shilermen ózara belsendi yqpal­dastyq ornatqany jón. Elimizdiń ulttyq holdıngteri men kompanııalary, memlekettik organdar halyqaralyq deńgeıdegi otandyq mamandarǵa ózderi múddeli bolyp, Nazarbaev Ýnıversıtet túlekterin qyz­metke shaqyrý jóninde birle­sip jumys júrgizýge tıis. Ýnıver­sıtettiń Qamqorshylyq keńesi men basshylyǵy osy máselelermen aınalysyp, Úkimetke naqty usynys­tar berýi kerek, – dedi Memleket basshysy. Qazaqstan Prezıdenti ýnıver­sıtet tarıhynyń Astana jylna­ma­synyń bir paraǵyna aınalǵanyn atap ótti. – Astana san ǵasyrlyq tarıhy bar ózge kóp qaladan ınnovasııalyq rýhymen erekshelenedi. Kele­si jyly biz EKSPO-2017 halyq­aralyq kórmesin ótkizemiz, onyń taqyryby «Bolashaqtyń ener­gııasy» bolýynyń sımvoldyq máni zor. Álem bilim ekonomıkasy já­ne Tórtinshi tehnologııalyq tóń­keris dáýirine aıaq basyp otyr. XXI ǵasyr – jedel ózgerister ýaqyty. Búginde jurt ózderine 50 jyldan soń belgili bolatyn nárseniń tek 5 paıyzyn ǵana biledi. Mysaly, nebári jarty ǵasyr buryn biz Internet, uıaly telefon nemese symsyz jeli arqyly málimet berý degendi kózge elestete de alǵan joqpyz. Qazir, kerisinshe, adamdardyń búgingi ólshemmen alǵanda tym kólemdi jáne baıaý jumys isteıtin alǵashqy teletaıp­tar men kompıýterlerdi qalaı paıdalanǵanyna tańǵalamyz. Búginde ulttyń básekege qabilet­tiligi gaz, munaı nemese altyn sııaq­ty dástúrli resýrstarmen ól­shenbeıdi. Sondyqtan jańa eko­nomıkanyń negizgi qaǵıdattaryna basa den qoıýymyz beker emes. Ondaǵy mańyzdy róldi biregeı bilimi men mashyǵy bar jańashyl kásipqoılar komandalary atqa­rady. Ýnıversıtetimiz dál son­daı mamandardy daıarlaý úshin jumys júrgizedi. Bizdiń jetis­tik­terimiz, jańalyqtarymyz jáne ınnovasııalyq ıdeıalarymyz elimizdiń tarıhynyń mańyzdy bóligine aınalady dep senemin, – dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy osy oraıda túlekterdiń tabysqa jetýine tálimgerler men pedagogtardyń sińirgen eńbegin atap aıtyp, ýnıversıtettiń professorlyq-oqytýshylar quramyna, sondaı-aq, Qazaqstannyń barsha pedagogtaryna jańa býyn qazaqstandyqtarǵa bilim men tárbıe berý jónindegi jaý­apty jumystary úshin rıza­shylyq bildirdi. Qazaqstan Prezıdenti búkil álemdik qoǵamdastyq XXI ǵasyrda kún saıyn derlik jahandyq, sonyń ishinde áleýmettik qaýiptermen, syn-qaterlermen jáne apattarmen betpe-bet kelip otyrǵanyna toqtalyp ótti. – Búginde álemde 800 mıllıon­daı adam ashtyqty bastan ót­kerýde. Ár jyly ashtyqtan 6 mıllıon bala jáne 30 mıllıon eresek adam kóz jumady. Jyl saıyn álemde etnosaralyq, kon­fes­­sııaaralyq jáne áleýmettik negizdegi áskerı qaqtyǵystyń 30-dan astam oshaǵy paıda bolady. Dál sondaı elderde memleketterdi tal­qandap, apat ákeletin terrorızm men ekstremızmniń týyn­daýyna qolaıly jaǵdaılar qalyptasady, – dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy birneshe kún buryn ǵana Qazaqstanda birinshi ret aýqymdy terrorıstik shabýyl bolǵanyn eske saldy. – Bul – óz halqyna qarsy ja­salǵan qylmys. Osy terrorıstik aktini qalaıda bizdiń elimizdi qaq­tyǵystar qurdymyna qulatyp, terro­rızmniń beleń alýyn kókseı­tinder jasady. О́rimdeı jas po­lısııa qyzmetkerleri men áskerı­lerdiń erligi – búkil jastarymyz úshin úlgi. Olar terrorıster­ge toıtarys berip, eldegi beıbitshilik pen tynyshtyqty qalpyna keltirdi. Tatýlyq, tynyshtyq jáne qaýipsizdik – táýelsiz Qazaqstannyń eń basty qundylyqtary. Onsyz ultymyzdyń bolashaǵy bolmaıdy, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Nursultan Nazarbaev osy kúnderi búkil el boıynsha myń­daǵan qazaqstandyq stýdentter dıplom alyp jatqanyna nazar aýdardy. Olardyń oqý bitirýi el táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna tuspa-tus kelýimen erekshelenedi, soǵan oraı Memleket basshysy barlyq Qazaqstan jastaryna sóz arnady. – Shırek ǵasyrda bizdiń Otany­myz barsha qazaqstandyqtar eńbeginiń arqasynda buryn-sońdy bolmaǵan jetistikterge qol jetkizdi. Birqatar jahandyq reıtıngter kórsetkishteri boıynsha, Qazaqstan qazirdiń ózinde damyǵan 50 eldiń qataryna qosyldy. Búginde bizdiń aldymyzda burynǵydan da aýqymdy mindetter tur. Álemniń damyǵan 30 eli qataryna qosylý jónindegi órshil maqsatqa jetý úshin «100 naqty qadam» Ult Jospary júzege asyrylýda. Bul tusta sizderdiń, jastardyń róli erekshe. Ár adamnyń ómiri onyń tózimdiligin synaıtyn taǵdyrdyń tosyn ózgeristerine toly. Naǵyz baqyt – adamnyń óz ómiriniń ár sátinde durys tańdaý jasap, sol arqyly syrt álemmen jáne óz bolmysymen úılesim tabýy. Eger jastar gýmanızmdi, bilimdi, jaýapkershilikti, ádilettilikti tańdasa, árdaıym tabysqa jetedi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy is-shara barysynda magıstratýra men bakalavrıat túlekterine úzdik dıp­lomdar tapsyrdy. Sóz sóılegen stýdentter men oqytýshylar Nursultan Nazar­baevqa ýnıversıtette jasalǵan jaǵ­daı úshin alǵys bildirip, elimiz­diń damýy jolyna kúsh salatyndaryn aıtty. Ýnıversıtet stýdentteriniń qurylǵannan bergi jalpy sany jeti mektep boıynsha 3300-ge deıin jetti. Jyl saıyn 700-den astam jas bilim grantyna ıe bolady. Suranysqa ıe mamandyqtar – elektrlik jáne elektrondyq ınjenerııa, bıologııa ǵylymdary, saıasattaný jáne halyqaralyq qatynastar, matematıka. Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV