Parıj kelisimine ázirlik

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tór­aǵa­ly­ǵymen Prezıdent janyndaǵy «jasyl eko­nomıkaǵa» kóshý jónindegi Keńestiń IV otyrysy ótti. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen «Qazaqstan – 2050» uzaq merzimdi strategııasyn jáne 2013 jyly «jasyl ekonomıkaǵa» kóshý jónindegi tujyrymdamany iske asyrý maqsatynda qurylǵan Keńestiń kótergen taqyryby Parıj klımattyq kelisimin júzege asyrý máselelerine baǵyttaldy. Sondaı-aq, Keńes músheleri – memlekettik organdardyń, ulttyq kompanııalardyń, ǵylymı-zertteý uıymdarynyń jáne ÚEU-dar basshylary bolyp tabylady. Memleketimizdiń ornyqty damýy men «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýiniń basym baǵyttary boıynsha sektoraralyq dıalogty uıymdastyrý úshin biregeı alań bolyp tabylatyn Keńeste ekonomıka salasynyń birqatar ózekti taqyryptary qamtyldy. Esterińizge sala keteıik, atalǵan kelisim ótken jyly jeltoqsan aıynda Parıj qalasynda klımattyń ózgerýi boıynsha BUU Negizdemelik konvensııasy taraptarynyń 21-shi konferensııasynda qabyldanǵan bolatyn. Bul rette ústimizdegi jyldyń 29 maýsymdaǵy jaǵdaıy boıynsha 178 el Parıj kelisimine qol qoıyp, onyń ishinde 19-y BUU depozıtarııinde ratıfıkasııalaý týraly qujattar usyndy. О́z kezeginde, elimiz Parıj kelisimine qol qoıý rásimderin aıaqtap qaldy. Jıyn barysynda sóz alǵan Premer-Mınıstr K.Másimov: «Men G20 elderi damytyp jatqan úrdisterge nazar aýdaryp otyramyn», – deı kele birinshi kezekte QHR men AQSh-tyń bul tarapqa qaraılaıtynyn jetkizdi. – Sondyqtan, biz úderisten qalys qala almaımyz jáne qalmaýǵa tıistimiz. Sondaı-aq, «jasyl ekonomıkany» damytý boıynsha jobalardy qarjylandyrýdan qalys qalmaýymyz kerek», dep atap ótti. Sonymen qatar Energetıka mınıstrine EKSPO-2017 kórmesine muqııat daıyndalýdy tapsyrdy. «Qazaqstanda, onyń ishinde Astanada bizdiń Prezıdenttiń bastamasy boıyn­sha týra bir jyldan keıin EKSPO-2017 ótedi. Biz oǵan muqııat daıyndalyp, damý josparyna túzetýler engizýimiz kerek», dedi K.Másimov. Otyrysta sóz alǵan Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev mınıstrlik tarapynan Dúnıejúzilik bankpen áriptestik aıasyndaǵy júktelgen birqatar mindetterge 2030 jylǵa deıin qol jetkizý kózdelip otyrǵandyǵyn atap ótti. Onyń aıtýyna qaraǵanda, esep nátıjelerine saı shyǵaryndylardy (ýly gaz jáne t.b.) tómendetý saıasaty boıynsha makroekonomıkalyq sektorda oń nátıjelerge qol jetkizý kútilýde. 2033 jyldyń sońyna taman IJО́ ósim qarqyny bazalyq ssenarııge qatysty 1,3 paıyzǵa artatyny boljanady. Parıj klımattyq kelisimin ratıfıkasııalaǵan jaǵdaıda Qazaqstan munaı-kómirsýtekti damytý salasynda aıtarlyqtaı múmkindikterge ıe bolmaq. Sonymen qatar, mınıstrdiń aıtýy boıynsha, bul jaǵdaı eń aldymen ulttyq ekonomıkanyń barlyq sektorynda energııa tıimdilikti arttyrý esebinen oryn alady. Ekinshiden, tıimdilik jańartylatyn energııa kózderin damytý esebinen, úshinshiden, orman men jasyl jelekterdi damytýdan, tórtinshiden, shyǵaryndylar salasyndaǵy júıeli saýdany damytý esebinen oryn alatyny boljanady. Shyǵaryndylardy tómendetýdiń eń aýqymdy áleýeti olarmen saýdalasý sektorlarynda, sonyń ishinde elektr men jylý óndirý, munaı jáne kómir óndirý salasynda oryn alyp otyr. Sondaı-aq, 2015 jyly elimizde elektr energııasy boıyn­sha elektr stansalarynan 91 mlrd. kVt kólemindegi energııa óndirilgen. Al 2030 jylǵa qaraı bul kórsetkish elimizde 130-175 mlrd. kVt-qa jetedi dep kútilýde. Bul rette mınıstr elektr energııasyn óndirýdi arttyrý parnıkti gazdar shyǵaryndylarynyń ulǵaıýyna soqtyrmaýy qajettigin naqtylaı ketti. Osy oraıda birqatar sharalardy ýaqtyly qabyldaý qajettigi pysyqtalyp, birinshiden, jańa tehnologııa­lardy engizýdi jańǵyrtý kerektigi jáne ekinshiden, energııa stansalaryndaǵy jańartylatyn energııa kózderi jáne gazben jumys isteıtin generatorlar úlesin arttyrýdyń mańyzdylyǵy atalyp ótildi. Úshinshiden, energııa syıymdylyq pen elektr energııasyn «joǵaltýdy» tómendetý qajet, dedi Q.Bozymbaev. Energııa únemdeýdegi basym baǵyttar jylý berý men jylýdy paıdalaný jáne Turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyǵy aýmaǵynda bolyp otyr. Energııa syıymdylyqtyń tıimdiligin arttyrý áleýeti jylý energııasyn berý óndirisin qamtıdy. Jylý boıynsha jańa qazandyqtardy qoldaný osy salanyń tıimdiligin 85-90%-ǵa arttyrýǵa úles qosady. Al bul kórsetkish búgingi tańda 65-70% kóleminde, dedi mınıstr. Mınıstrdiń aıtýy boıynsha, Parıj klımattyq kelisimin iske asyrý Qazaqstan úshin mańyzdy mindetterdiń biri. Osy kelisim bazasynda «jasyl ekonomıkaǵa» kóshý boıynsha jol kartasyn ázirlep, tabıǵı resýrstardy tıimdi paıdalaný máseleleri júktelgen. Energetıka mınıstrligi Parıj klımattyq kelisimine qosylýǵa baǵyttalǵan júıeli sharalar men «jasyl ekonomıkaǵa» kóshý tujyrymdamasyn júzege asyryp keledi. JEK memlekettik qoldaýdyń júıeli sharalary «jasyl ekonomıkaǵa» kóshý boıynsha Tujyrymdamada bekitilgen uzaq merzimdi saıasatqa negizdeledi. Jańartylmaly jáne balamaly energııa kózderiniń úlesin 2020 jylǵa qaraı 3 %-ǵa, 2030 jyly – 30%-ǵa, 2050 jylǵa qaraı – 50%-ǵa arttyrý kózdeledi. Elmıra MÁTIBAEVA, «Egemen Qazaqstan»