Ashyq talqylaý alańy

«Kúltóbeniń basynda – kúnde jıyn». Osy bir mátelge aınalyp ketken sóz qajyǵan kisiniń atynan aıtylǵandaı kórinedi bizge. Áıtpese, Kúltóbeniń qandaı kinási bar dál osy tusta. Qaıta Kúltóbe kezinde eldik máselelerdi keńese otyryp sheshetin irgeli ortalyq bolǵany anyq. Tarıhta solaı tańbalanǵan da. Sondaı keleli máseleniń túıini tarqatylýy uzaqqa sozylyp, kún saıyn bas qosqannan ábden sharshaǵan dýaly aýyzdan shyqqan sóz qyryq rýly elge tarap ketken-aý, shamasy. Áıtpese, joǵaryda aıtqanymyzdaı, Kúltóbe halyqtyń kókeıindegi qozdaǵan túıtkildi másele­lerdiń tinin ajyratqan erkin eldiń erek orny bolǵany anyq. Kúltóbe degennen shyǵady, keshe elordanyń tórinde ótken bir jıyndy Kúltóbe keńesiniń juqanasyna balaǵan jaıymyz bar. Ol – zamanaýı úrdis, ıaǵnı ınternet arqyly júzege asatyn onlaın-petısııa ınstıtýty. Áıtpese, Kúl­tóbe keńesi men onlaın-petısııanyń maqsaty bir – el ishindegi qordalanǵan máselelerdiń túıinin tarqatý. Keleli jıynnyń ótýine «Qazaq­stan-2050» Jalpyulttyq qozǵalysy muryndyq bolyp, oǵan «Samuryq-Qazyna» demeýshilik jasapty. Resmı onlaın-petısııa ınstıtýtyn qurý týraly jobamen Ersaıyn Ospanov tanystyrdy. Tujyrymdamany jasaǵan zańgerler tobynyń jetekshisi. Jetekshiniń aıtqanyna den qoıar bolsaq, onlaın-petısııa qoǵamdyq pikirdi zerdeleý barysynda basqalarǵa qaraǵanda eń ońtaıly ári mańyzdy zamanaýı qural bolyp tabylady. Bul álemniń aldyńǵy qatarly elderinde bılik pen buqara arasyndaǵy ózara baılanysty tereńdetý maqsatynda paıdalanylyp ta júr. Máselen, AQSh, Ulybrıtanııa, Fran­sııa, Germanııa, Reseı men Ýkraınada on­laın-petısııa arqyly qoǵamnyń tamyr búl­kilin tarazylap, soǵan sáıkes sheshim qabyldanyp otyrady eken. Onlaın-petısııa ınternet arqyly júrgiziletin bolǵandyqtan, ınternet pen aqparattyq tehnologııalarǵa qoljetim­dilik pen ony paıdalaný kóleminiń jetkilikti bolýy basty ról atqarady. Bul jaǵynan qazaqstandyqtardyń múmkindigi bar (54,9%). Oǵan qosa, azamattardyń mańyzdy qoǵamdyq máseleler tóńireginde pikir bildirýge jáne onyń memleket tarapynan sheshilýine yqpal etýine daıyn bolýy da qajet. О́zekti máseleler aımaqtyq jáne respýb­lıkalyq bastama arqyly qozǵa­lyp, sol deńgeıde quzyrly oryndar­dyń nazaryna usynylady. Árıne, kún tártibine qoıylǵan máseleler mazmuny zańǵa sáıkes bolýy kerek. Iаǵnı, ol konstıtýsııalyq qurylymdy, basqarý tártibin kúshpen ózgertýge, qandaı da bir áleýmettik arandatýshylyqqa shaqyr­maýy tıis. Onlaın-petısııaǵa shyǵa­rylǵan ótinish, úndeýdiń sýbektileri de onyń mazmunyna baılanysty quzyrettilik sheńberine qaraı aýdan, qala ákimderinen bastap, Parlamentke, Premer-Mınıstrge jáne taǵy basqalarǵa joldanady. Onlaın-petısııa qajetti sandyq shekti jınaǵannan keıin, 3 jumys kúni ishinde ótinish sýbektisine jáne aımaqtyq qoǵamdyq keńeske jiberýdi qamtamasyz etedi. Qajetti sandyq shek demekshi, máselen, aımaqtyq deńgeıdegi bastamany 5000 adam, al respýblıkalyq deńgeıdegi bastamany 15 000 adam qoldap daýys berýi tıis. Tıesili daýys jınalǵan soń ǵana ótinish quzyrly orynǵa joldanady. Petısııa 30 kún ishinde qaralyp, bastamashy jáne qoǵamdyq keńesterdiń qatysýymen ótinish sýbektisi tyńdaý ótkizgennen keıin onyń resmı jaýaby men esebi portalda jarııalanady. Tujyrymdama jasaýshylardyń aıtqanyndaı, onlaın-petısııa boıynsha ótinish jáne daýys beretin onlaın-platforma e-gov elektrondy úkimet portaly nemese onymen úlestes onlaın-resýrs bolady. Sarapshylardyń aıtqanyna qulaq túrsek, onlaın-petısııany ýaqyttyń talaby dúnıege ákelgendigi baıqalady. Sarapshy Aıdos Sarym bılik pen halyqtyń arasyndaǵy baılanys ornatýda onlaın-petısııa eń tıimdi jol bolyp tabylatyndyǵyn bildirdi. Qoǵamdyq pikirdi zertteýde onyń róli joǵary ekendigine sarapshy jan-jaqty toqtaldy. Onlaın-petısııany iske qosý arqyly utymdylyq basym bolatynyna, eń bas­tysy, onyń eldiń birligin, tutastyǵyn qamtamasyz etýde yqpaly zor ekenine basa nazar aýdardy. Sarapshy Oljas Hýdaıbergenov te onlaın-petısııa ınstıtýty ıdeıasynyń obektıvti qajettilik ekenin bildirdi. Ol óz kezeginde halyq pen bıliktiń bir-birine degen senimin arttyratyndyǵyna toqtaldy. Basqa sarapshylar da onlaın-petısııanyń el ishinde qordalanǵan ózekti máselelerdi sheshý barysynda bılik pen halyqtyń arasyn jaqyndatyp, ózara senimdi ornyqtyrýdaǵy erekshe ınstıtýt bolatyndyǵyna senim bildirdi. Sonymen, zamananyń talabynan týǵan onlaın-petısııa dúnıege kelip jatyr. Baǵzy babalardyń Kúltóbe keńesiniń ornyn basatyn ınstıtýt. Aldyńǵysynyń «kúnde jıyn jasamaı», kúrdeli máselelerdiń túıinin tarqatyp, halyqtyń kóńilinen shyǵatyn irgeli ortalyq bolatyndyǵyna sengimiz keledi. Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan»